Nông dân An Giang nuôi cá trên ruộng mùa nước nổi

Ông Trần Phước Được, ngụ xã Tân Hiệp thường xuyên kiểm tra lưới giữ cá nuôi trên ruộng, tránh thất thoát khi mực nước dâng cao.

Trên 7 công ruộng xả vụ ở ấp Thạnh Đông, xã Tân Hiệp, ông Trần Hữu Trí không gieo thêm vụ lúa mà thả nuôi cá sặc rằn. Nước nổi tới đâu, cá theo tới đó, việc của người nuôi là giữ được con nước, giữ cá trong ruộng và chờ đến ngày thu hoạch.

Theo ông Trí, cá bột mua về ông thả thẳng xuống ruộng, không qua vèo. Cách làm này giảm một công đoạn nhưng đòi hỏi khâu chuẩn bị ruộng phải kỹ. Cá tạp, ếch nhái phải được xử lý gần như triệt để, bởi chỉ cần một ít cá dữ trong ruộng cũng có thể làm hao hụt đáng kể đàn cá. “Cá giống nhỏ lắm, thả xuống mà ruộng còn cá tạp thì coi như mất. Làm ruộng nuôi cá phải chịu khó xử lý từ đầu”, ông Trí nói.

Cá được ương tự nhiên trên ruộng, sau đó phát triển đến cỡ khoảng 450 con/kg thì thu hoạch. Sau khoảng 3 tháng, 7 công ruộng cho hơn 2 tấn cá sặc rằn lỡ. Năm nay giá cá khoảng 50.000 đồng/kg, thấp hơn mức 70.000 đồng/kg so với năm 2025, nhưng ông Trí vẫn có lợi nhuận khoảng 5 triệu đồng/công, tương đương với lợi nhuận cả năm của 1 công đất làm lúa. Trong khi đó, xả vụ cho nước vào ruộng vừa có thêm nguồn thu vừa giúp đất có thời gian nghỉ sau những vụ lúa liên tiếp.

Cùng ngụ xã Tân Hiệp, ông Trần Phước Được chọn cách nuôi khác. Trên 15 công ruộng ngập nước, ông thả ghép cá lóc, cá trê, cá rô, cá mè và cá chép. Hơn 100kg cá giống được thả xuống ruộng sau thời gian ươm trong vèo. Riêng cá lóc, ông Được ươm khoảng 2.000 - 3.000 con hơn một tháng, khi cá đủ cứng cáp mới thả ra ruộng.

Điểm hấp dẫn của kiểu nuôi này nằm ở chỗ người nuôi không phải gánh toàn bộ chi phí thức ăn. Khi nước bạc từ đầu nguồn tràn về, ruộng trở thành một hệ sinh thái nhỏ với rong, ốc, sinh vật thủy sinh và những nguồn thức ăn tự nhiên khác. Cá tận dụng nguồn thức ăn ấy để lớn. Ông Được cho biết: “Cá nuôi trong ruộng thì chủ yếu ăn thức ăn tự nhiên, không phải mua cám. Đến cuối tháng 10 âm lịch nước rút, gom cá lại thu một lượt”.

Nhưng nói nuôi cá mùa lũ là nhàn cũng chưa hẳn. Cái khó nằm ở việc giữ nước và giữ cá. Ruộng phải có bờ bao, lưới chắn chắc; cống phải kiểm soát được. Một trận mưa lớn, nước dâng nhanh hoặc dòng chảy mạnh cũng có thể cuốn theo cả đàn cá.

Ông Danh Oanh Na, ngụ xã Giồng Riềng có 4ha ruộng và nhiều năm chọn cách đón lũ nuôi cá thay vì canh tác vụ lúa thứ ba. Khi lúa hè thu còn khoảng một tháng thu hoạch, ông đã thả cá giống từ vèo ra ruộng bởi lúc này ruộng cơ bản không còn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Thu hoạch lúa xong, ông rút nước gom cá xuống vuông dự phòng, trục sạch gốc rạ rồi mở đập đón nước lũ vào ruộng. Mỗi mùa nước nổi, 4ha ruộng giúp ông có thêm hơn 30 triệu đồng lợi nhuận.

Năm nay, ông Na thả khoảng 3.000 con cá sặc rằn, cá tra, cá tai tượng và cá lóc. Chi phí ban đầu hơn 5 triệu đồng tiền giống. Ông Na cho biết: “Từ lúc nuôi tới lúc thu hoạch gần như không tốn thêm tiền cám. Cá ăn những thứ có sẵn trên ruộng như rơm rạ, ốc. Nước năm nay tốt, cá lớn nhanh, cá trê còn tự nhiên vào ruộng nhiều dù mình không thả”.

9 năm qua, ông Phan Văn Hùng, ngụ xã Ngọc Chúc chỉ canh tác 2 vụ lúa/năm rồi dành mùa nước nổi để nuôi cá chép, cá mè hoa trên 2ha ruộng. Ông thả khoảng 2kg cá giống nhưng có thể thu lượng cá thương phẩm lớn mà không cần mua thức ăn.

Theo ông Hùng, nuôi cá mùa nước nổi vừa nhẹ công vừa tạo được khoản tiền để trang trải đầu vụ lúa đông xuân. Quan trọng hơn, cá vẫn còn lại trên đồng ruộng, không phải tất cả đều được tính bằng tiền. “Nước lớn thì cá lớn nhanh. Hết mùa nước, tôi cho cá xuống vuông giữ lại, qua Tết cá thường bán được giá hơn”, ông Hùng nói.

Mùa nước nổi về, đồng ruộng không chỉ mang theo phù sa mà còn đem đến nguồn cá, tép dồi dào. Tận dụng nguồn thức ăn sẵn có ấy, nhiều nông dân nuôi ếch, cá trong vèo. Ông Võ Hoàng Đông, ngụ xã Tân Hiệp thả nuôi khoảng 5.000 con ếch trong 10 vèo. Mỗi ngày, ông đặt dớn ngoài đồng, gom cá, tép làm thức ăn cho ếch.

“Nước nổi có cá, tép nhiều, tôi tận dụng được thì đỡ chi phí nuôi”, ông Đông cho biết. Đàn ếch mới nuôi khoảng 20 ngày, đang lớn nhanh, dự kiến sau khoảng 2 tháng sẽ xuất bán. Đây cũng là năm đầu tiên ông Đông thử nuôi ếch sau nhiều năm gắn bó với nghề nuôi cá giống.

AN LÂM