Cách đây 78 năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc, đặt nền móng cho phong trào thi đua yêu nước của cách mạng Việt Nam. Từ đó đến nay, tinh thần thi đua ái quốc đã kết tinh thành truyền thống quý báu, nét văn hóa đặc sắc và sức mạnh nội sinh to lớn, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước Việt Nam.
“Bất kỳ làm việc gì, đều cần phải thi đua nhau”
Ngày 11/6/1948, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra “Lời kêu gọi thi đua ái quốc” nhằm huy động sức người, sức của cho sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.
Cùng với “Lời kêu gọi thi đua ái quốc,” Chủ tịch Hồ Chí Minh còn có nhiều bài nói, bài viết về vấn đề này, nổi bật là: “Lời kêu gọi thi đua yêu nước” (1/5/1948), “Thư gửi thanh niên về thi đua ái quốc” (23/8/1951), “Bài nói tại Đại hội các chiến sỹ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc” (1/5/1952)… tạo nên một hệ thống tư tưởng toàn diện về thi đua yêu nước.
Phong trào thi đua yêu nước bắt đầu với Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1948 đã khơi dậy tinh thần yêu nước của toàn dân tộc. Trong ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh với đại biểu dự Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc tại Việt Bắc (1-6/5/1952). (Ảnh: TTXVN)
Về đối tượng thực hiện thi đua yêu nước, trong “Lời kêu gọi thi đua ái quốc,” Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Bổn phận của người Việt Nam, bất kỳ sỹ, nông, công, thương, binh, bất kỳ làm việc gì, đều cần phải thi đua nhau... Mỗi người dân Việt Nam, bất kỳ già trẻ, trai gái, bất kỳ giàu nghèo, lớn nhỏ, đều cần phải trở nên một chiến sỹ đấu tranh trên mặt trận, quân sự, kinh tế, chính trị, văn hóa” (Hồ Chí Minh toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội-2011, t.5, tr.556-557).
Về mục đích của thi đua yêu nước, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là: “Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm,” để “toàn dân đủ ăn mặc, toàn dân biết đọc, biết viết, toàn bộ đội đầy đủ lương thực, khí giới…” Từ đó thực hiện “Dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc” (Hồ Chí Minh toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội-2011, t.5, tr.556-557).
Về cách tổ chức phong trào thi đua yêu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Phải dựa vào lực lượng của dân, tinh thần của dân, để gây: Hạnh phúc cho dân” (Hồ Chí Minh toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội-2011, t.5, tr.556-557).
Người căn dặn: “Thi đua ái quốc phải có phương hướng đúng và vững… Phải có kế hoạch tỷ mỷ. Kế hoạch ấy phải do từng đơn vị nhỏ, từng gia đình, từng cá nhân bàn bạc kỹ, hiểu biết thấu, vui vẻ làm… Nội dung của kế hoạch phải thiết thực, rõ ràng, đúng mực” (Hồ Chí Minh toàn tập, sđd, t.7, tr.146).
Người nhấn mạnh: “Thi đua phải có sự lãnh đạo đúng. Trước khi thi đua phải chuẩn bị đầy đủ (giải thích cổ động, xem xét kế hoạch mỗi nhóm, mỗi người) trong lúc thi đua phải thiết thực đôn đốc, giúp đỡ, sửa đổi. Sau đợt thi đua, phải thiết thực kiểm tra, tổng kết phổ biến kinh nghiệm, khen thưởng những người kiểu mẫu, nâng đỡ những người kém cỏi” (Hồ Chí Minh toàn tập, sđd, t.7, tr.146).
Và “Thi đua phải lâu dài và rộng khắp, không phải chỉ trong một thời gian nào (những ngày kỷ niệm là những đợt để lấy đà và để kiểm thảo, chứ không phải qua những ngày ấy rồi lại nghỉ thi đua), không phải chỉ riêng ngành nào, nhóm người nào”(Hồ Chí Minh toàn tập, sđd, t.7, tr.146).
Nghĩa là thi đua không phải chỉ trong một giai đoạn nhất thời mà phải được tổ chức thường xuyên, liên tục, kiên trì, bền bỉ, có như thế mới đảm bảo được tính toàn diện cũng như ý nghĩa của việc thi đua.
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện thân mật với Anh hùng Lao động Nguyễn Phúc Đồng (ngành Quân giới) và nữ Anh hùng Nguyễn Thị Năm (dệt Nam Định) trong buổi họp mặt các đại biểu dự Đại hội liên hoan Anh hùng, Chiến sỹ thi đua Công-Nông-Binh toàn quốc lần thứ II (Hà Nội, 7/7/1958). (Ảnh: TTXVN)
Về phương châm thi đua yêu nước, Người nhấn mạnh: “Thi đua chứ không phải ganh đua” nên cần phải đoàn kết, thân ái giúp đỡ lẫn nhau để đạt thành tích cao; thi đua phải gắn liền với công tác khen thưởng; khen thưởng là kết quả của phong trào thi đua; khen thưởng đúng người, đúng việc, kịp thời sẽ động viên, giáo dục và thúc đẩy phong trào thi đua.
Ngày 1/5/1952, trong “Bài nói tại đại hội các chiến sỹ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc,” Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua, những người thi đua là những yêu nước nhất” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, sđd, t.7, tr.407).
Quan điểm ấy chính là động lực to lớn làm cho phong trào thi đua yêu nước có sức mạnh tinh thần vô cùng mạnh mẽ, tồn tại lâu dài, phát triển không ngừng, gắn liền với sự phát triển của dân tộc.
Có thể thấy, quan điểm thi đua là yêu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh được xây dựng trên nền tảng truyền thống của lịch sử văn hóa dân tộc Việt Nam, đó là lòng yêu nước, ý chí quật cường của con người Việt Nam.
Người đã lấy thi đua làm động lực phát huy lòng yêu nước, qua phong trào thi đua bồi dưỡng, nâng cao lòng yêu nước, làm cho lòng yêu nước thể hiện bằng những hành động cụ thể trong lao động sản xuất và chiến đấu. Ngược lại, lấy lòng yêu nước thúc đẩy phong trào thi đua.
Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp mặt các Anh hùng, Chiến sỹ thi đua từ Đại hội I đến Đại hội III (Hà Nội, 6/5/1962). (Ảnh: TTXVN)
Cùng với việc đưa ra quan điểm toàn diện về thi đua yêu nước, ngày 1/6/1948 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 195-SL về việc thành lập Ban vận động thi đua ái quốc Trung ương và Ban vận động thi đua ái quốc các cấp. Trong quá trình phong trào thi đua ái quốc được phát động, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn theo sát từng bước đi của phong trào.
Góp phần quan trọng vào xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước
“Lời kêu gọi thi đua ái quốc” năm 1948 của Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất phát từ lợi ích của Nhân dân, nhằm mục đích đem lại ấm no, hạnh phúc và độc lập tự do cho Nhân dân. Vì thế, phong trào thi đua đã được đông đảo các tầng lớp Nhân dân hưởng ứng, tham gia.
Ngay từ những ngày đầu phát động, phong trào đã diễn ra sôi nổi, lan rộng khắp cả nước, góp phần đưa nước ta từng bước vượt qua những khó khăn, nạn đói, nạn dốt dần được đẩy lùi, bước đầu đảm bảo những điều kiện vật chất cần thiết phục vụ cho kháng chiến.
Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu tại Đại hội Anh hùng, Chiến sỹ thi đua chống Mỹ, cứu nước (Đại hội Anh hùng Chiến sỹ Thi đua lần thứ IV) tháng 12/1966, tại Hà Nội. (Ảnh: TTXVN)
Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, trên tiền tuyến, các chiến sỹ thi đua giết giặc lập công, ở hậu phương, Nhân dân thi đua tăng gia sản xuất giỏi. Các phong trào "Ba sẵn sàng," "Ba đảm đang," "Năm xung phong," “Sóng Duyên Hải,” “Gió Đại Phong,” “Trống Bắc Lý,” “Nghìn việc tốt,” “Tay búa, tay súng,” “Bám đất giữ làng,” “Một tấc không đi, một ly không dời,” “Giết giặc lập công,” “Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì mà Tổ quốc cần,” “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược,” “Tất cả để bảo vệ biên cương của Tổ quốc”… đã trở thành động lực và hành động cách mạng trong các cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn.
Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước, các phong trào thi đua hướng vào các nhiệm vụ của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Tiêu biểu là các phong trào: “Tất cả vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân;” “Tất cả vì công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa”…
Bước vào thời kỳ đổi mới, để đáp ứng tốt hơn yêu cầu xây dựng và bảo vệ đất nước, các ngành, các cấp đã triển khai nhiều phong trào thi đua lớn, như: "Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi," "Thanh niên lập nghiệp," "Ðền ơn đáp nghĩa," "Vì Hoàng Sa, Trường Sa thân yêu..."
Các phong trào có vai trò quan trọng để cả dân tộc Việt Nam thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, tăng cường hội nhập quốc tế.
Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, bên cạnh những thuận lợi, Việt Nam cũng đứng trước nhiều thử thách, khó khăn, đòi hỏi phải phát huy cao độ lòng yêu nước, tinh thần tự lực, tự cường, tự tôn dân tộc trong mỗi người dân.
Vì vậy, việc đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh càng cần được nhận thức đầy đủ, nhân rộng và thực hiện một cách hiệu quả hơn.
Do đó, ngày 4/3/2008 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 258/QĐ-TTg về việc lấy ngày 11/6 hằng năm là “Ngày Truyền thống thi đua yêu nước,” nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị-xã hội và nhân dân đối với công tác tổ chức, vận động và hưởng ứng phong trào thi đua yêu nước trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.
Thi đua yêu nước - động lực phát triển trong kỷ nguyên mới
Phong trào thi đua yêu nước đã thấm sâu vào từng tế bào của xã hội, từng con người cụ thể, lan toả sâu rộng trong Nhân dân, tạo ra động lực tinh thần to lớn, góp phần làm nên những thành tựu quan trọng của đất nước.
Phong trào “Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số” góp phần thúc đẩy phát triển mọi mặt của đời sống xã hội. Trong ảnh: Thanh toán bằng phương thức QR Code đã đến tận vùng sâu, vùng xa. (Ảnh: Trần Việt/TTXVN)
Để tiếp tục phát huy nguồn động lực ấy, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, gắn các phong trào thi đua với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Đặc biệt, việc Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã góp phần thúc đẩy mạnh mẽ các phong trào thi đua yêu nước trong thập kỷ qua.
Thực tiễn cho thấy, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã góp phần đưa các phong trào thi đua yêu nước ngày càng đi vào chiều sâu, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị của từng địa phương, cơ quan, đơn vị.
Thi đua không chỉ là động lực hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế-xã hội mà còn góp phần khơi dậy tinh thần trách nhiệm, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng cống hiến của mỗi cán bộ, đảng viên và người dân. Từ đó, nhiều phong trào thiết thực, hiệu quả đã được triển khai, tạo sức lan tỏa rộng khắp trong toàn xã hội.
Trong giai đoạn 2021-2025, dù đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ của Nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, sự hợp tác và giúp đỡ của bạn bè quốc tế, Việt Nam đã vượt qua "những cơn gió ngược" và đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Đặc biệt, cuộc cách mạng "sắp xếp lại giang sơn" đã tạo nền tảng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Nhiều căn nhà kiên cố thay thế những căn nhà tạm, nhà dột nát ở Tuyên Quang. (Ảnh: Quang Cường/TTXVN)
Trong những thành tựu quan trọng của đất nước có sự đóng góp tích cực đến từ các phong trào thi đua yêu nước. Nhiều phong trào thi đua có tầm vóc, có chiều sâu, có sức lan tỏa mạnh mẽ, tiêu biểu như các phong trào: "Cả nước đoàn kết, chung sức, đồng lòng thi đua phòng, chống và chiến thắng đại dịch COVID-19;" "Đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí;" “Xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025;” "500 ngày đêm hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc;" "Bình dân học vụ số," "Học tập suốt đời;" Chiến dịch Quang Trung thần tốc sửa chữa và xây lại nhà cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thảm họa thiên tai; Chương trình "Sóng và máy tính cho em" và gần đây là Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định Danh tính hài cốt liệt sỹ"…
Mỗi phong trào là một minh chứng sống động cho ý chí, trí tuệ và khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường, giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng, người dân thực sự ấm no và hạnh phúc.
Trải qua 78 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc, tư tưởng thi đua yêu nước của Người vẫn vẹn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn. Trong mỗi giai đoạn cách mạng, thi đua luôn là nguồn động lực quan trọng, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, việc tiếp tục phát huy truyền thống thi đua yêu nước, biến khát vọng phát triển thành hành động cụ thể của mỗi cá nhân, tập thể sẽ góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc./.
Đọc nhiều
