Chuyện đất, chuyện người Bảy Núi

Hội đua bò là nét đẹp văn hóa đặc sắc của vùng Bảy Núi trong dịp lễ Sene Dolta hằng năm. Ảnh: THANH TIẾN

Không còn ngang dọc vùng Bảy Núi thường xuyên, tôi vẫn quen thuộc từng cung đường, từng hàng thốt nốt trầm mặc dưới nắng. Ngày tôi trở lại, ruộng mùa trên đã xong vụ từ lâu. Mấy thửa ruộng gặt sớm nhờ có nước mưa đã thấp thoáng đọt lúa gài.

Thư thả ngồi nhìn mấy chú ngựa nhai cỏ, ông Chau Sóc Kha, ngụ ấp Vĩnh Tâm, xã An Cư nói: “Vùng này nắng cháy, mưa chan nhưng vẫn nuôi người già, người trẻ ấm no. Tôi đánh xe ngựa thuê rồi canh tác chục công ruộng. Xe ngựa cho mình tiền đi chợ, ruộng cho mình gạo ăn, vậy là không lo đói”.

Trong giọng nói mộc mạc của nông dân Khmer ấy, tôi cảm nhận rõ sự chân thành. Ông không có nhiều mỹ từ để nói lên tình yêu mến quê hương, chỉ gọn lỏn mấy câu bỗ bã. Rồi ông kể chuyện xưa, thời xe ngựa là thứ xa hoa, thời đồng bào Khmer xem con bò là tài sản lớn trong gia đình. Bây giờ, đồng bào Khmer có nhiều cách phát triển kinh tế hơn. “Từ khi có nước từ kênh 3/2 bơm lên tôi trồng được 2 vụ đậu, 1 vụ lúa, thu nhập nhiều hơn. Người trẻ thì đi làm công nhân, mấy ông già như tôi mới ở nhà, dù cực nhưng chịu làm thì không lo đói”, ông Chau Sóc Kha nói.

Ông Chau Sóc Kha chỉ đường cho tôi vào trung tâm xã An Cư. Với người dân Bảy Núi, tuyến đường từ ngã ba chợ Vĩnh Trung vào trung tâm xã An Cư được xem là đẹp nhất vùng này. Hai bên đường trồng rất nhiều cây ô môi, mùa bông nở rộ như thắp lửa cả cung đường.

Trên đường đi, tôi nhìn thấy núi Cấm trải dài bên trái tầm mắt. Màu xanh từ những cánh đồng xã An Cư nối dài lên đến triền núi xa xăm. Bên phải vẫn là màu xanh của ruộng nhưng chạy dài đến núi Dài Năm Giếng. Dù người dân Bảy Núi vốn quen cảnh vật vẫn thích thú nhìn ngắm quê hương. Nếu là người từ nơi khác đến, Bảy Núi sẽ khiến bạn xuýt xoa. Không như những bạn trẻ thích check in lại không phải du khách đến vùng này để tìm kiếm sự an ủi về tâm linh, trải nghiệm những điều mới lạ, tôi trở lại đây với tâm thế của một người gắn bó đủ lâu.

Vì gắn bó đủ lâu, tôi cảm nhận rõ sức sống mãnh liệt của những con người nơi đây. Đất Bảy Núi khô cằn nhưng người ta chưa bao giờ rời bỏ. Họ vẫn bám đất, dựa vào đất mà sinh tồn bao đời nay. Trong chuyến đi, tôi gặp chị Nèang Chanh Thi, ngụ ấp Soài Chếk, xã An Cư đang cắm cúi trên mặt ruộng sau mùa gặt.

Nhờ những cơn mưa già, mặt ruộng mọc rất nhiều rau đắng. “Rau này mọc tự nhiên, mưa xuống có nhiều lắm. Tôi ra dẫy nửa ngày là có tiền đi chợ. Người ta mua 25.000 đồng/kg, tôi dẫy buổi sáng được 4 - 5kg”, chị Chanh Thi nói.

Vừa nói, đôi bàn tay chị vừa thoăn thắt đưa mũi chét lướt trên mặt đất, những cây rau đắng đậm vị thiên nhiên được cho vào rổ. Nhìn chúng, tôi nhớ đến rau đắng mọc sau hè trong bài hát của cố nhạc sĩ Bắc Sơn. Ngày nhỏ tôi không thích canh rau đắng, giờ ngẫm lại mới hiểu vì sao người ta cứ mãi “còn thương rau đắng mọc sau hè”.

Chia tay người phụ nữ Khmer cần mẫn, tôi rẽ từ ấp Soài Chếk về hướng ấp Vĩnh Thượng, thẳng hướng núi Dài Năm Giếng. Ở vùng Bảy Núi, mỗi cung đường đều cho bạn góc nhìn riêng. Thích nhất là những ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer trầm mặc với thời gian. Lối kiến trúc đặc trưng của chùa nổi bật với cảnh vật xung quanh. Nếu bạn là người mê chụp ảnh sẽ rất thích bắt trọn khoảnh khắc về những chùa ở vùng đất này. “Với đồng bào Khmer, chùa không chỉ là nơi thờ Phật mà còn là nơi chúng tôi học cách làm người, nơi sinh hoạt văn hóa nhiều đời nay. Dù đi đâu, đồng bào Khmer vẫn trở về với mái chùa quen thuộc. Ở đó có niềm tin, lòng hướng thiện. Những mảnh đất xung quanh chùa còn là nơi an nghỉ của ông bà nên chúng tôi thường xuyên thăm viếng”, ông Chau Sóc Kóp - À cha chùa Cô Đơn, xã An Cư cho biết.

Để lại sau lưng hình ảnh những ngôi chùa Khmer trầm mặc, tôi tiếp tục cuộc hành trình. Tuyến đường từ ấp Soài Chếk về ấp Vĩnh Thượng, Ô Tà Bang giờ được láng nhựa phẳng phiu, không còn loang lổ như cách đây nhiều năm. Có đường thông thoáng, đồng bào Khmer đi lại, sản xuất thuận lợi hơn, đời sống dần khấm khá hơn.

Trên cuộc hành trình, tôi dừng chân nghỉ ở quán cóc ven đường, nhấp từng ngụm thốt nốt thanh ngọt hương vị Bảy Núi. Sau vài câu chuyện hỏi thăm, tôi được chị chủ quán nhắc rằng sắp đến hội đua bò. Rời quán nước ven đường, tôi không quên được câu mời xởi lởi của chị: “Lễ Sene Dolta ở vùng này vui lắm, chú nhớ trở lại chùa Rô xem hội đua bò”.

THANH TIẾN