Trăm năm bánh phồng Phước Đạt

Vợ chồng ông Nguyễn Thanh Chương phơi bánh phồng trên giàn để kịp nắng. Ảnh: TIỂU ĐIỀN

Nghề gia truyền lâu đời

Trong cái lạnh se se của tiết trời cận Tết, chúng tôi có dịp ghé thăm xóm làm bánh phồng ấp Phước Đạt. Người dân nơi đây đang tất bật làm bánh phồng để cung cấp cho thị trường Tết sắp tới. Hương nếp mới, khoai mì hòa quyện cùng vị béo ngọt của nước cốt dừa lan tỏa trong làn khói bếp, phủ khắp con đường quê. Những chiếc bánh phồng trắng tròn, đều tăm tắp được phơi thành từng lớp dưới nắng vàng trước sân nhà, tạo nên bức tranh làng quê bình dị mà ấm áp.

Theo người dân địa phương, nghề làm bánh phồng ở ấp Phước Đạt tồn tại hơn 1 thế kỷ, gắn bó mật thiết với đời sống của nhiều gia đình và được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Bánh phồng mì, bánh phồng nếp ngày càng được nhiều người biết đến bởi hương vị đậm đà, thơm ngon, béo ngọt đặc trưng. Trước kia, bánh phồng chủ yếu dùng trong gia đình, biếu tặng khách hoặc sản xuất vào những tháng cuối năm để bán dịp Tết kiếm thêm thu nhập. Dần dần, nghề làm bánh phồng trở thành sinh kế ổn định của nhiều hộ dân. Hiện, trung bình mỗi ngày, 2 người có thể cán từ 500 - 1.200 chiếc bánh, trừ chi phí, thu nhập khoảng 300.000 - 500.000 đồng/ngày.

Gia đình ông Nguyễn Thanh Chương (70 tuổi) là một trong những hộ gắn bó lâu năm với nghề làm bánh phồng. Dù tuổi cao, vợ chồng ông vẫn đều đặn làm bánh mỗi ngày, vừa tạo thêm thu nhập vừa giữ gìn nghề gia truyền. Ông Chương chia sẻ: “Gia đình tôi có 3 đời làm bánh phồng. Nghề này đã nuôi sống ông bà, cha mẹ tôi và đến lượt anh em chúng tôi tiếp tục nối nghề. Con cháu trong nhà học nghề, rồi tự làm riêng, ai cũng mong giữ gìn và phát huy nghề truyền thống của gia đình”.

Sinh ra và lớn lên trong gia đình làm bánh phồng, chị Nguyễn Thị Loan quen với công việc cán bánh từ thuở nhỏ. “Tôi nhớ những ngày gió bấc lành lạnh, cả gia đình cùng nhau thức khuya làm bánh phồng. Tiếng chày quết, tiếng lửa tí tách, mùi thơm của bánh gắn liền với cuộc sống của tôi. Lớn lên, tôi quyết giữ nghề. Con gái tôi đã lập gia đình, cũng tiếp tục nối nghiệp”, chị Loan tự hào nói.

Giữ nét văn hóa truyền thống

Trước đây, bánh phồng được quết hoàn toàn bằng cối tay. Hiện nay, để nâng cao năng suất và giảm bớt công sức, nhiều hộ đã đầu tư máy móc hỗ trợ sản xuất. Tuy vậy, các công đoạn quan trọng như nấu nếp, hấp khoai mì, cán bánh và phơi bánh vẫn được thực hiện thủ công. Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại giúp làng nghề duy trì sản lượng ổn định, đồng thời bảo tồn được nét văn hóa đặc trưng.

Gắn bó với nghề hơn 40 năm, bà Nguyễn Thị Tới, vợ ông Chương thoăn thoắt cán bánh mà không cần nhìn. Chỉ chưa đầy 1 phút, bà đã hoàn thành chiếc bánh tròn đều. Bà Tới chia sẻ: “Để cho ra đời chiếc bánh phồng phải trải qua nhiều công đoạn. Hằng ngày, khoảng 3 giờ sáng, tôi bắt đầu hấp khoai mì, nấu nếp, nạo dừa. Khâu chia bột và cán bánh đòi hỏi người làm bánh phải có kinh nghiệm, có như vậy mới cho ra thành phẩm tròn đều tương đối”.

Năm 2018, nghề làm bánh phồng ở ấp Phước Đạt được công nhận là nghề truyền thống, tạo thêm động lực để người dân tiếp tục gắn bó. Nhiều năm tâm huyết, sản phẩm bánh phồng mì, bánh phồng nếp của gia đình chị Loan được chứng nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của xã. Dịp Tết năm nay, gia đình chị cho ra mắt bánh phồng gạo với hương vị mặn ngọt hài hòa, khi nướng giòn, thơm, béo nhẹ, thêm lựa chọn cho người tiêu dùng. “Chúng tôi mong muốn làm ra sản phẩm ngon, chất lượng để ngày càng nhiều người biết đến đặc sản quê hương, qua đó góp phần giữ lửa nghề làm bánh phồng truyền thống ở Phước Đạt”, chị Loan bày tỏ.

Giữa nhịp sống hiện đại nhiều đổi thay, những lò bánh phồng ở ấp Phước Đạt vẫn đỏ lửa mỗi ngày, gìn giữ hương vị quê nhà qua từng chiếc bánh tròn thơm. Vượt ra khỏi kế sinh nhai, nghề làm bánh phồng trở thành sợi dây gắn kết các thế hệ, lưu giữ ký ức Tết và nét đẹp văn hóa truyền thống của vùng quê Gò Quao. Sự bền bỉ của người dân nơi đây chính là nền tảng để làng nghề trăm năm tiếp tục được bảo tồn, phát triển và lan tỏa giá trị trong đời sống.

TIỂU ĐIỀN