Mò bùn dưới ao

Người dân hút bùn đáy ao. Ảnh: THÀNH CHINH

Mờ sương, tôi về xóm cồn ven sông Hậu xem người dân nuôi cá ao, hầm, gặp ông Phan Văn Lúa (46 tuổi), ngụ phường Vĩnh Tế nuôi cá tra giống tại xóm cồn xã Vĩnh Hậu. Đàn cá tra giống được ông ương nuôi hơn 3 tháng đến nay chuẩn bị bán cho các hộ nuôi cá thương phẩm. Hiện nay, thời tiết thuận lợi, đàn cá lớn nhanh, ít hao hụt, nếu xuất bán đợt này, ông Lúa sẽ có lời. “Năm nay, cá tra giống có giá 65.000 đồng/kg (loại 30 con/kg) nên người nuôi phấn khởi. Nếu vụ ương nuôi này thành công, tôi lời trên 500 triệu đồng”, ông Lúa khoe.

Tuy nhiên, muốn con cá phát triển tốt đòi hỏi người nuôi phải nắm vững kỹ thuật như thức ăn, thuốc, quản lý nguồn nước. Môi trường nước đóng vai trò quan trọng quyết định thành công trong nuôi cá giống. Để nguồn nước sạch, con cá phát triển mạnh đòi hỏi người nuôi phải vệ sinh, hút bùn vét đáy ao thường xuyên. Vì sau mỗi buổi cho ăn, đàn cá thải lượng phân xuống đáy ao lâu ngày tích tụ thành bùn non. Nhiều năm nay, nghề vét đáy ao trở nên phổ biến.

Mặt trời vừa qua khỏi xóm nhà ven cồn, người vét bùn kệ nệ khiêng chiếc máy dầu xuống ao, hầm để lặn hút bùn thuê. Chiếc máy dầu có tới 4 người mới nhấc lên nổi. Ông Lúa cho biết, làm nghề này phải đợi mặt trời mọc qua khỏi ngọn cây, thợ lặn mới bắt đầu làm. Thấy tôi ngạc nhiên, ông Lúa giải thích, do đáy hầm sâu hơn 6m, nước rất lạnh, nếu làm từ sáng sớm, người lặn dễ bị đột quỵ. “Nghề này thiên hạ ví von là nghề mò bùn, quanh năm ăn cơm dương gian làm chuyện âm phủ”, ông Lúa cho biết.

Muốn gặp và trò chuyện được với những người lặn vét bùn đáy ao chúng tôi phải đợi đến xế trưa. Bởi lúc này, họ lên bờ ăn vội chén cơm nguội đem theo từ buổi sáng. Kiên nhẫn đợi, cuối cùng tôi gặp anh Trần Văn Trung (47 tuổi), ngụ xã Hòa Lạc ngoi lên mặt nước. Với tay tắt chiếc máy dầu, không gian trở nên yên ả, anh Trung bước lên bờ dỡ chiếc cà mèn cơm, ăn chậm rãi. Anh Trung tâm sự: “Tôi lặn vét đáy ao, hầm hơn 10 năm. Nghề này rất cực, nhưng bù lại làm quanh năm, có đồng ra đồng vào”.

Anh Trung cho biết, làm nghề này phải biết lặn sâu dưới nước bằng ống hơi. Với độ sâu hơn 6 - 7m, nhiều người vào nghề này hay bị thủng màng nhĩ hoặc điếc tai do áp lực của nước. Mỗi giờ lặn vét bùn, chủ ao trả công 60.000 đồng. Mỗi ngày lặn 6 tiếng, trừ các khoản chi phí, anh kiếm hơn 300.000 đồng. Nhờ nghề này mà anh Trung có tiền trang trải cuộc sống gia đình.

Hôm ghé qua các ao, hầm tại xã Hòa Lạc tôi cũng thấy người dân nổ chiếc máy dầu xịt khói ngậm ống hơi rồi lặn mất tăm dưới đáy nước hút bùn. Từ khi phong trào nuôi cá tra ao, hầm xuất khẩu phát triển, rồi đến mô hình nuôi cá thát lát cườm khá phổ biến ở vùng nông thôn, nhu cầu nạo vét lớp bùn dưới đáy ao của người dân nơi đây rất nhiều. Ông Huỳnh Văn Nhơn - chuyên nuôi cá thát lát cườm cho biết, trong quá trình cho cá ăn, phân cá thải ra lắng đọng dưới ao. Nếu không nạo vét sạch sẽ thì cá dễ bị nhiễm bệnh dẫn đến hao hụt đầu con. Một đợt nuôi cá phải vét đáy ao từ 3 - 4 lần. Vì vậy, nghề lặn vét bùn đáy ao được phổ biến cho tới bây giờ. Ban đầu, nhiều hộ nuôi đầu tư mua máy hút bùn, rồi thuê người trong xóm phụ việc. Hoặc có những gia đình đông con, không đất sản xuất cũng mạnh dạn đầu tư máy móc, thiết bị để lặn thuê.

Hiện nay, những người lặn vét bùn đáy ao không chỉ hoạt động trong tỉnh mà còn rong ruổi khắp các tỉnh, thành phố đồng bằng sông Cửu Long để phục vụ nhu cầu của người nuôi cá. Nơi nào có nuôi thủy sản là họ lui tới đảm nhận ao, hầm để hút bùn. Sau này, việc vận chuyển máy móc đi xa rất nhọc nhằn, do đó họ thỏa thuận với chủ hầm, chỉ lặn vét bùn rồi nhận tiền công. Máy móc do chủ hầm tự trang bị, vì vậy, người lặn bớt vất vả hơn khi đi xa hành nghề.

Mặt trời đứng bóng, cái nắng chói chang chiếu xuống mặt nước cũng là lúc anh Lê Văn Nhường (49 tuổi), ngụ xã Hòa Lạc ngoi lên mặt nước. Lấy tay dụi mắt vài cái cho thấy rõ mặt người, anh Nhường tâm sự, mải mê lặn, tới khi ngoi lên mặt nước thì trời đã ngả chiều mà chưa hay. Mặc dù hiện nay lặn bằng máy, nhưng người lặn vẫn mệt.

Với độ sâu từ 6 - 7m, người thợ lặn phải vận động thường xuyên. Dưới đáy nước, họ nhắm hướng mà đi, tay mò đụng bùn thì kéo máy bơm đến hút. “Mệt lắm chú ơi! Mỗi lần lặn hút khoảng 4 khối bùn. Ở dưới nước lâu, cảm giác lạnh đến tận xương tủy, không gian tối mịt. Nhưng giờ lặn quen rồi, tôi làm bằng cái tâm nên được chủ hầm tin tưởng”, anh Tùng bày tỏ.

Chiều buông, những người mò bùn trở về nhà, ở đó có tiếng cười nói rộn rã của trẻ thơ bên mâm cơm ấm áp.

THÀNH CHINH