Giảm phát thải, tăng lợi nhuận

Nông dân xã Vĩnh Thuận được cấp phân bón sinh học khi tham gia sản xuất cánh đồng lớn. Ảnh: LÊ HIỆP

Những ngày này, trên nhiều cánh đồng thuộc các ấp Kinh 1, Thắng Lợi, Lò Rèn, Vĩnh Trinh và Kinh 2, không khí xuống giống vụ hè thu 2026 rộn ràng hơn mọi năm. Niềm phấn khởi của 632 hộ dân đến từ việc được tham gia dự án “Cánh đồng lớn sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với liên kết tiêu thụ”.

Đăng ký tham gia 4ha, ông Nguyễn Ngọc Điệp, ngụ ấp Kinh 1 cho biết điều khiến ông yên tâm nhất là nông dân được hướng dẫn bài bản ngay từ đầu vụ. Ngoài những lớp tập huấn kỹ thuật, họ còn được hỗ trợ gói vật tư trị giá khoảng 1,5 triệu đồng/ha gồm phân bón lá sinh học và phân bón hữu cơ. “Suốt quá trình sản xuất, cán bộ kỹ thuật thường xuyên xuống đồng theo dõi sự phát triển của cây lúa, hướng dẫn xử lý kịp thời nên nông dân rất an tâm”, ông Điệp cho biết.

Theo ông Nguyễn Văn Trướng - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ cung ứng - sản xuất lúa sạch ấp Lò Rèn, hợp tác xã thực hiện nghiêm quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, từ giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân bón hữu cơ, phân bón sinh học đến quản lý nước tưới hợp lý. Mục tiêu không chỉ giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao chất lượng hạt gạo, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

“Kết quả từ các mô hình đã triển khai trong tỉnh cho thấy lượng giống gieo sạ giảm bình quân khoảng 60 kg/ha; chi phí đầu vào giảm từ 3,3 - 5 triệu đồng/ha; lợi nhuận tăng thêm từ 3,6 - 9,3 triệu đồng/ha/vụ so với phương thức canh tác truyền thống. Đặc biệt, lượng phát thải khí nhà kính giảm từ 2 - 12 tấn CO2/ha. Những con số này tạo thêm niềm tin để nông dân mạnh dạn tham gia mô hình”, ông Trướng cho biết.

Theo Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Thuận, vụ hè thu năm nay địa phương có gần 1.466ha lúa sản xuất theo mô hình cánh đồng lớn, lúa đang ở giai đoạn 30 - 45 ngày tuổi và sinh trưởng tốt. Việc tổ chức sản xuất tập trung giúp nông dân xuống giống đồng loạt, áp dụng chung quy trình kỹ thuật và thuận lợi trong liên kết tiêu thụ sản phẩm. Các biện pháp như sạ thưa, tưới ngập - khô xen kẽ, bón phân cân đối theo nhu cầu dinh dưỡng của cây lúa đã giúp giảm đáng kể chi phí đầu vào nhưng vẫn bảo đảm năng suất.

Không dừng lại ở hiệu quả kinh tế, mô hình còn mang lại lợi ích rõ nét về môi trường. Nhờ thay đổi phương thức canh tác, lượng phát thải khí nhà kính từ ruộng lúa giảm đáng kể. Theo tính toán, riêng quy mô 50ha có thể cắt giảm hơn 200 tấn CO2 trong một vụ sản xuất. Đây là kết quả có ý nghĩa trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển nông nghiệp phát thải thấp và nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Thuận Huỳnh Ngọc Nguyên cho biết dự án tạo điều kiện để nông dân tiếp cận tiến bộ khoa học, kỹ thuật, xây dựng vùng sản xuất hàng hóa tập trung, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu thông qua việc cấp mã số vùng trồng. Đây cũng là nền tảng để các hợp tác xã, tổ hợp tác nâng cao hiệu quả hoạt động, hình thành chuỗi liên kết bền vững giữa nông dân và doanh nghiệp từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm.

Theo ông Nguyên, mô hình cánh đồng lớn phát thải thấp hướng đến đồng bộ tất cả các khâu sản xuất nhằm giảm chi phí, nâng cao chất lượng, đồng thời phát triển nông nghiệp tuần hoàn thông qua tận dụng phụ phẩm ngành hàng lúa gạo. Khi đầu vào được kiểm soát, đầu ra được liên kết tiêu thụ ổn định, giá trị gia tăng của hạt gạo sẽ tiếp tục được nâng lên, góp phần cải thiện thu nhập cho nông dân.

Thời gian tới, xã Vĩnh Thuận tiếp tục mở rộng mô hình, củng cố hoạt động của các hợp tác xã và tăng cường liên kết với doanh nghiệp để xây dựng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo hướng bền vững. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn là bước đi quan trọng giúp nông nghiệp địa phương thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng xu thế phát triển xanh của thị trường trong nước và quốc tế.

PHẠM HIẾU - LÊ HIỆP