Hương bánh Chăm từ bếp lửa

Trong những con hẻm nhỏ ở 2 ấp Châu Giang, Phũm Soài, xã Châu Phong, không khí làm bánh luôn rộn ràng. Những mẻ bánh liên tục ra lò, vàng ươm, dẻo thơm, tạo nên sức hấp dẫn rất riêng. Bên bếp lửa, phụ nữ Chăm thoăn thoắt trở đều tay chiếc bánh, đổ bột, canh lửa. Tiếng chuyện trò xen lẫn tiếng lách tách của than hồng khiến không gian thêm ấm cúng.

Những mẻ bánh truyền thống đủ sắc màu của đồng bào Chăm, xã Châu Phong. Ảnh: DANH THÀNH

Theo chân người dân địa phương, chúng tôi ghé thăm căn bếp của chị Rani, ngụ ấp Châu Giang. Từ sáng sớm, chị đã tất bật chuẩn bị nguyên liệu, nhóm lửa, đổ bánh. Những chiếc bánh vừa chín được xếp ngay ngắn, tỏa hương thơm thanh ngọt. “Từ khâu chọn nguyên liệu, pha bột đến canh lửa đều phải kỹ lưỡng, không được làm qua loa. Làm bánh phải canh lửa đều, khuấy bột vừa tay thì bánh mới ngon, không bị khô hay cháy. Khâu làm bánh nhìn đơn giản nhưng cần kinh nghiệm. Vì thế, hiện nay không còn nhiều gia đình làm bánh để bán”, chị Rani chia sẻ.

Mỗi loại bánh của đồng bào Chăm mang một tên gọi và hương vị riêng như paykarah, kalink, ti-âm, kagam, saykaya, bánh nằm ken… Mỗi loại có hương vị riêng, có loại mềm mịn, béo ngậy, có loại giòn nhẹ, thơm lừng, nhưng tất cả đều gói ghém sự tinh tế trong cách chế biến và khẩu vị đặc trưng của đồng bào Chăm.

Ở ấp Phũm Soài, bà Phatimah (60 tuổi) vẫn gắn bó với nghề làm bánh hơn 30 năm qua. Mỗi công đoạn đều được bà thực hiện cẩn thận, giữ đúng cách làm truyền thống. Theo bà, điều quan trọng nhất là giữ được hương vị đặc trưng, không làm mất đi “chất” riêng của bánh Chăm. Ngồi bên mâm bánh vừa ra lò, chúng tôi được mời thưởng thức ngay khi bánh còn nóng. Vị béo của nước cốt dừa, độ mềm mịn của bột hòa quyện, để lại dư vị ngọt dịu nơi đầu lưỡi.

“Tôi làm bánh này quen rồi! Nhưng muốn ngon thì phải làm bằng cái tâm. Mỗi mẻ bánh ra lò, nhìn màu sắc, độ chín là biết có đạt hay không. Khách ăn thấy ngon, quay lại mua nữa, tôi mừng lắm. Nhờ vậy, tôi có thêm thu nhập, gắn bó với nghề, cũng là giữ lại hương vị truyền thống của ông bà để lại cho con cháu sau này”, bà Phatimah chia sẻ.

Hiện nay, toàn xã Châu Phong chỉ còn hơn 10 hộ duy trì nghề làm bánh truyền thống. Giá bánh dao động từ 140.000 - 200.000 đồng/kg tùy loại. Trong nhịp sống hiện đại, nhiều gia đình chọn mua bánh làm sẵn, khiến nghề làm bánh dần thu hẹp. Tuy vậy, những căn bếp đỏ lửa của đồng bào Chăm vẫn âm thầm giữ nghề, vừa tạo thêm thu nhập vừa góp phần bảo tồn nét ẩm thực đặc trưng của cộng đồng. Không chỉ phục vụ nhu cầu trong vùng, bánh Chăm ở xã Châu Phong còn được nhiều người tìm mua làm quà.

Mỗi chiếc bánh của đồng Chăm là sự kết tinh hài hòa giữa nguyên liệu dân dã và kỹ thuật chế biến truyền thống, tạo nên hương vị riêng khó trộn lẫn. Anh Nguyễn Minh Tuấn - du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh cho biết: “Lần đầu được tự tay đổ bánh, tôi mới thấy hết sự công phu của đồng bào Chăm. Bánh nhìn đơn giản nhưng làm không dễ. Thưởng thức bánh ngay tại bếp, còn nóng hổi, rất ngon và ấn tượng”.

DANH THÀNH