Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang góp ý dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi)

Đại biểu Lý Anh Thư phát biểu tại phiên thảo luận hội trường.

Đại biểu Lý Anh Thư, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội khóa XVI tỉnh An Giang đóng góp ý kiến đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp cận thông tin. Về quy định quyền “được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời” tại Điểm a, Khoản 1, Điều 8 dự thảo luật, đại biểu đề nghị cần làm rõ việc thực hiện quyền này phải đặt trong khuôn khổ pháp luật có liên quan, bao gồm Luật Tiếp cận thông tin và các luật chuyên ngành như pháp luật về bảo vệ bí mật Nhà nước, bí mật kinh doanh, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Quy định tại Điểm b, Điều 13 của dự thảo luật có nội dung trùng lặp với quy định tại Điểm b, Điều 8 của dự thảo luật. Khoản 1, Điều 8 đã quy định quyền “khiếu nại, tố cáo, khởi kiện”; trong khi Khoản 2, Điều 13 tiếp tục lặp lại “quyền tố cáo”. Việc này tuy không sai về nguyên tắc, nhưng chưa bảo đảm tính tinh gọn, rõ ràng của văn bản luật. Sự trùng lặp có thể gây khó khăn trong áp dụng pháp luật, dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan và người dân. Do đó, đại biểu Lý Anh Thư đề nghị chỉ quy định thống nhất tại Điều 8, các điều khoản khác nếu cần thì viện dẫn, tránh lặp lại không cần thiết, bảo đảm chuẩn mực kỹ thuật lập pháp hiện đại.

Tại Khoản 2, Điều 25 dự thảo luật quy định: “Người yêu cầu cung cấp thông tin có trách nhiệm thanh toán trước cho cơ quan, đơn vị chi phí thực tế để in, sao, chụp, gửi thông tin”. Tuy nhiên, cần đánh giá đầy đủ tác động của chính sách này đối với khả năng tiếp cận thông tin của người dân, nhất là các đối tượng yếu thế. Đại biểu Lý Anh Thư đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định mức phí hợp lý, công khai, minh bạch; đồng thời xây dựng cơ chế miễn, giảm phù hợp đối với các trường hợp đặc thù hoặc khi việc tiếp cận thông tin phục vụ lợi ích công cộng.

Đại biểu Châu Quỳnh Dao phát biểu tại phiên thảo luận hội trường.

Đại biểu Châu Quỳnh Dao, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Ngô Sĩ Liên, phường Vĩnh Thông (tỉnh An Giang) nhấn mạnh, về đối tượng được Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin, để đảm bảo tính toàn diện, công bằng trong việc tiếp cận thông tin, ngăn ngừa mâu thuẫn pháp lý, đại biểu kiến nghị Ban soạn thảo cân nhắc bổ sung cụm từ “và nhóm người yếu thế khác” sau cụm từ “đặc biệt khó khăn”.

Tương tự tại Khoản 3, Điều 18, cân nhắc bổ sung cụm từ “và nhóm người yếu thế khác” sau cụm từ “đặc biệt khó khăn” để đảm bảo tính toàn diện đối với đối tượng là người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hay đặc biệt khó khăn và nhóm người yếu thế khác ngoài các hình thức quy định tại Khoản 1, Điều này.

Ngoài ra, đại biểu Châu Quỳnh Dao đề nghị cân nhắc bổ sung nguyên tắc: Thông tin được cung cấp theo dạng dữ liệu mở, có khả năng kết nối, chia sẻ, liên thông và tái sử dụng. Điều này giúp giảm chi phí thu thập dữ liệu, tăng tính minh bạch và trách nhiệm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng năng suất lao động, tạo môi trường “đối thoại dữ liệu” giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Đại biểu Trương Hồ Hải, Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang cho rằng, Điều 1: Phạm vi điều chỉnh vẫn chỉ giới hạn ở “công dân”. Đại biểu đề nghị cân nhắc mở rộng theo hướng: “Mọi người, bao gồm công dân, người nước ngoài và pháp nhân, đều có quyền tiếp cận thông tin”, đồng thời luật có thể quy định mức độ tiếp cận phù hợp với từng nhóm chủ thể đó.

Điều 3: Nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin vẫn chưa có nguyên tắc “công khai (tiết lộ) tối đa” (maximum disclosure) (mọi thông tin được tiếp cận (công khai) trừ ngoại lệ do luật định). Đại biểu Trương Hồ Hải đề nghị bổ sung nguyên tắc: “Mọi thông tin được nắm giữ bởi các cơ quan, đơn vị phải mặc nhiên được tiếp cận, trừ trường hợp thuộc danh mục ngoại lệ do luật này quy định”.

Dự thảo đã có bước tiến bộ quan trọng khi mở rộng từ “thông tin do cơ quan tạo ra” sang cả “thông tin do cơ quan nắm giữ”. Tuy nhiên, việc vẫn yêu cầu thông tin phải “được ký, đóng dấu” là một hạn chế lớn, vô hình trung loại trừ các dữ liệu/tài liệu thô, tài liệu dự thảo. Nên cân nhắc bỏ điều kiện “được ký, đóng dấu” và thay bằng “mọi thông tin tồn tại dưới bất kỳ dạng nào…” miễn là do cơ quan Nhà nước nắm giữ.

TRANG VÕ

(Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh An Giang)