Ngày 5/11, Quốc hội thảo luận các dự án luật thuộc lĩnh vực an ninh trật tự

Sáng 4/11/2026, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Trước đó, tại phiên thảo luận ở tổ các đại biểu đánh giá cao tinh thần chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng của các cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra. Nhấn mạnh tính chất đặc thù và tầm ảnh hưởng trực tiếp của dự án luật gồm Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) chỉ rõ hai luật này đều tác động trực tiếp đến đời sống xã hội và đều được quan tâm ở các thời kỳ.

Đồng quan điểm này, các đại biểu khẳng định sự đồng tình với các định hướng lớn, đồng thời lưu ý rằng việc chuyển đổi phương thức quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" trong hai lĩnh vực này đòi hỏi mức độ trọng yếu rất cao đối với công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội cũng như tài sản và tính mạng của nhân dân.

Một trong những điểm cốt lõi được đại biểu Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh là yêu cầu đổi mới tư duy về khái niệm và tiêu chuẩn, định mức khi chuyển từ quy trình thủ công (tiền kiểm) sang ứng dụng chuyển đổi số (hậu kiểm). Về khái niệm và định danh, trước đây, quy trình quản lý thực hiện theo thủ tục giấy thủ công, nay chuyển sang đăng ký theo trình tự ứng dụng chuyển đổi số (ví dụ như kê khai, đăng ký trên hệ thống VNeID).

Các khái niệm trong luật phải rất rõ ràng, dễ hiểu. Các đại biểu cũng dẫn chứng bài học thực tiễn từ câu chuyện súng hoa cải, súng tự chế trước đây không được đưa vào danh mục vũ khí, nhưng sau khi xảy ra các vụ nổ cướp đi sinh mệnh, sức khỏe con người, dư luận xã hội và các cơ quan chức năng mới vào cuộc để thuyết phục, giám định và điều chỉnh.

Về tiêu chuẩn, định mức và trách nhiệm pháp lý, các dự án luật liên quan mật thiết đến các tiêu chuẩn, định mức đòi hỏi phải đồng bộ với các quy định về cấp phép và xử lý. Khi xảy ra sự việc vượt quá giới hạn xử lý hành chính chuyển sang trách nhiệm hình sự, hệ thống tiêu chuẩn, định mức phải bảo đảm minh bạch để quy rõ trách nhiệm của người đứng đầu (dù phần lớn là lỗi vô ý). Hệ thống quy định rõ ràng này sẽ tạo ra tính khả thi rất lớn khi luật đi vào cuộc sống.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cũng làm rõ thêm mục đích chính của việc sửa đổi hai luật này là thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm giấy tờ và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số.

Đối với Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, phân cấp thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ và các loại giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ từ cấp Bộ Công an xuống Công an cấp tỉnh. Cắt giảm thành phần hồ sơ trang bị vũ khí quân dụng, vũ khí thể thao, rút ngắn thời gian giải quyết qua ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), bãi bỏ thủ tục cấp giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ (chỉ duy trì giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh trật tự).

Đối với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm thông qua việc tích hợp thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu (vốn trước đây do cơ quan công an thực hiện trùng lặp) sang công tác hậu kiểm gắn với kiểm tra an toàn sau khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng. Bãi bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện PCCC, cứu nạn cứu hộ và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy để gắn với việc kiểm tra tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo luật chuyên ngành.

Từ góc độ lập pháp và giám sát thi hành, các đại biểu nêu ý kiến liên quan đến tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Về nghĩa vụ thông báo kết quả nghiệm thu PCCC, khoản 5 Điều 2 (sửa đổi khoản 4, khoản 6 Điều 18 Luật PCCC và CNCH), khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận đã yêu cầu bổ sung quy định chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, phương tiện giao thông phải có văn bản thông báo tới cơ quan quản lý về kết quả nghiệm thu PCCC trước khi đưa công trình, phương tiện vào hoạt động.

Theo TTXVN