Các tiêu chuẩn hữu cơ đã có, vì sao nông sản hữu cơ vẫn khó chinh phục người tiêu dùng?

Từ góc nhìn bán lẻ, bà Lại Thị Hương, đại diện Xanhsam Natural & Organic, chia sẻ một thực tế khá phũ phàng: niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm hữu cơ, đặc biệt là chứng nhận trong nước, đang bị xói mòn sau nhiều vụ việc “nông sản sạch nhưng kiểm nghiệm vẫn còn dư lượng thuốc”, tem nhãn không minh bạch, hay dán nhãn “hữu cơ” tràn lan.

Trên thị trường, nhiều người bán lẫn người mua vẫn hiểu chưa đầy đủ, còn thiếu kiến thức về hữu cơ, khó phân biệt được đâu là hữu cơ, đâu là an toàn, đâu chỉ là “ít thuốc hơn một chút”. Trong khi đó giá cả lại là rào cản lớn, nhiều khách hàng muốn dùng hữu cơ, nhưng chỉ có thể mua “thỉnh thoảng” chứ không duy trì được thường xuyên.

Đại diện một doanh nghiệp nhập khẩu và phân phối, bà Vũ Thị Thanh Nga (Vũ An Foods) cho biết, việc giả mạo, chuỗi giá trị nông sản hữu cơ hiện nay vẫn còn nhiều bất cập.

Vũ An Foods hiện đang nhập và phân phối hơn 300 mặt hàng hữu cơ từ nhiều quốc gia, giá sản phẩm thường cao gấp 2 đến 5 lần hàng thông thường. Tuy nhiên, đặc thù của sản phẩm hữu cơ là khó bảo quản, dễ mốc, mối mọt, trong khi phần lớn người tiêu dùng vẫn có thói quen đánh giá chất lượng dựa vào hạn sử dụng dài.

Bên cạnh đó, tình trạng giả mạo, trộn lẫn và kinh doanh sản phẩm không có chứng nhận diễn ra khá phổ biến, buộc các doanh nghiệp làm ăn bài bản phải tự bỏ chi phí xét nghiệm lại hàng hóa nhập khẩu, dù sản phẩm đã có đầy đủ chứng nhận quốc tế.

Một khó khăn nữa là nhiều nhà cung cấp nước ngoài không đồng ý cho dán logo hữu cơ của họ lên bao bì phiên bản Việt Nam, do Việt Nam chưa có danh mục rõ ràng về các tiêu chuẩn quốc tế được công nhận; điều này khiến việc đáp ứng đồng thời quy định trong nước và yêu cầu của đối tác trở nên phức tạp. Theo đại diện Vũ An Foods, phần lớn khách hàng vẫn rất mơ hồ về quy định hữu cơ và cách ghi nhãn.

Xây dựng thương hiệu nông sản hữu cơ bền vững từ nhận thức

Ở góc độ hệ thống phân phối nội địa, ông Trần Mạnh Chiến, CEO chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch Bác Tôm và là người gắn bó nhiều năm với chứng nhận hữu cơ PGS, cho rằng chìa khóa của thị trường hữu cơ nằm ở chứng nhận, thương hiệu và giáo dục.

Theo CEO chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch Bác Tôm, thương hiệu hữu cơ thực chất là niềm tin của khách hàng được xây dựng và tích lũy qua thời gian, và muốn có niềm tin thì cả hệ thống chứng nhận, kiểm soát phải làm đúng, làm khách quan.

"Thực tế từng có những đơn vị sau khi không đạt PGS đã quay sang tìm các hình thức chứng nhận khác dễ dãi hơn. Nếu hệ thống tiêu chuẩn, chứng nhận hữu cơ không giữ được sự nghiêm túc, thương hiệu hữu cơ nội địa rất dễ bị pha loãng", ông Trần Mạnh Chiến cảnh báo.

Trước thực trạng trên, việc chuẩn hóa nhận thức, minh bạch hóa chứng nhận và nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, hợp tác xã được xem là chìa khóa quan trọng để nông sản hữu cơ từng bước lấy lại niềm tin và chinh phục người tiêu dùng.

Hỗ trợ hội viên tháo gỡ vướng mắc trong tiêu thụ nông sản, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam đã xây dựng và tổ chức nhiều chương trình, dự án, hoạt động hỗ trợ hội viên. Trong đó, công tác giáo dục, đào tạo, truyền thông được đẩy mạnh, nâng cao nhận thức về hữu cơ, tiêu chuẩn và cách đọc nhãn hữu cơ cho nông dân, doanh nghiệp, người bán lẻ và người tiêu dùng.

Vừa qua, cuối năm 2025, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) đã tổ chức chương trình tập huấn “Nông nghiệp hữu cơ - Chứng nhận và nhận diện khai thác sản phẩm” trong 1,5 ngày triển khai tại TP. Hồ Chí Minh, qua đó, nâng cao năng lực chuyên môn cho doanh nghiệp, hợp tác xã trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh sản phẩm hữu cơ.

Chương trình trang bị kiến thức tổng quan và chuyên sâu về nông nghiệp hữu cơ, các tiêu chuẩn và hệ thống chứng nhận hữu cơ đang được áp dụng tại Việt Nam và quốc tế, góp phần nâng cao năng lực sản xuất, chế biến, kinh doanh và phân phối sản phẩm hữu cơ cho các doanh nghiệp, hợp tác xã là hội viên của Hiệp hội.

Trong khuôn khổ tập huấn, các học viên được cung cấp kiến thức về các hệ thống tiêu chuẩn, chứng nhận hữu cơ như PGS, TCVN, EU, USDA, JAS; quy trình chứng nhận đối với trang trại và cơ sở chế biến; hướng dẫn ghi nhãn, sử dụng nhãn hữu cơ, nhận diện và thẩm định hồ sơ nhà cung cấp. Chương trình cũng tổ chức thực hành kiểm tra hồ sơ và cập nhật các quy định mới liên quan đến việc sử dụng nhãn và logo chứng nhận hữu cơ.

Thông qua chương trình tập huấn, các học viên được nâng cao năng lực chuyên môn, hiểu rõ yêu cầu pháp lý trong chứng nhận và ghi nhãn sản phẩm, từ đó khai thác hiệu quả giá trị sản phẩm hữu cơ, góp phần nâng cao uy tín doanh nghiệp, tăng cường niềm tin của người tiêu dùng và phát triển thị trường hữu cơ theo hướng bền vững.

Tiếp tục hỗ trợ hội viên, trong thời gian, TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam khẳng định sẽ tiếp tục tổ chức các hoạt động đào tạo, tập huấn chuyên sâu. Hiệp hội tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, hợp tác xã trong việc phát triển nông nghiệp hữu cơ theo hướng bền vững, minh bạch và hiệu quả.

Theo Dân Việt