Dấu ấn ẩm thực Hà Tiên

Đông đảo du khách tìm hiểu các món ăn đặc trưng tại Hà Tiên. Ảnh: DANH THÀNH

Hương vị giao thoa

Những ngày cuối tuần, khi phố biển Hà Tiên nhộn nhịp du khách, các quán ăn, hàng bánh truyền thống cũng đông dần. Trong làn gió mang theo vị mặn của biển, mùi thơm của sả, nghệ, nước cốt dừa hay nếp mới lan tỏa từ gian bếp nhỏ như níu bước chân lữ khách.

Một trong những món ăn thể hiện rõ nét sự giao thoa ấy là lẩu cá nhám giàu nấu sả nghệ. Cá nhám giàu là loài cá đặc trưng của vùng biển Hà Tiên, thịt trắng, săn chắc, vị ngọt thanh và giàu dinh dưỡng. Nếu cách nấu canh chua mang đậm phong vị của người Việt Nam Bộ thì sả và nghệ lại là 2 loại gia vị quen thuộc trong bữa ăn của đồng bào Khmer. Vị chua dịu của măng, khóm, cà chua hòa quyện cùng hương thơm nồng của sả, nghệ, vị ngọt tự nhiên của cá và mùi thơm của ngò gai tạo nên nồi lẩu đậm đà, phản ảnh sự tiếp biến văn hóa đã diễn ra trên vùng đất này từ nhiều thế hệ.

Bún kèn lại là minh chứng sinh động cho quá trình tiếp biến văn hóa qua thời gian. Món ăn có nguồn gốc từ đồng bào Khmer, nổi bật với phần nước kèn được nấu từ cá biển xay nhuyễn, nước cốt dừa cùng sả, nghệ. Khi đến Hà Tiên, bún kèn được người dân địa phương điều chỉnh để phù hợp khẩu vị của nhiều cộng đồng cư dân, trở thành món ăn quen thuộc và là một trong những đặc sản được du khách tìm thưởng thức.

Hơn 20 năm gắn bó với món ăn này, bà Nguyễn Thị Năng - chủ quán bún kèn Năng Nguyễn cho biết: “Để món bún kèn phù hợp với người dân địa phương và du khách, tôi kết hợp nét ẩm thực của đồng bào Kinh, Khmer và Hoa. Nước kèn được nấu từ cá biển tươi với nước cốt dừa để tạo vị ngọt, béo. Khi ăn sẽ dùng cùng rau sống, đu đủ, dưa leo, giá và rau thơm để hương vị hài hòa hơn”.

Những chiếc bánh kể chuyện

Dạo quanh các khu chợ hay những con phố nhỏ của Hà Tiên, du khách dễ dàng bắt gặp gánh hàng bày bán bánh bao chỉ - món bánh gắn liền với cộng đồng người Hoa sinh sống lâu đời nơi đây. Những chiếc bánh trắng mịn, phủ lớp dừa nạo và rắc thêm mè rang thơm lừng mang vẻ mộc mạc nhưng đủ sức níu chân bao thực khách. Theo những người cao tuổi ở Hà Tiên, bánh bao chỉ vốn có nguồn gốc từ đồng bào Hoa. Trải qua quá trình cộng cư, người dân địa phương đã biến tấu nguyên liệu và hương vị để phù hợp hơn với khẩu vị của nhiều cộng đồng dân cư, nhờ vậy món bánh không còn là nét riêng của đồng bào Hoa mà đã trở thành một phần trong ký ức ẩm thực của người Hà Tiên.

Gần 30 năm gắn bó với nghề làm bánh, bà Nguyễn Thị Liên, ngụ khu phố II - Bình San cho biết: “Để làm bánh bao chỉ ngon đúng điệu, người thợ phải lựa nếp dẻo, ngâm nhiều giờ rồi xay thành bột, ép ráo nước, nhồi thật mịn trước khi hấp chín. Nhân bánh chủ yếu là đậu xanh trộn đường, một số nơi thêm dừa nạo hoặc lá dứa để tạo hương vị riêng. Khi gói bánh, người thợ dùng sáp ong chống dính, vo tròn từng viên bánh rồi lăn đều qua lớp dừa nạo và mè rang. Món bánh này tuy đơn giản nhưng được nhiều người yêu thích. Nhiều du khách đến Hà Tiên lần nào cũng ghé mua mang về làm quà vì nhớ vị dẻo thơm, ngọt bùi rất riêng”.

Trong khi đó, bánh thốt nốt lại là hương vị gắn với đời sống văn hóa của đồng bào Khmer. Được làm từ bột gạo, dừa và trái thốt nốt, chiếc bánh có màu vàng óng tự nhiên, vị ngọt thanh, thơm béo và mềm xốp. Từ loại cây gắn bó với đời sống của đồng bào Khmer qua bao thế hệ, bánh thốt nốt đã trở thành món quà quê được nhiều du khách tìm mua sau mỗi chuyến ghé thăm Hà Tiên. Trong một quán ăn bên bờ Đông Hồ, anh Sok Đara - du khách từ tỉnh Kampot (Campuchia) cho biết: “Nhiều món ăn ở Hà Tiên có hương vị gần gũi với ẩm thực Campuchia nhưng cách chế biến của người dân nơi đây lại tạo nên nét rất riêng”.

Theo Nghệ nhân văn hóa ẩm thực Trần Nhật Trường, giá trị lớn nhất của ẩm thực Hà Tiên không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở chiều sâu văn hóa. Ẩm thực Hà Tiên vì thế không chỉ làm đầy vị giác mà còn lưu giữ ký ức của một vùng đất giao thương, nơi những cộng đồng dân cư cùng chung sống, sẻ chia và làm giàu bản sắc văn hóa qua từng món ăn. “Hà Tiên là vùng đất cộng cư của nhiều dân tộc nên ẩm thực cũng phát triển theo hướng tiếp biến. Nhiều món ăn ngày nay không còn thuộc riêng một cộng đồng nào mà đã trở thành tài sản văn hóa chung của Hà Tiên”, ông Trần Nhật Trường nói.

DANH THÀNH