Những vườn chè trăm tuổi nơi vua Hàm Nghi ban chiếu Cần Vương

Vùng Cùa (xã Cam Lộ) hiện còn 20ha chè từ 100 - 200 năm tuổi - Ảnh: HOÀNG TÁO

Những gốc chè cao lớn, thân xù xì, phủ rêu mốc theo năm tháng tạo nên một không gian trầm mặc tại vườn nhà bà Hoàng Thị Thoại (76 tuổi, trú thôn Mai Lộc 3, xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị). Bà cho hay khu vườn hiện có khoảng 80 cây chè cổ thụ, nhiều cây đã hơn 100 năm tuổi, do mẹ chồng bà trồng từ xưa.

Hằng ngày, bà vẫn giữ thói quen dậy sớm, ra vườn hái lá chè tươi. Những búp chè non được bà lựa kỹ, đem rửa sạch rồi ủ trong ấm nước sôi, dùng dần suốt cả ngày. "Uống chè quen rồi, bỏ không được", bà chậm rãi nói.

Không chỉ là thức uống, vườn chè với bà còn là niềm tự hào. Những thân cây lớn, rêu bám dày, nhiều gốc bị thời gian làm rỗng ruột nhưng vẫn đâm chồi, xanh lá quanh năm.

Mỗi sáng sớm, bà Thoại vẫn giữ thói quen ra vườn hái chè vào om nước để uống

Theo người dân địa phương, từ hàng trăm năm trước, những người đầu tiên đến khai khẩn vùng đất này đã sử dụng nước chè làm thức uống hằng ngày. Đến nay thói quen ấy vẫn được duy trì.

Không xa vườn chè cổ của bà Thoại, ông Nguyễn Văn Hiếu - Trưởng thôn Mai Lộc 2 - trồng vườn chè mới từ năm 2005. Ông trồng khoảng 100 gốc chè, chủ yếu để phục vụ gia đình và biếu tặng bạn bè.

Bà Hoàng Thị Thoại có khoảng 80 cây chè cổ thụ, nhiều cây đã hơn 100 năm tuổi, do mẹ chồng trồng từ xưa.

Ông Hiếu cho biết chè xanh có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe nên được người dân rất quý. Tuy nhiên giá trị kinh tế hiện nay không cao như trước, việc tiêu thụ chủ yếu vẫn ở dạng lá tươi, bán nhỏ lẻ tại chợ.

Ông Hiếu cũng là người am hiểu lịch sử địa phương và hiện đang trông coi Đền thờ vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương. 141 năm trước, đây là nơi vua Hàm Nghi ban chiếu Cần Vương. Ông Hiếu cho rằng những lá chè chan chát, đậm vị của vùng này từng được dùng nấu nước để vua và đoàn tùy tùng uống.

Đây là vùng đất vua Hàm Nghi từng ban chiếu Cần Vương năm 1885. Khu vực đã xây dựng Đền thờ vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương

Ông Nguyễn Thành Công - Trưởng Phòng Kinh tế xã Cam Lộ - cho hay địa phương định hướng phát triển nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái, trong đó chè cổ thụ là một trong những sản phẩm đặc trưng.

Hiện toàn xã có 20ha chè, phân bố tại các làng Mai Lộc, Mai Đàn, Bảng Sơn, Phương An. Chính quyền đang rà soát những vườn chè đẹp, lâu năm để đưa vào khai thác du lịch, kết hợp với các điểm di tích như Đền thờ vua Hàm Nghi, suối, giếng cổ Cùa…

Đền thờ lưu giữ nhiều kỷ vật liên quan đến vua Hàm Nghi, trong đó có đôi đũa hải mã, bộ tiềm, ống điếu từng được vua Hàm Nghi sử dụng. Các kỷ vật này do bà Amandine Dabat (áo dài đỏ) - hậu duệ đời thứ 5 vua Hàm Nghi, cùng các ông Đặng Văn Giáp, Đặng Văn Luyện - hậu duệ đời thứ 4 của vua Hàm Nghi - trao tặng.

Song song đó, xã cũng vận động người dân hạn chế bán cây chè cổ thụ, khuyến khích bảo tồn và trồng xen các loại cây khác để tăng thu nhập. Một số hướng đi đang được nghiên cứu như chế biến chè thành sản phẩm dược liệu, chè túi lọc, sản phẩm OCOP nhằm nâng cao giá trị.

Giữa nhịp sống hiện đại, những vườn chè cổ thụ vẫn lặng lẽ tồn tại, không chỉ là nguồn nước uống quen thuộc mà còn là phần ký ức của một vùng đất, đang được gìn giữ cho thế hệ sau.

Vùng có nhiều giếng cổ hàng trăm tuổi

Ngoài vườn chè, vùng còn có một cây mù sui khoảng 200 tuổi, tỏa bóng mát và thường đón nhiều người đến tham quan.

Theo Báo Tuổi Trẻ