Thấy nồi bánh của mẹ là biết Tết về

Ngôi nhà của tôi đứng nép mình bên con đường đất đỏ, nơi gió cao nguyên thổi qua nghe khô khốc như tiếng thở dài. Mái tôn bây giờ đã mới, nhưng mỗi lần ngước nhìn lên, tôi vẫn thấy đâu đó bóng dáng của một mái nhà cũ làm bằng gỗ tạp, mùa gió Lào luồn qua khe cửa rít lên từng hồi như nhắc lại những năm tháng nghèo khó đã xa.

Mái nhà xiêu vẹo giữa gió đời

Năm 1989, bố mẹ tôi rời miền Bắc, mang theo mấy bộ quần áo cũ, ít gạo và niềm tin mơ hồ vào đất đỏ Tây Nguyên. Họ chọn xã Ea Nuôl, tỉnh Đắk Lắk, dựng nhà, lập nghiệp. Khi ấy, nơi này còn hoang vắng, đêm xuống chỉ nghe tiếng côn trùng và tiếng gió quệt qua rẫy bắp. Mẹ nói lúc dựng nhà, bố lấy mấy cây gỗ rừng, đóng tạm thành mái. Mái nhà khi đó nghiêng ngả như phận người tha hương.

Nhà tôi có 6 chị em. Tôi là con út, lớn lên trong vòng tay chằng chịt những hy sinh của cả gia đình. Khi tôi còn chưa kịp nhớ mặt chữ cho tròn, thì biến cố đã ập xuống. Năm 1993, bố mắc ung thư rồi mất. Mái nhà khi ấy như trĩu xuống.

Tôi còn nhỏ, chỉ nhớ dáng mẹ ngồi trước hiên, lưng quay về phía gió, vai gầy như muốn gãy. Từ đó, mẹ trở thành trụ cột duy nhất, là kèo, là cột, là mái che cho cả nhà.

Chị cả nghỉ học đầu tiên. Rồi đến chị hai, chị ba, chị tư. Các chị rời bàn học, gói ghém giấc mơ non nớt vào chiếc ba lô cũ, xuống Bình Dương làm công nhân.

Tôi ở lại, nhìn theo, chưa hiểu hết chữ “hy sinh”, chỉ thấy trong nhà vắng đi tiếng cười, còn mẹ thì lặng lẽ hơn. Những đồng lương ít ỏi từ xứ người gửi về đều đặn, thấm mồ hôi và nước mắt, nuôi tôi và anh trai tiếp tục đến trường. Tôi lớn lên bằng sự chắt chiu ấy, bằng những buổi tối học bài dưới ánh đèn vàng, bên kia là tiếng mẹ thở khẽ sau một ngày dài làm rẫy.

Đôi vai mẹ gầy dần theo năm tháng. Vai ấy gánh rẫy, gánh con, gánh cả những mùa giáp hạt. Có lúc tôi thức giấc nửa đêm, thấy mẹ ngồi vá áo, kim chỉ lấp lánh trong ánh đèn dầu. Mái nhà khi đó không chỉ là nơi trú mưa, mà là nơi giữ cho chúng tôi khỏi đổ sụp trước đời sống khắc nghiệt.

Nồi bánh của mẹ

Nhà thay đổi dần theo thời gian. Từ nhà gỗ sang nhà xây, từ mái lá sang mái tôn. Mỗi viên gạch, mỗi mét tường là mỗi lần mẹ cùng các chị chắt chiu. Khi anh trai và tôi được đi học đại học, mẹ cười mà mắt hoe đỏ.

Tôi hiểu mái nhà đã đứng vững hơn, nhờ những cột kèo thầm lặng mang tên mẹ và các chị. Nhưng nếu có điều gì không đổi, thì đó là Tết.

Tết năm nào cũng có nồi bánh của mẹ. Chỉ cần thấy nồi bánh chưng, bánh tét đặt bên bếp là thấy Tết đã về. Nồi bánh như một lời hẹn không cần nói ra: dù nghèo hay khá, dù nhà có đổi thay thế nào, Tết vẫn phải có bánh cho các con.

Tôi nhớ những đêm cuối năm, gió cao nguyên lạnh cắt da. Mẹ ngồi canh nồi bánh, thêm củi, trở bánh. Hơi nước bốc lên, mang theo mùi nếp mới, mùi lá dong, lá chuối, quyện vào ký ức. Chúng tôi quây quần quanh bếp, nghe mẹ kể chuyện xưa, nghe củi nổ lách tách như đếm thời gian. Nồi bánh sôi chậm rãi, bền bỉ, giống như cách mẹ đi qua đời mình, không vội, không than, chỉ lặng lẽ chịu đựng và thương yêu.

Có năm khó khăn, bánh ít hơn, nhỏ hơn, nhưng chưa bao giờ vắng. Mẹ nói có bánh là có Tết, có Tết là còn mái nhà. Tôi lớn lên, đi làm xa, nhưng mỗi lần Tết về, chỉ cần ngửi thấy mùi bánh là lòng mềm ra. Như thể mọi mệt mỏi đều có chỗ để quay về.

Với chúng tôi, nồi bánh không chỉ là món ăn, mà là ký ức, là tình thương, là lời nhắc rằng dù cuộc đời có xiêu vẹo đến đâu, vẫn còn một mái nhà chờ sẵn.

Giờ đây, mẹ đã già. Vai gầy hơn xưa. Nồi bánh giao cho con cháu phụ, nhưng mẹ vẫn ngồi bên, mắt dõi theo ngọn lửa. Mái nhà đã qua bao mùa mưa nắng, nhưng mái nhà mang tên mẹ thì vẫn còn đó, che chở chúng tôi bằng thứ tình thương không bao giờ cạn.

Mái nhà có thể sửa, có thể xây mới. Nhưng mẹ - mái nhà của đời chị em tôi - thì còn mãi theo tháng năm.

Theo Tuổi Trẻ