Từ buồng chuối xiêm xanh đến giấc mơ nâng tầm nông sản Việt

Nhóm thực hiện dự án gọt vỏ chuối trước khi xay nhuyễn để tách lấy phần nguyên liệu giàu tinh bột kháng phục vụ quá trình chế biến.

Có những ý tưởng khởi nghiệp không bắt đầu từ phòng thí nghiệm hiện đại hay những công nghệ đắt tiền, mà khởi nguồn từ những điều rất đỗi quen thuộc ở quê. Với Nguyễn Thanh Đạt, trưởng nhóm dự án BANAGUT Trường Đại học Kiên Giang, đó là những vườn chuối xiêm xanh trải dài khắp An Giang và nhiều tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.

“Đi nhiều vùng quê, chúng em thấy chuối xiêm xanh rất dồi dào, nhưng giá bán thấp, nhiều thời điểm người dân gần như không có lãi. Trong khi đó, các nghiên cứu khoa học cho thấy loại chuối này lại chứa hàm lượng tinh bột kháng rất cao, tốt cho sức khỏe đường ruột. Điều đó khiến chúng em đặt câu hỏi: Tại sao không biến loại nông sản bình dân này thành sản phẩm có giá trị cao hơn?”, Đạt cho biết.

Chính câu hỏi ấy đã trở thành điểm khởi đầu cho hành trình nghiên cứu kéo dài nhiều tháng của nhóm sinh viên Trường Đại học Kiên Giang. Kết quả là dự án BANAGUT - sản phẩm viên dinh dưỡng từ tinh bột kháng chuối xiêm xanh kết hợp mật ong và nghệ thiên nhiên ra đời.

Hỗn hợp chuối sau khi xay được lọc kỹ nhằm loại bỏ hạt, tạo độ mịn đồng đều cho nguyên liệu trước khi sấy.

Theo nhóm nghiên cứu, tinh bột kháng là dạng tinh bột không bị tiêu hóa ở ruột non mà tiếp tục lên men tại ruột già, góp phần nuôi dưỡng hệ vi sinh vật có lợi, hỗ trợ cải thiện tiêu hóa và tăng cường sức khỏe. Kết quả nghiên cứu cho thấy chuối xiêm xanh có hàm lượng tinh bột kháng khoảng 63g/100g nguyên liệu - nguồn tài nguyên dinh dưỡng rất giàu tiềm năng, nhưng lâu nay chưa được khai thác đúng mức. Điểm khác biệt của BANAGUT không chỉ nằm ở sản phẩm, mà còn ở tư duy phát triển chuỗi giá trị. Thay vì bán trái tươi với giá trị thấp, chuối xiêm xanh được chế biến sâu bằng công nghệ sấy để giữ tối đa hàm lượng tinh bột kháng, sau đó tạo thành sản phẩm phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe đang ngày càng gia tăng.

Sau khi phối trộn bột chuối với nghệ và mật ong hoặc mat cha, socola theo tỷ lệ phù hợp, nhóm tiến hành vo viên để tạo thành sản phẩm.

Đạt cho biết: “Mục tiêu của nhóm không dừng lại ở việc tạo ra một sản phẩm mới, mà là giúp người nông dân có thêm đầu ra ổn định cho chuối xiêm xanh. Khi nông sản được chế biến sâu, giá trị sẽ tăng lên nhiều lần. Đó cũng là cách để sinh viên góp phần giải quyết bài toán đầu ra cho nông sản địa phương bằng tri thức và khoa học”.

Theo kế hoạch, dự án sẽ liên kết với các nông hộ và hợp tác xã trồng chuối để hình thành vùng nguyên liệu ổn định, xây dựng chuỗi giá trị từ thu mua, chế biến đến phân phối. Sản phẩm được định hướng phát triển trên các kênh thương mại điện tử, cửa hàng thực phẩm sạch và mở rộng sang thị trường trong nước, tiến tới xuất khẩu.

Sau khi tạo hình, viên bột kháng chuối xiêm được đưa vào lò sấy khô.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Thành - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kiên Giang, điều đáng quý của BANAGUT không chỉ là việc tạo ra một sản phẩm mới, mà còn thể hiện tư duy khởi nghiệp dựa trên tri thức và tài nguyên bản địa. “Dự án cho thấy sinh viên đã biết nhìn thấy cơ hội ngay từ những nông sản quen thuộc của địa phương, ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học để tạo ra sản phẩm có khả năng thương mại hóa. Đây cũng là định hướng mà nhà trường luôn khuyến khích, đó là đưa nghiên cứu khoa học bước ra khỏi giảng đường, phục vụ cộng đồng và góp phần phát triển kinh tế địa phương”, Tiến sĩ Nguyễn Văn Thành nói.

Những viên dinh dưỡng từ tinh bột kháng chuối xiêm xanh được đóng gói hoàn thiện.

Theo TS. Nguyễn Văn Thành, dự án còn tạo sự gắn kết giữa nhà trường, nhà khoa học và người nông dân, góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi các ý tưởng nghiên cứu không chỉ dừng ở các cuộc thi mà còn có cơ hội phát triển thành sản phẩm phục vụ thị trường.

Không chỉ dừng lại ở ý tưởng, BANAGUT còn liên tiếp được ghi nhận tại nhiều sân chơi khởi nghiệp uy tín. Dự án xuất sắc đoạt giải nhất cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo - KGU Startup lần VI” năm 2026, giải nhất cuộc thi “Ý tưởng học sinh, sinh viên khởi nghiệp khu vực đồng bằng sông Cửu Long - INNOBE lần IV năm 2026”, đồng thời đạt giải ba hội thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh An Giang lần V” năm 2025 và giải ba cuộc thi “Dự án khởi nghiệp tiềm năng - CTU Startup mở rộng lần II” năm 2025.

Những giải thưởng là minh chứng cho tính mới, tính khả thi, cũng như tiềm năng thương mại hóa của dự án, đồng thời mở ra cơ hội kết nối với các chuyên gia, nhà đầu tư và các chương trình ươm tạo để tiếp tục hoàn thiện sản phẩm.

Bài và ảnh: AN LÂM