Những góc xưa còn lại ở Châu Đốc

Góc phố xưa Châu Đốc. Ảnh: THANH TIẾN

Tôi không phải là người sống ở vùng nội ô Châu Đốc, nhưng đã lớn lên, chứng kiến sự phát triển của vùng đất này hơn 20 năm qua. Ngày tôi còn cắp sách bi bô mấy chữ vỡ lòng, Châu Đốc còn là thị xã. Khi tôi bắt đầu cuốn theo niềm đam mê viết lách, Châu Đốc chuyển mình lên thành phố. Bây giờ, Châu Đốc được gọi là phường, diện mạo rất khác xưa.

Thi thoảng, tôi hay chạy xe vòng quanh Châu Đốc, đâu đó vẫn bắt gặp những hình ảnh của vài chục năm về trước. Nếu thật sự gắn bó với vùng đất này, bạn sẽ không thể quên những điểm đến đã ăn sâu vào tâm thức người dân Châu Đốc như Bồ Đề Đạo Tràng, Quan Đế miếu, Cửu Long Nhà Lớn. Đó còn là những tên đường chỉ còn là lịch sử của vùng đất này, như đường Xe Lửa cũ, đường Trường Đua.

Với tôi, Châu Đốc dù có đổi thay nhưng vẫn phảng phất vẻ đẹp của thời xưa cũ. Ghé lại Bồ Đề Đạo Tràng trong buổi sớm mai, nghe tiếng chim ríu rít dưới tán cây bồ đề già nua, lòng tôi vơi đi muộn phiền. Ngày còn là học sinh cấp 3 của Trường Trung học phổ thông Thủ Khoa Nghĩa, tôi hay đến đây sau giờ học. Hồi ấy, tôi chẳng biết cội bồ đề ấy là bảo vật quốc gia, với nguồn gốc cao quý là một phần của cây bồ đề nơi Phật Thích Ca ngồi thiền định hàng ngàn năm trước.

Bây giờ, ngồi dưới bóng mát bảo thụ, lắng nghe thời gian dừng lại trong cái tĩnh lặng của khuôn viên Bồ Đề Đạo Tràng, mới hiểu Châu Đốc sở hữu những “bảo vật” không thể thay thế trong tâm thức của người dân. Hằng ngày, rất nhiều người dân đến đây lễ Phật cầu an. Có người tiện đường ghé lại như tôi, có người đến đây như một thói quen, vì họ tìm thấy ở đó sự bình yên.

Chào tôi với nụ cười hiền lành, bà Trương Tuyết Loan, ngụ khóm 5, phường Châu Đốc cho biết, bà hay đến Bồ Đề Đạo Tràng lễ Phật, nghe kinh. Gần 40 năm qua, thói quen của người phụ nữ ấy không thay đổi. “Khu trung tâm Châu Đốc giờ đổi thay nhiều lắm, nhà cao tầng nhiều hơn, đường sá khang trang hơn, cuộc sống sung túc hơn, chỉ có Bồ Đề Đạo Tràng vẫn giữ được nét thanh tịnh như hồi tôi biết đến bây giờ!”, bà Loan chia sẻ.

Tạm biệt người phụ nữ đôn hậu, tôi đến thăm Quan Đế miếu nằm cạnh chợ Châu Đốc. Ngôi cổ miếu với lịch sử hình thành hơn 170 năm là minh chứng cho quá trình định cư, xây dựng cuộc sống của người Hoa tại Châu Đốc. Bước chân qua ngạch cửa, không gian Quan Đế Miếu đập vào mắt tôi mang vẻ đẹp đặc trưng của kiến trúc. Những hàng cột vuông, những vòng nhang nghi ngút khói lan tỏa trong không gian trầm mặc khiến người ta quên đi sự ồn ào, náo nhiệt của chợ Châu Đốc đang vào mùa du lịch.

Là người đến trông coi Quan Đế Miếu hằng ngày, ông Trần Bỉnh Hòa chia sẻ: “Người dân Châu Đốc quen gọi ngôi miếu bằng tên gọi quen thuộc là chùa Ông. Hằng ngày, có rất đông người dân, du khách đến đây thắp hương, khấn nguyện Ông ban cho phước lành. Bất kể người Kinh hay người Hoa, nếu có niềm tin thì cứ đến đây. Nơi này là điểm cố kết niềm tin, thể hiện sự đoàn kết của bổn phố người Hoa tại Châu Đốc qua nhiều thế hệ”.

Nhìn những câu đối sơn son thiếp vàng, những bức hoành phi đượm màu thời gian khiến bất cứ ai cũng rơi vào hoài niệm. Hiện nay, cộng đồng người Hoa ở Châu Đốc với hơn 370 hộ, gồm các nhóm đồng hương: Triều Châu, Quảng Đông, Phúc Kiến, Sùng Chính đã đóng góp cho sự phát triển của vùng đất này. Tại Quan Đế miếu, họ gìn giữ truyền thống tín ngưỡng của dân tộc mình, phát huy tinh thần đoàn kết cùng xây dựng quê hương Châu Đốc ngày càng phồn vinh. “Xung quanh khu vực chợ Châu Đốc, ngoài Quan Đế miếu còn có rất nhiều ngôi nhà cổ tuổi đời trăm năm. Khu vực này buôn bán nhộn nhịp từ xưa đến nay, những ngôi nhà cổ là minh chứng cho sự sung túc đó”, ông Trần Bỉnh Hòa cho biết.

Theo hướng dẫn của ông Hòa, tôi thư thả chạy xe dọc mấy tuyến phố Đống Đa, Phan Văn Vàng, Sương Nguyệt Anh… thì bắt gặp rất nhiều nhà phố xưa còn hiện hữu. Theo thời gian, những căn phố phủ màu rêu phong nhưng vẫn giữ được vẻ đẹp kiến trúc không trộn lẫn. Mấy ông lão ngồi uống cà phê trong nắng sớm, những câu chuyện thời cuộc cứ nối dài không dứt. Tôi có chút bất ngờ xen lẫn thú vị khi nhận ra những ly cà phê họ uống đều là ly xây chừng. “Mấy ông già uống cà phê đen xài ly này quen rồi chú, đổi loại khác mất ngon. Chúng tôi ngồi quán này vài chục năm hết rồi nên đi đâu cũng nhớ”, một ông lão xởi lởi nói.

Chia tay những người dân vui tính với những góc phố xưa, tôi trở lại những tuyến đường nhộn nhịp, khang trang của Châu Đốc hôm nay. Thời gian có thể đổi thay nhiều thứ, nhưng Châu Đốc vẫn giữ chút vẻ đẹp xưa cũ, nhắc nhở người ta luôn nhớ về những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Dù có đi đâu, người dân Châu Đốc vẫn không quên vùng đất nằm cạnh ngã ba sông thơ mộng này.

THANH TIẾN