Vật tư nông nghiệp bán online: Rẻ thật hay tiềm ẩn rủi ro?

Nông dân xã Thạnh Đông phun thuốc bảo vệ thực vật cho ruộng dưa leo.

Chỉ cần mở TikTok hay Facebook, gõ vài từ khóa như “thuốc trừ sâu”, “thuốc trừ rầy”, “thuốc diệt cỏ”, hàng ngàn kết quả lập tức hiện ra. Các video được dàn dựng bắt mắt, người bán cầm chai thuốc, phun lên cây rồi quay cảnh sâu chết nhanh, lá xanh trở lại, kèm theo những lời quảng cáo đầy sức thuyết phục như “đặc trị”, “hiệu quả tức thì”, “xài là thấy liền”.

Điều khiến nhiều nông dân khó cưỡng lại nhất chính là giá bán chỉ bằng một phần nhỏ so với sản phẩm chính hãng đang lưu hành trên thị trường. Sự tiện lợi và giá rẻ khiến việc mua vật tư nông nghiệp online ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những rủi ro rất lớn mà không phải ai cũng lường hết.

Ông Huỳnh Văn Hai, ngụ xã An Biên, cho biết trước đây ông thường dùng thuốc Amistar Top® 325SC của Công ty Syngenta để phòng trị bệnh lem lép hạt trên lúa. Gần đây, qua quảng cáo trên mạng, ông biết đến sản phẩm có tên Asmilka Top 325SC, được giới thiệu “tương tự thuốc chính hãng” nhưng giá chỉ khoảng 65.000 đồng/chai, rẻ hơn tới 230.000 đồng.

“Thấy người ta nói trên mạng xịt cũng được, mà giá rẻ quá nên tôi đặt mấy chai về phun thử, hên xui thôi. Mình nông dân đâu rành về các hoạt chất, cứ thấy rẻ là mua”, ông Hai cho biết.

Nông dân xã Thạnh Hưng chuẩn bị phun thuốc phòng trừ sâu bệnh cho vườn cây ăn trái.

Không chỉ thuốc bảo vệ thực vật, nhiều loại men vi sinh, chế phẩm xử lý môi trường nuôi tôm, cua cũng được rao bán tràn lan. Ông Phan Văn Giác, ngụ xã Đông Thái cho biết ông thường mua hàng vật tư nông nghiệp online, có loại xài hiệu quả nhưng cũng có loại xài không thấy tác dụng.

“Men vi sinh ngoài tiệm giá cao, còn trên mạng có gói chỉ 20.000 - 30.000 đồng mà người bán nói xử lý được cả hécta. Thấy rẻ quá nên mua đại về thử, loại nào được thì dùng tiếp”, ông Giác nói.

Đáng lo hơn, nhiều trường hợp mua phải thuốc giả, thuốc dỏm không chỉ không có tác dụng mà còn gây nguy hại trực tiếp cho người sử dụng. Ông P.V.N, ở xã Mỹ Thuận cho biết, ông mua một chai thuốc trừ cỏ trên mạng, nhãn mác in mờ, không có hướng dẫn rõ ràng. Khi phun xong, cỏ không chết mà chỉ vàng úa nhẹ, còn ông thì bị ngứa râm ran toàn thân, nổi mẩn đỏ ở tay và cổ, phải đi trạm y tế vì nghi bị nhiễm độc qua da. Sau đó vài ngày, mảnh ruộng vẫn đầy cỏ, vừa mất tiền, vừa ảnh hưởng sức khỏe, lại phải tốn thêm chi phí mua thuốc khác để xử lý lại từ đầu.

Thực tế cho thấy, cái “rẻ” của vật tư nông nghiệp online nhiều khi chỉ là rẻ trước mắt. Khi mua phải hàng kém chất lượng, nông dân có thể mất mùa, giảm năng suất, tốn thêm chi phí khắc phục, thậm chí gánh thêm rủi ro về sức khỏe.

Sản phẩm vật tư nông nghiệp với nhiều chương trình ưu đãi hấp dẫn được quảng bá rầm rộ trên mạng xã hội.

Theo các chuyên gia ngành nông nghiệp, thuốc không rõ nguồn gốc có thể chứa hoạt chất bị cấm, vượt ngưỡng cho phép hoặc sai hàm lượng so với công bố. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả phòng trừ sâu bệnh mà còn gây tồn lưu hóa chất trong đất, nước và nông sản, ảnh hưởng lâu dài đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Khi mua hàng online, việc kiểm chứng giấy phép lưu hành, nguồn gốc xuất xứ gần như là điều bất khả thi. Hóa đơn, chứng từ không rõ ràng, khi xảy ra sự cố thì rất khó khiếu nại hay truy trách nhiệm.

Trong bối cảnh giá vật tư đầu vào tăng cao, giá nông sản bấp bênh, tâm lý tìm hàng rẻ là dễ hiểu. Nhưng nếu chỉ nhìn vào giá mà bỏ qua chất lượng, nông dân có thể phải trả cái giá đắt hơn rất nhiều. Sản xuất nông nghiệp không chỉ là câu chuyện của một vụ mùa, mà còn là sinh kế lâu dài, là sức khỏe của người sản xuất và người tiêu dùng.

Phó Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Kênh 7A, xã Thạnh Đông Vũ Viết Bộ nói: “Trước thực trạng mua bán vật tư nông nghiệp online tràn lan, các cơ quan chức năng cần tăng cường quản lý, kiểm tra và xử lý nghiêm những trường hợp kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc. Song song đó, công tác tuyên truyền phải được đẩy mạnh để người dân hiểu rõ nguy cơ và biết cách lựa chọn sản phẩm an toàn”.

Cũng theo ông Bộ, để nông dân không còn bị cuốn vào vòng xoáy “ham rẻ, mua nhầm, gánh rủi ro”, rất cần sự liên kết chặt chẽ giữa các đoàn thể, hợp tác xã và doanh nghiệp. Các tổ chức nông dân, hội nông dân, hợp tác xã phải đóng vai trò cầu nối, giúp người nông dân tiếp cận nguồn vật tư đầu vào chính hãng, chất lượng với giá hợp lý. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ cung ứng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đạt chuẩn đến bao tiêu sản phẩm đầu ra, để nông dân yên tâm sản xuất theo quy trình an toàn.

Khi đầu vào được kiểm soát, đầu ra được đảm bảo, người nông dân sẽ không còn phải đánh cược với những sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc. Chỉ khi đó, sản xuất nông nghiệp mới thật sự bền vững, hiệu quả và an toàn cho cả người làm ra hạt lúa lẫn người tiêu dùng.

Bài và ảnh: AN LÂM