Gỡ khó để hợp tác xã phát triển

HTX Nông nghiệp Đường Gỗ Lộ, xã Long Thạnh là một trong những đơn vị đang chuyển mình theo hướng sản xuất hiện đại. HTX đã tham gia Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, đồng thời, từng bước mở rộng vùng sản xuất lúa hữu cơ theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Hiện gần 1.000ha lúa của HTX được đẩy mạnh cơ giới hóa, góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng hạt lúa.

Thu hoạch lúa ở Hợp tác xã Nông nghiệp Đường Gỗ Lộ. Ảnh: AN LÂM

Ông Nguyễn Hồng Phương - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc HTX Nông nghiệp Đường Gỗ Lộ cho biết, HTX đang định hướng liên kết tận dụng rơm rạ sau thu hoạch để sản xuất phân bón, làm nhang, vừa tạo thêm việc làm cho người dân vừa tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, giảm tình trạng đốt đồng. “Tuy nhiên, để làm được cần có máy móc, thiết bị và nguồn vốn đầu tư. Cái khó hiện nay là HTX rất khó tiếp cận vốn vay do không có tài sản thế chấp”, ông Phương nói.

Theo Liên minh HTX tỉnh, toàn tỉnh hiện có 854 HTX hoạt động trên nhiều lĩnh vực, trong đó HTX nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn. Nhiều HTX từng bước chuyển đổi theo hướng liên kết chuỗi, sản xuất xanh và ứng dụng cơ giới hóa vào đồng ruộng. Tuy nhiên, phần lớn vẫn hoạt động quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế và khó tiếp cận vốn vay.

Không chỉ khó về vốn, nhiều chi phí phát sinh trong quá trình liên kết tiêu thụ cũng tạo thêm áp lực cho HTX. Theo ông Phương, khi ký hợp đồng liên kết tiêu thụ lúa với doanh nghiệp, HTX phải thực hiện công chứng hợp đồng theo quy định. “Như vụ rồi, HTX bán lúa có hợp đồng giá trị khoảng 10 tỷ đồng thì chi phí công chứng và các khoản phát sinh đi kèm là 10 triệu đồng, khiến nhiều thành viên còn e ngại tham gia liên kết chuỗi thay vì mua bán theo cách truyền thống”, ông Phương nói.

Trong khi đó, tại xã Cô Tô, HTX Nông nghiệp Tà Đảnh cũng đang nỗ lực phát triển mô hình nông nghiệp hữu cơ gắn với kinh tế tuần hoàn. Thành lập từ năm 2020, HTX tập trung sản xuất các loại nấm hữu cơ như linh chi, nấm mối đen, nấm bào ngư… từ nguồn phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, trấu, cám gạo, thân cây rau màu.

Mô hình sản xuất được xây dựng theo hướng khép kín. Sau khi thu hoạch nấm mối, giá thể tiếp tục được xử lý để trồng nấm bào ngư; phụ phẩm từ nấm bào ngư dùng nuôi trùn quế, trùn quế phục vụ chăn nuôi gà, còn phân hữu cơ quay trở lại đồng ruộng phục vụ sản xuất lúa, rau màu. Từ nguồn nấm linh chi chất lượng, HTX phát triển thêm các sản phẩm như trà linh chi hòa tan, linh chi nguyên tai và linh chi kiểng, từng bước nâng cao giá trị nông sản địa phương. Đặc biệt, khoảng 90% người lao động tại HTX là đồng bào Khmer. Việc tham gia chuỗi sản xuất giúp nhiều người lao động địa phương có việc làm ổn định, cải thiện thu nhập.

Dù vậy, theo bà Châu Thị Nương - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tà Đảnh, đơn vị vẫn gặp khó trong việc đầu tư máy móc, công nghệ chế biến sâu và mở rộng thị trường tiêu thụ. “Chúng tôi mong được hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư sản xuất. Đồng thời, cần hỗ trợ về chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, kết nối thương mại điện tử và đào tạo kỹ thuật để HTX phát triển ổn định hơn trong thời gian tới”, bà Nương cho biết.

Thực tế cho thấy, nếu không tháo gỡ những nút thắt về vốn, hạ tầng và cơ chế hỗ trợ, nhiều HTX sẽ khó mở rộng hoạt động ngoài các dịch vụ truyền thống như bơm tát, làm đất hay cung ứng vật tư nông nghiệp. Khi được tiếp sức đúng lúc, HTX không chỉ là bệ đỡ cho nông dân mà còn trở thành hạt nhân trong xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững.

AN LÂM