Nông dân làm kinh tế tuần hoàn

Gia đình ông Lê Thanh Vũ trồng hoa bán Tết từ nguồn rơm rạ tự ủ tại nhà sau vụ nấm. Ảnh: AN LÂM

Tại xã U Minh Thượng, bà Trần Thị Vỹ - Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất - Dịch vụ nông nghiệp Kênh 10 cho biết, từ đầu năm 2024, đơn vị được Trường Đại học Công Thương TP. Hồ Chí Minh chuyển giao quy trình sản xuất phân bón hữu cơ dạng lỏng từ phụ phẩm trong quá trình sản xuất sợi chuối. Sau 18 tháng triển khai, hợp tác xã sản xuất thành công 2.000 lít phân bón hữu cơ dạng lỏng cung ứng cho thành viên sử dụng trên nhiều loại cây trồng như khóm, khoai mỡ, củ lùn và chuối. “Kết quả cho thấy cây phát triển tốt, củ to hơn, chuối sinh trưởng khỏe, hạn chế sâu bệnh gây hại so với khi sử dụng phân hóa học trước đây”, bà Vỹ cho biết.

Theo bà Vỹ, hiệu quả lớn nhất là giúp giảm mạnh chi phí sản xuất. Qua các mô hình thí điểm, phân hữu cơ dạng lỏng từ cây chuối giúp nông dân giảm 90% chi phí phân bón so với sử dụng phân hóa học. Đối với cây củ lùn, trước đây nông dân phải sử dụng phân urê và DAP với chi phí khoảng 3,8 triệu đồng cho mỗi công đất 1.000m². Trong khi đó chỉ cần 4 lít phân hữu cơ đậm đặc từ cây chuối pha với 800 lít nước để tưới là đủ cho cả vụ sản xuất với tổng chi phí khoảng 400.000 đồng.

Hiện, hợp tác xã đang tiếp tục sản xuất 2.000 lít phân hữu cơ dạng lỏng, dự kiến hoàn thành tháng 9/2026 và xúc tiến các thủ tục để đưa sản phẩm ra thị trường. Với hơn 2.700ha chuối tại vùng đệm U Minh Thượng, nguồn nguyên liệu thân chuối rất dồi dào, đủ khả năng sản xuất hàng trăm ngàn lít phân hữu cơ mỗi năm.

Không chỉ thân chuối, rơm rạ sau thu hoạch đang được nhiều nông dân tận dụng hiệu quả để gia tăng giá trị. Với 30 công ruộng sản xuất lúa, mỗi mùa gặt, gia đình ông Lê Thanh Vũ, ngụ xã Châu Thành có lượng lớn rơm rạ còn lại trên đồng. “Trước đây tôi toàn đốt bỏ rơm hoặc để mục tự nhiên, lãng phí và ô nhiễm đất, làm tăng chi phí xử lý ngộ độc hữu cơ cho vụ tiếp theo”, ông Vũ nói. Nhận thấy nguồn nguyên liệu sẵn có này còn nhiều giá trị, ông tìm hiểu mô hình trồng nấm rơm. Đến nay, sau gần 10 năm, mô hình trồng nấm rơm của gia đình phát triển ổn định. Mỗi vụ, ông thu hoạch 1 - 1,2 tấn nấm rơm, giá bán từ 50.000 - 60.000 đồng/kg, trừ chi phí, ông lãi 15 triệu đồng/vụ.

Không dừng lại ở đó, ông Vũ tiếp tục tận dụng lượng rơm sau khi trồng nấm để ủ phân hữu cơ phục vụ trồng hoa bán Tết. Nhờ chủ động nguồn phân rơm tại chỗ, ông Vũ tiết kiệm 50% chi phí sản xuất. Mỗi năm bán khoảng 10.000 chậu hoa, gia đình ông lãi 100 triệu đồng.

Không chỉ mang lại lợi ích cho từng hộ dân, việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp còn có ý nghĩa lớn đối với mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh. Theo ngành nông nghiệp tỉnh, với diện tích sản xuất lúa 1,3 triệu ha, địa phương tạo ra khoảng 7 triệu tấn rơm/năm. Nếu được thu gom, quản lý và sử dụng hiệu quả, nguồn phụ phẩm này hình thành chuỗi giá trị mới từ sản xuất phân hữu cơ, trồng nấm, làm thức ăn chăn nuôi đến cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng giảm ô nhiễm môi trường và phát thải khí nhà kính, góp phần thực hiện hiệu quả Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.

AN LÂM