Chế tạo bạt phủ thân thiện với môi trường

Dự án trên không chỉ mang tính ứng dụng cao mà còn giúp Ngọc Châu và Huy Hưng đạt giải ba tại Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông năm học 2025 - 2026. Tôi gặp Châu và Hưng vào một buổi chiều sau giờ học, khi cả 2 vừa kết thúc tiết học và tranh thủ ngồi lại trong lớp để trao đổi thêm về dự án của mình. Không còn không khí căng thẳng của những ngày dự thi, giờ đây, 2 em thoải mái hơn khi nhắc lại hành trình đã qua, từ lúc hình thành ý tưởng đến khi hoàn thiện sản phẩm.

Em Võ Huỳnh Ngọc Châu và Vũ Huy Hưng trao đổi với giáo viên về cải tiến sản phẩm từ dự án. Ảnh: TƯỜNG VI

Khi được hỏi về nguồn cảm hứng cho dự án, em Võ Huỳnh Ngọc Châu hào hứng lật cuốn sổ nhỏ ra chỉ vào những dòng chữ đầu tiên mà 2 em ghi lại cho tôi xem rồi chậm rãi nói: “Ý tưởng cho dự án này xuất phát từ những lần em và Hưng giúp gia đình làm vườn và tham gia các hoạt động trải nghiệm tại nhiều mô hình trồng rau. Chúng em nhận thấy hầu hết nông dân vẫn dùng bạt phủ bằng nhựa PE, tuy tiện lợi nhưng khó phân hủy trong môi trường, về lâu dài gây ô nhiễm đất và nguồn nước”.

Trong lúc trò chuyện, Vũ Huy Hưng mang ra sản phẩm đã hoàn chỉnh, cẩn thận đặt nhẹ lên bàn và say mê giới thiệu. Tấm bạt nhìn khá quen thuộc, nhưng đằng sau đó là cả một quá trình thử nghiệm gian nan. Hưng hào hứng nói: “Chúng em tận dụng những nguyên liệu gần gũi là lá khóm và bã mía để tạo nên vật liệu mới. Nhóm em trích ly cellulose và chế tạo ra biochar có khả năng mang theo phân bón, rồi kết hợp với nhựa sinh học phân hủy (PLA) để tạo thành bạt phủ sinh học. Loại bạt này vẫn giữ được những chức năng quen thuộc như giữ ẩm cho đất, hạn chế cỏ dại và giúp điều hòa nhiệt độ và tự phân hủy trong đất”.

Nhớ lại những lần thử nghiệm dự án chưa trọn vẹn trước đó, Châu cho biết: “Chúng em gặp khó ở phần chuyên môn nhiều hơn. PLA thì kỵ nước, còn cellulose lại hút nước rất mạnh, nên mấy mẫu đầu tiên làm ra bị giòn, dễ gãy, bề mặt thì không đều. Nhìn sản phẩm lúc đó… chúng em cũng hơi nản”.

Chuyện kinh phí cũng khiến 2 em phải cân nhắc từng bước. Là học sinh, Châu và Hưng không có nhiều điều kiện để mua thêm hóa chất hay thiết bị, nên gần như mọi thứ đều được tính toán kỹ, tận dụng tối đa. “Có lúc chúng em phải làm đi làm lại nhiều lần chỉ để tiết kiệm nguyên liệu. May mắn là hành trình đó không chỉ có chúng em tự xoay xở mà còn có sự hỗ trợ từ cô Lưu Thị Vân Hà - giáo viên Trường Trung học phổ thông chuyên Huỳnh Mẫn Đạt, nhà trường và Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. Nhờ vậy, nhóm em có thêm điều kiện về máy móc, dụng cụ để tiếp tục thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm”, Hưng tự hào kể lại.

“Bài toán” về việc cân bằng giữa dự án và việc học trên lớp là thử thách với Châu và Hưng. Khi bắt tay vào thực hiện đề tài, thời gian biểu của 2 em gần như bị xáo trộn hoàn toàn. “Bài vở trên lớp đã nhiều, chúng em chỉ còn cách tranh thủ từng khoảng thời gian trống, những buổi nghỉ trưa, giờ ra chơi hay sau giờ tan học đều được tận dụng triệt để cho việc thực hiện dự án”, Châu chia sẻ. Có những lúc áp lực dồn lại, cả 2 mệt đến mức bật khóc. Nhưng rồi, nhờ sự động viên từ cô Hà và sự đồng hành của nhau, Châu và Hưng dần thích nghi với nhịp độ ấy.

Là người đồng hành cùng với Châu và Hưng từ những ngày đầu tiên thực hiện dự án và qua từng vòng thi, với cô Hà, dự án không đơn thuần là một sản phẩm khoa học, mà còn là hành trình nuôi dưỡng tư duy sáng tạo, tinh thần kiên trì và ý thức trách nhiệm với môi trường cho học sinh. Tinh thần dám nghĩ, dám làm và theo đuổi ý tưởng đến cùng của Châu và Hưng chính là điều khiến cô tự hào nhất. Chia sẻ về dự án, cô Hà cho biết: “Điều khiến tôi tâm đắc chính là việc các em đã biết tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương. Khu vực Tắc Cậu có nguồn khóm rất dồi dào, nếu biết khai thác hợp lý, đây có thể trở thành nguyên liệu thân thiện với môi trường, góp phần tạo ra những sản phẩm hữu ích trong thực tiễn”.

TƯỜNG VI