Giữ mạch nguồn văn hóa Khmer

Truyền lửa văn hóa Khmer

Một buổi chiều tại xã Ô Lâm, tiếng trống rộn ràng vang lên từ khuôn viên chùa Snaydonkum (chùa B52). Dưới tán cây xanh mát, gần 50 thanh thiếu niên từ 12 đến 20 tuổi miệt mài tập luyện múa trống Chhay dăm. Không chỉ là hoạt động văn hóa, nơi đây còn trở thành “lớp học đặc biệt” - nơi con em đồng bào Khmer được truyền dạy nghệ thuật truyền thống bằng tâm huyết của các vị sư và những người am hiểu. Trong nhịp trống dồn dập, các em tái hiện bài múa Chằn - loại hình nghệ thuật gắn với sử thi Riêm Kê của đồng bào Khmer. Qua từng động tác mạnh mẽ, dứt khoát, hình ảnh nhân vật như hoàng tử Prệt Riêm, nàng Xây Đa, vua Chằn Riếp hay khỉ thần Hanuman hiện lên sinh động, mang theo thông điệp về cái thiện, lòng trung nghĩa và tinh thần chiến thắng cái ác.

Thanh thiếu niên đồng bào Khmer xã Ô Lâm tập luyện múa trống Chhay dăm truyền thống tại chùa Snaydonkum. Ảnh: DANH THÀNH

Điểm đặc sắc của múa trống Chhay dăm là sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc và võ thuật truyền thống. Mỗi nhịp trống không chỉ là âm thanh mà còn như tái hiện khí thế hào hùng, tôn vinh lịch sử và tinh thần dân tộc Khmer. Em Chau Nê Som Nath (sinh năm 2007) đảm nhận vai Chằn Xanh chia sẻ, việc theo học bộ môn này đòi hỏi sự kiên trì. Quá trình học bắt đầu từ việc làm quen với nhịp trống, đây là linh hồn của múa trống Chhay dăm. Khi nắm vững tiết tấu, các em mới luyện động tác, biểu cảm và phối hợp đánh trống để thể hiện rõ thần thái từng nhân vật. Chính sự say mê của lớp trẻ góp phần giữ cho loại hình nghệ thuật này không bị mai một. “Mỗi buổi tập kéo dài 2 - 3 giờ vào buổi tối. Ban đầu, em thấy rất khó vì động tác phải mạnh và đúng nhịp, nhưng vì thích nhân vật Chằn từ nhỏ nên càng tập càng thấy hay”, Nath chia sẻ.

Không chỉ biểu diễn trong chùa, múa trống Chhay dăm còn xuất hiện trong các dịp lễ lớn như Chol Chnam Thmay, Sene Dolta, Ok Om Bok hay các sự kiện văn hóa cộng đồng, trở thành cầu nối gắn kết các thế hệ trong phum, sóc.

Khi người trẻ tiếp nối di sản

Hòa thượng Chau Sơn Hy - Phó Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang, Phó Chủ tịch Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh, Trụ trì chùa Srà Lôn, xã Ô Lâm cho biết, đời sống vùng đồng bào Khmer có nhiều chuyển biến tích cực. Từ các chính sách, nhiều lớp truyền dạy văn hóa, nghệ thuật truyền thống được mở tại các địa phương. Các loại hình như múa trống Chhay dăm, nhạc ngũ âm, hát dù kê, rô băm… từng bước được bảo tồn, phát huy thông qua sự phối hợp giữa ngành của tỉnh, chính quyền xã và các chùa Phật giáo Nam tông Khmer trên địa bàn tỉnh. “Các hoạt động văn hóa, thể thao như đua ghe ngo, đua bò, hội diễn văn nghệ quần chúng, phục dựng lễ hội truyền thống… được duy trì, không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc mà còn gắn với phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế cho người dân”, Hòa thượng Chau Sơn Hy nói.

Theo Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Danh Tha, trong dòng chảy hội nhập, bản sắc văn hóa Khmer hiện diện bền bỉ, trở thành điểm tựa tinh thần và nguồn lực nội sinh quan trọng. Đó cũng là minh chứng cho sự quan tâm của Đảng, Nhà nước trong việc bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số, để những giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa qua từng thế hệ. Thông qua các chủ trương, chính sách và chương trình cụ thể, công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa đồng bào Khmer ngày càng được chú trọng.

“Thời gian tới, Sở Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục phối hợp các ngành, địa phương quan tâm hỗ trợ các thiết chế văn hóa cơ sở, bảo tồn tiếng nói, chữ viết, lễ hội truyền thống, đưa văn hóa đồng bào vào đời sống hiện đại linh hoạt, phù hợp, vừa giữ gìn bản sắc vừa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đồng bào”, ông Danh Tha cho biết.

DANH THÀNH