Phát hiện loài cây có thể làm chậm đà lan của cháy rừng

Một khu rừng dương lá rung tại Mỹ - Ảnh: WIKIPEDIA

Trong khi cháy rừng ngày càng dữ dội do biến đổi khí hậu, một nghiên cứu vừa phát hiện đồng minh tự nhiên có thể giúp hạn chế sức tàn phá của lửa: cây dương lá rung (trembling aspen).

Nghiên cứu mới cho thấy những khu rừng nơi loài cây này chiếm ưu thế thường cháy với cường độ thấp hơn và có khả năng làm chậm đà lan của các đám cháy.

Nghiên cứu do bà Flavie Pelletier thực hiện. Nghiên cứu này như một phần trong luận án tiến sĩ tại Đại học McGill (Canada). Bà kết hợp bản đồ phân bố các loài cây trên khắp Canada với dữ liệu vệ tinh về các vụ cháy rừng trong ba năm gần đây, trong đó có năm 2023 - mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận tại nước này.

Kết quả cho thấy các quần thể dương lá rung xuất hiện ở rìa các đám cháy nhiều hơn gấp đôi so với bên trong vùng cháy, trong khi các loài cây lá kim như thông và vân sam phân bố gần như đồng đều ở cả hai khu vực.

Những nơi có nhiều dương lá rung cũng ghi nhận diện tích rừng bị cháy mỗi ngày thấp hơn, cho thấy loài cây này góp phần làm chậm tốc độ lan rộng của lửa.

Điều đáng chú ý là từng cây dương riêng lẻ không hẳn chống cháy tốt do có lớp vỏ mỏng. Tuy nhiên, khi phát triển thành những quần thể lớn, chúng lại tạo nên "hàng rào lửa" tự nhiên.

Các nhà khoa học cho rằng điều này có thể nhờ lá và thảm thực vật dưới tán dương lá rung chứa nhiều nước, cây không có nhựa dễ bắt lửa như các loài lá kim, đồng thời tán lá cao khiến lửa khó lan từ mặt đất lên đỉnh cây.

Theo các chuyên gia, phát hiện này củng cố ý tưởng trồng các dải rừng dương hoặc những loài cây rụng lá ít bắt lửa khác quanh khu dân cư nhằm giảm nguy cơ cháy rừng. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, các dải cây cần đủ rộng, khoảng 100 - 300m, thay vì chỉ trồng thành một hàng mỏng.

Nghiên cứu cũng đặt ra câu hỏi về cách quản lý rừng hiện nay. Tại nhiều khu rừng thương mại ở Canada, các công ty lâm nghiệp sử dụng thuốc diệt cỏ để loại bỏ cây dương nhằm trồng độc canh các loài lá kim có giá trị kinh tế cao hơn.

Theo nghiên cứu, việc duy trì nhiều hơn các khu rừng hỗn giao với sự hiện diện của cây dương không chỉ tăng khả năng chống chịu trước cháy rừng mà còn giúp giảm nguy cơ thiệt hại kinh tế do những vụ cháy ngày càng cực đoan trong tương lai.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Forest Ecology and Management.

Theo Báo Tuổi Trẻ