Người anh hùng trong lòng dân

Chị Nguyễn Pháp cùng con gái thắp hương tại mộ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực. Ảnh: AN LÂM

Trong những thanh âm rộn ràng của lễ hội truyền thống kỷ niệm 158 năm Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực hy sinh (1868 - 2026), câu chuyện về người anh hùng áo vải xả thân vì nước lại được nhắc nhớ. Trước bàn thờ nghi ngút khói hương, dòng người lần lượt dâng lễ, thắp hương, tạo nên không khí vừa trang nghiêm vừa gần gũi.

Không ai bảo ai, cứ đến lễ hội, người dân phường Rạch Giá và nhiều nơi khác lại tự nguyện lo từng phần ăn, ly nước, viên thuốc cho khách thập phương. Những gian bếp đỏ lửa từ sáng sớm, phục vụ miễn phí hàng ngàn lượt người. Chị Nguyễn Thúy Hằng, ngụ phường Rạch Giá cho biết năm nay bếp 0 đồng Thiện Tâm của chị tổ chức 4 khu vực phục vụ người dân, gồm trại phát thuốc, trại bánh bao, bánh xèo và bún. Mỗi ngày, hàng ngàn chiếc bánh xèo, bánh bao được trao tận tay người dân và nhiều lượt người được hỗ trợ thuốc khi cần.

Trại tàu hũ Tám Thi bắt đầu hoạt động từ 5 giờ ngày 5/10, phục vụ sữa đậu nành và tàu hũ miễn phí. Chị Nguyễn Trần Mỹ Thuyên, tình nguyện viên tại trại tàu hũ Tám Thi cho biết đến ngày 5/10, có 81 nhà hảo tâm chung tay ủng hộ tổng số tiền 51,6 triệu đồng để chuyển đến các bếp ăn, góp kinh phí mua đậu nành, bánh mì và chuẩn bị các phần ăn miễn phí phục vụ người dân về dự lễ hội. “Người góp ít, người góp nhiều, người góp tiền, người góp công. Điều quý nhất là mọi người cùng chung một tấm lòng, mong bà con về dự lễ hội có được bữa ăn, ly nước đàng hoàng”, chị Thuyên nói.

Bên dòng sông Kiên trước Di tích lịch sử - văn hóa mộ và đình Nguyễn Trung Trực, câu chuyện về trận đánh chiếm đồn Kiên Giang của nghĩa quân năm 1868 vẫn được nhắc lại. Ông Nguyễn Văn Đảm (70 tuổi), ngụ xã Hòa Lạc, năm trước còn khuân vác, trèo lên mái kéo bạt, dựng trại võng phục vụ khách thập phương. Sau một tai nạn trên đường làm thiện nguyện, ông mất một chân. Năm nay, ông chống nạng trở lại đình. “Tôi kính trọng cụ Nguyễn nên còn sức thì còn đóng góp. Năm nay đi lại khó khăn, tôi vẫn muốn về góp chút công sức để người dân có nơi nghỉ chân, góp một phần sức cho lễ hội”, ông Đảm nói.

Con trai ông cũng theo cha về đình. Ông Đảm muốn con tận mắt thấy không khí ngày lễ hội, những người đang âm thầm góp sức và hiểu thêm cách người dân gìn giữ tình cảm, sự kính trọng đối với cụ Nguyễn qua những việc làm cụ thể.

Các bạn trẻ tìm hiểu về Di tích lịch sử - văn hóa mộ và đình Nguyễn Trung Trực. Ảnh: AN LÂM

Chị Nguyễn Pháp, ngụ xã Vân Khánh, đưa con gái đến thắp hương tại mộ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực. Chị chỉ cho con dòng chữ khắc trên bia đá, câu nói đã trở thành biểu tượng cho khí phách của cụ Nguyễn: “Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây”. Chị Pháp muốn con hiểu những gì học trong sách còn có một địa chỉ, một không gian và những con người cụ thể phía sau. “Tôi muốn con biết cụ Nguyễn là ai, vì sao người dân vẫn về đây mỗi năm và hiểu hơn về những người đi trước”, chị Pháp nói.

Với những người trẻ, lễ hội là dịp để lịch sử bước ra khỏi trang sách. Em Nguyễn Hải Đăng, học sinh Trường THPT Nguyễn Hùng Sơn, phường Rạch Giá cùng các bạn đến nhà trưng bày tại Di tích lịch sử - văn hóa mộ và đình Nguyễn Trung Trực, ghi lại thông tin, hình ảnh để thực hiện nội dung tuyên truyền trên fanpage của trường. “Khi được tận mắt xem hiện vật và nghe kể về trận đánh đồn Kiên Giang năm 1868, em thấy lịch sử gần gũi hơn rất nhiều. Em muốn chia sẻ những điều này để các bạn cũng biết và hiểu hơn về cụ Nguyễn”, Hải Đăng nói.

Tại các xã Hòn Đất, Tân Hiệp, Định Hòa, đặc khu Phú Quốc..., những ngôi đình thờ Nguyễn Trung Trực vẫn được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mỗi nơi có cách tổ chức, không gian thờ tự khác nhau, nhưng câu chuyện về người anh hùng vẫn được nhắc nhớ trong những ngày lễ. 158 năm sau ngày Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực hy sinh, trên vùng đất từng ghi dấu những trận đánh của nghĩa quân vẫn có những người lặng lẽ gói bánh, phát thuốc, có học sinh tìm hiểu lịch sử để kể lại cho bạn bè. Những việc làm giản dị ấy góp phần gìn giữ hình ảnh Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực trong ký ức người dân hôm nay.

AN LÂM