Mót lúa sau mùa gặt

Đống rơm trở thành chỗ vui chơi của lũ trẻ trong xóm. Ảnh do AI tạo

Ngày nhỏ, tôi thường theo bà ra đồng. Tiếng máy gặt hòa với tiếng cười nói vang trên cánh đồng. Máy đi qua để lại những gốc rạ và mùi rơm mới ngai ngái. Lũ trẻ chúng tôi lại ùa theo, nhặt từng bông lúa còn sót.

Ở những góc đất mềm hay sát bờ mẫu, nơi máy không gặt tới, bà dùng liềm cắt từng bụi lúa. Nón lá nghiêng nghiêng, đôi tay gầy thoăn thoắt gom lúa mang lên chỗ khô đập lấy hạt.

Giữa cánh đồng thơm mùi rơm mới, bà thường nhắc: “Hạt lúa nuôi người, không được để phí”.

Tôi nghe lời bà, lặng lẽ cúi xuống nhặt theo.

Một thời mót lúa

Rời vệt máy gặt, chúng tôi tìm đến nơi đặt máy tuốt lúa. Từng bó lúa đưa vào máy, hạt rơi xuống bao, rơm được đẩy ra thành từng đống. Trong đống rơm ấy vẫn còn những hạt lúa chưa kịp rơi.

Thế là chúng tôi lại giũ rơm. Hốt từng nắm, hai bàn tay nắm hờ giũ lên giũ xuống cho hạt lúa rơi xuống chiếc bao trải sẵn.

Mỗi đống rơm có khi mất cả buổi mới giũ xong. Người lớn quen tay nên làm được nhiều, còn lũ trẻ chủ yếu vừa làm vừa chơi. Đống rơm nào cũng có thể biến thành sân chơi. Chúng tôi leo lên thật cao rồi tuột xuống, hoặc khoét những cái hang nhỏ, dựng những ngôi nhà rơm bằng cành cây.

Hết buổi ngoài đồng, những bao lúa mót được đem về nhà. Lúa dính bùn đất phải đem xuống sông giũ sạch rồi phơi. Lúa khô lại rê cho bay bớt bụi, rơm vụn và hạt lép. Qua từng ấy công đoạn, số lúa mót được mới có thể đem cất hoặc bán.

Mỗi mùa gặt, chịu khó mót cũng được vài chục ký lúa. Nhà có gà, vịt thì để dành cho chúng ăn; nhiều hơn thì đem bán, có thêm ít tiền trang trải.

Còn bọn trẻ chúng tôi thường xin giữ lại phần lúa của mình. Chẳng được bao nhiêu, nhưng có thể đổi lấy sương sáo, bánh lọt. Sau một buổi lấm lem ngoài đồng, có chén sương sáo ngọt ngọt là vui cả ngày.

Cánh đồng đã khác

Những năm tháng ấy dần đi qua. Máy gặt liên hợp ngày càng hiện đại. Những cánh đồng rộng lớn chỉ trong vài giờ đã thu hoạch xong, bông lúa cũng ít khi còn sót lại.

Nhà nông bớt nhọc nhằn, cuộc sống đủ đầy hơn. Những bóng người lom khom mót từng bông lúa sau mùa gặt cũng thưa dần.

Mai này, cánh đồng sẽ còn thay đổi, mùa gặt sẽ càng nhanh hơn. Nhưng mỗi khi nhìn những hạt lúa vàng nằm đầy trên sân phơi, tôi vẫn nhớ dáng bà giữa cánh đồng năm nào.

Bà đã dạy tôi một điều giản dị: hạt lúa nuôi người, nên chẳng hạt nào đáng bị bỏ phí.

BẢO TRÂN