Để tài sản công dôi dư thành nguồn lực phát triển

Không để nguồn lực “ngủ quên”

Trong quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc xuất hiện một khối lượng lớn nhà, đất dôi dư là điều đã được dự liệu. Làm gì, làm thế nào để những tài sản ấy tiếp tục tạo ra giá trị thực là câu hỏi đã được các cấp, ngành và địa phương đặt ra, giải quyết, nhưng kết quả còn hạn chế.

Theo tổng hợp của Bộ Tài chính, hiện cả nước còn hơn 11.000 cơ sở nhà, đất đã được thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương, song chưa hoàn thành bước xử lý tiếp theo để đưa vào khai thác, sử dụng. Tại An Giang, qua rà soát đến ngày 15/7, toàn tỉnh có 6.984 cơ sở nhà, đất, trong đó 1.078 cơ sở dôi dư và 1.070 cơ sở đã được xây dựng phương án khai thác, xử lý.

Mỗi ngày, một trụ sở “ngủ quên” sau cánh cổng then cài là thêm một ngày nguồn lực của quốc gia chưa phát huy được hiệu quả mà còn bị hao mòn, xuống cấp. Trong khi đó, không ít địa phương thiếu trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa, không gian sinh hoạt cộng đồng hay mặt bằng cho các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Lãng phí không chỉ là mất tiền mà còn là để cơ hội phát triển trôi qua. Một khu đất không được khai thác đúng lúc có thể làm chậm một dự án phục vụ dân sinh. Một trụ sở bỏ không có thể trở thành gánh nặng bảo trì, thậm chí phát sinh lấn chiếm, làm gia tăng chi phí xử lý sau này. Vì vậy, chống lãng phí trong trường hợp này không đơn thuần là giữ gìn tài sản mà là làm thế nào để biến giá trị tĩnh ấy thành nguồn lực phát triển.

Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP, ngày 24/6/2026 về các cơ chế, chính sách đặc thù là nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác số nhà, đất dôi dư. Mục tiêu là sớm đưa các tài sản đó vào khai thác, hạn chế tối đa tình trạng bỏ trống, xuống cấp, thất thoát và lãng phí.

Về vấn đề này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo cụ thể tại hội nghị toàn quốc, sơ kết một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng chí yêu cầu phải coi đây là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa lâu dài. Khẩn trương hoàn thiện phương án xử lý từng cơ sở nhà, đất, tài sản công dôi dư. Tài sản còn sử dụng được phải được tận dụng hiệu quả. Tài sản không còn phù hợp cần chuyển đổi công năng, điều chuyển hoặc xử lý minh bạch, đúng quy định; ưu tiên phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, an sinh xã hội và các nhu cầu thiết thực của cộng đồng.

Làm thế nào để khai thác hiệu quả?

Để phát triển nhanh, bền vững, vấn đề không chỉ tạo ra nguồn lực mới mà còn phải biết đánh thức nguồn lực sẵn có. Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP đã mở ra nhiều cơ chế đặc thù với tinh thần phân cấp mạnh hơn, trao quyền chủ động nhiều hơn cho địa phương, cắt giảm mạnh các thủ tục hành chính trong xử lý nhà, đất dôi dư. Đây là bước chuyển quan trọng sang tư duy “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Cơ chế, chính sách dù thông thoáng đến đâu cũng không thay được trách nhiệm và năng lực tổ chức thực hiện của con người, nhưng đó là hành lang pháp lý, là động lực rất quan trọng. Các cấp, ngành, địa phương hãy bắt đầu ngay từ việc rà soát thật đầy đủ, thật chính xác toàn bộ số nhà, đất dôi dư; thẩm định, phân loại rõ từng cơ sở còn sử dụng được ngay, cần sửa chữa, chuyển đổi công năng hay phải xử lý theo hình thức khác. Kế hoạch phải chi tiết, rõ thời gian hoàn thành, rõ cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm và công khai tiến độ thực hiện. Chỉ khi tài sản dôi dư đều có “địa chỉ trách nhiệm” mới tránh được tình trạng kéo dài hay đùn đẩy.

Việc khai thác hiệu quả tài sản công không có nghĩa chỉ nhằm tăng nguồn thu ngân sách mà còn là phục vụ lợi ích công. Một trụ sở cũ có thể trở thành trường học, nhà văn hóa, cơ sở y tế, không gian khởi nghiệp hay nơi sinh hoạt cộng đồng. Vì thế, xử lý tài sản công dôi dư không chỉ đo bằng số lượng hồ sơ hoàn thành mà còn đo bằng những giá trị mới được tạo ra cho địa phương. Xử lý số nhà, đất dôi dư hiện nay chính là phép thử năng lực quản trị của bộ máy mới sau sắp xếp, tinh gọn.

BẮC VĂN