Khoa học, công nghệ nâng giá trị nông sản

Mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ cao của gia đình ông Nguyễn Văn Sớm. Ảnh: CẨM TÚ

Thực tiễn sản xuất, người dân ngày càng chú trọng ứng dụng KHCN để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, nâng cao giá trị nông sản. Những cánh đồng lúa vàng trĩu hạt nhờ áp dụng các biện pháp, kỹ thuật canh tác bền vững “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm” trong sản xuất. Nhiều hộ xử lý ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi bằng các giải pháp kỹ thuật, công nghệ hầm biogas, đệm lót sinh học; nuôi thủy sản thâm canh, bán thâm canh theo mô hình tiết kiệm nước, Biofloc, công nghệ cao để đạt chứng nhận theo thị trường nhập khẩu. Những kết quả này cho thấy KHCN không còn là đề tài nghiên cứu trên giấy mà đang trở thành công cụ giải quyết bài toán phát triển của địa phương.

Trước đây, ông Nguyễn Văn Sớm, ngụ xã Hòa Điền nuôi tôm sú theo hình thức quảng canh. Do không áp dụng công nghệ hiện đại, chịu ảnh hưởng từ thời tiết, nên mô hình cho năng suất thấp, lợi nhuận không cao. Từ khi được chính quyền địa phương chuyển giao KHCN gắn hướng dẫn kỹ thuật nuôi tôm, ông Sớm nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh, ứng dụng công nghệ vào sản xuất. Nhờ vậy, mô hình nuôi tôm của gia đình ông đạt hiệu quả kinh tế, cho thu nhập cao hơn. Theo ông Sớm, công nghệ giúp đơn giản quá trình nuôi tôm, ít công chăm sóc, mang đến những lợi ích kinh tế và môi trường bền vững. Áp dụng công nghệ cho phép tăng mật độ nuôi, kiểm soát chặt chẽ môi trường nuôi, giảm rủi ro dịch bệnh, tăng tỷ lệ sống của tôm.

Các mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ như hệ thống tưới tiết kiệm nước, quy trình canh tác theo tiêu chuẩn an toàn hay công nghệ bảo quản sau thu hoạch giúp giảm thiểu thất thoát và nâng cao hiệu quả sản xuất. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm sản xuất của nông dân với các tiến bộ KHCN không chỉ giúp nâng cao chất lượng nông sản mà còn góp phần thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.

Áp dụng công nghệ trong chế biến và đóng gói cũng góp phần gia tăng giá trị cho nông sản, giúp sản phẩm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường. Nhiều sản phẩm nông nghiệp nhờ áp dụng quy trình sản xuất hiện đại đã từng bước xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước.

Để cơ cấu lại ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, thời gian qua, tỉnh đẩy mạnh phát triển nông nghiệp theo hướng tập trung, hiện đại, hữu cơ, sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu, gắn với chuỗi giá trị bền vững. Các địa phương trong tỉnh đẩy mạnh chuyển giao KHCN, kỹ thuật mới trong sản xuất nông nghiệp; tổ chức tập huấn, hướng dẫn người dân áp dụng khoa học, kỹ thuật, công nghệ vào canh tác, ứng dụng công nghệ thông tin và dữ liệu số để nắm bắt thông tin thị trường kịp thời, giảm rủi ro trong sản xuất.

Thay vì sản xuất theo phương thức truyền thống, tỉnh tập trung đưa tiến bộ kỹ thuật vào từng khâu sản xuất, từ trồng trọt, chăn nuôi đến quản lý vùng nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng; hướng dẫn mở rộng diện tích cây trồng đạt tiêu chuẩn, cấp mã số vùng trồng. Một thay đổi rõ nét là cách thức triển khai các nhiệm vụ khoa học. Thay vì nghiên cứu dàn trải, tỉnh áp dụng cơ chế đặt hàng nghiên cứu, trong đó mỗi đề tài phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của địa phương.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Võ Minh Trung, cuối tháng 2/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch hoạt động năm 2026 của Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, trong đó nhấn mạnh việc liên kết chặt chẽ giữa nghiên cứu - ứng dụng - thị trường. Theo định hướng này, các doanh nghiệp công nghệ và trung tâm đổi mới sáng tạo cần tạo ra sản phẩm thực tế có khả năng nhân rộng, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục định hướng lựa chọn nhiệm vụ nghiên cứu có tính ứng dụng cao, gắn với nhu cầu của doanh nghiệp và ngành kinh tế chủ lực.

Ứng dụng KHCN đang mở ra nhiều cơ hội để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản. Khi các tiến bộ kỹ thuật được áp dụng rộng rãi trong sản xuất, bảo quản và chế biến, chất lượng sản phẩm ngày càng được cải thiện, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường. Đây cũng là yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy nông nghiệp của tỉnh phát triển hiệu quả, tạo điều kiện để nông sản từng bước khẳng định vị thế và giá trị trên thị trường.

CẨM TÚ