Sạt lở lan rộng, đe dọa đời sống người dân

Người dân xã Tân An mong muốn Nhà nước tiếp tục có giải pháp hỗ trợ để bà con yên tâm. Ảnh: MINH HIỂN

Nguy cơ lan rộng

Toàn tỉnh có 20 khu vực sạt lở cần xử lý, với tổng chiều dài hơn 27km, kinh phí dự kiến khoảng 4.485 tỷ đồng. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong 56 đoạn sạt lở được cảnh báo với tổng chiều dài 181.450m, trên sông Tiền có 12 đoạn dài 49.100m, sông Hậu 29 đoạn dài 84.050m, kênh Xáng Tân An 4 đoạn dài 14.400m. Như vậy, sạt lở đã hình thành các dải nguy cơ kéo dài dọc theo hệ thống sông chính, tập trung ở những khu vực dân cư đông và chịu tác động mạnh của dòng chảy.

Đáng chú ý, có 3 đoạn trên sông Hậu được cảnh báo mức nguy hiểm đến đặc biệt nguy hiểm gồm: Đoạn qua xã Châu Phong dài 6.900m; đoạn Phú Hiệp, Hòa Lạc, Phú Bình 13.200m và đoạn Bình Đức, Bình Khánh, Mỹ Bình 5.000m. Dù số lượng không tăng nhưng chiều dài và mức độ nguy hiểm có xu hướng tăng cho thấy quy mô và cường độ sạt lở đang vượt khỏi khả năng kiểm soát bằng các biện pháp đơn lẻ.

Con đường nhựa ven sông kênh Xáng dẫn vào ấp Tân Hậu A1, xã Tân An không còn bằng phẳng. Những vết nứt kéo dài, có chỗ tách thành từng mảng, lộ rõ nền đất bên dưới đã rỗng. Mỗi lần xe máy đi qua, mặt đường rung nhẹ như cảnh báo về sự mất ổn định của nền đất. Trước đó, vào khoảng 9 giờ ngày 16/4, tại đây xảy ra sạt lở từ đường Mười Quảng đến ngã ba nhà ông Tư Xã. Chiều dài đoạn sạt lở khoảng 800m, có 96 hộ dân với 374 nhân khẩu sinh sống. Ngay sau khi sự cố xảy ra, chính quyền địa phương có mặt kịp thời giúp người dân di dời đến nơi an toàn. Ông Nguyễn Thanh Bình - Trưởng ấp Tân Hậu A1, xã Tân An cho biết: “Địa phương tích cực vận động người dân ký cam kết di dời đến nơi an toàn nhằm bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản và ổn định cuộc sống lâu dài”.

Ông Lê Hữu Toàn - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tình trạng sạt lở xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết, nền đất ở vùng đồng bằng sông Cửu Long vốn yếu nên bờ sông dễ bị nước cuốn trôi. Bên cạnh đó, dòng chảy trên sông phức tạp, nhiều nhánh giao nhau, nước lên xuống theo triều tạo thành những dòng xoáy mạnh. Ngoài ra, dân cư sinh sống đông dọc bờ sông, nhiều công trình xây dựng và tàu, thuyền qua lại làm tăng áp lực khiến bờ sông sạt lở. Các yếu tố này tương tác nhau, làm gia tăng tốc độ và phạm vi sạt lở.

Giải pháp tổng thể

Thời gian qua, với sự hỗ trợ của Trung ương và nguồn lực địa phương, tỉnh đầu tư xây dựng 87,77km kè bảo vệ bờ sông, kênh, rạch. Tuy nhiên, so với chiều dài sạt lở đang gia tăng, nguồn lực đầu tư chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.

Sạt lở không chỉ làm mất đất mà còn đe dọa trực tiếp nhà ở, giao thông và sinh kế người dân, có thể kéo theo nguy cơ đổ vỡ cả một khu dân cư nếu không được kiểm soát kịp thời như trường hợp ở ấp Tân Hậu A1, xã Tân An. Từ thực trạng đó, vấn đề đặt ra không còn là xử lý từng điểm riêng lẻ mà là kiểm soát một thách thức đang lan rộng và có xu hướng gia tăng theo thời gian. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn. Nếu không có giải pháp đủ mạnh và kịp thời, sạt lở sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi, làm gia tăng chi phí xử lý và thu hẹp không gian phát triển. “Trước mắt, các địa phương cần tiếp tục chủ động ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”, kịp thời di dời dân khỏi khu vực nguy hiểm, khoanh vùng, cắm biển cảnh báo, tổ chức lực lượng theo dõi diễn biến và huy động vật tư tại chỗ để gia cố tạm thời, hạn chế sạt lở lan rộng”, ông Lê Hữu Toàn nói.

Theo ông Toàn, giải pháp căn cơ đang được tỉnh thực hiện là triển khai khảo sát, đánh giá toàn diện hiện trạng sạt lở giai đoạn 2026 - 2030, làm cơ sở xác định nguyên nhân, phân vùng rủi ro và sắp xếp thứ tự ưu tiên đầu tư. Trên nền tảng đó, tỉnh tập trung nguồn lực xây dựng các tuyến kè tại khu vực đặc biệt nguy hiểm, gắn với bố trí, sắp xếp lại dân cư theo hướng an toàn, bền vững. Song song đó, tỉnh khuyến khích các địa phương tiếp tục đẩy mạnh giải pháp phi công trình như: Kiểm soát khai thác cát, quản lý xây dựng ven sông, trồng cây gia cố bờ, ứng dụng công nghệ trong cảnh báo, giám sát sạt lở và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Về lâu dài, xử lý sạt lở cần được tích hợp trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, giao thông và thủy lợi, bảo đảm hài hòa giữa phát triển và bảo vệ hệ sinh thái sông ngòi. Đây không chỉ là bài toán kỹ thuật hay nguồn vốn mà còn là yêu cầu bảo vệ sinh kế, giữ đất và bảo đảm sự ổn định lâu dài cho người dân ven sông. Khi tiếp cận theo hướng tổng thể, liên ngành và bền vững, bài toán sạt lở mới có thể được kiểm soát hiệu quả.

MINH HIỂN