Người gieo tiếng nói cho trẻ khuyết tật

Dạy từng điều nhỏ nhất

Buổi sáng ở Trường Khuyết tật Tình thương Mỹ Lâm luôn đầy những âm thanh đặc biệt. Có tiếng gọi chưa tròn của học sinh chậm nói, có những cử chỉ bằng tay của trẻ khiếm thính, có em chạy đến ôm lấy cô giáo, cũng có em ngồi lặng ở góc lớp cần được dỗ dành thật lâu mới chịu học bài.

Cô Vũ Phương Liễu dạy trẻ khiếm thính. Ảnh: THU OANH

Dưới mái trường này, 15 giáo viên vừa đứng lớp vừa là những “người mẹ” đặc biệt. Mỗi ngày của các chị bắt đầu bằng việc dỗ dành học sinh vào lớp, chỉnh lại quần áo, tập cho các em ngồi học hay kiên nhẫn lặp đi, lặp lại một bài học đơn giản.

Hơn 10 năm qua, cô giáo Lê Thị Ánh Nhung (32 tuổi), ngụ phường Vĩnh Thông gần như dành trọn tuổi trẻ cho những lớp học đặc biệt. Tốt nghiệp chuyên ngành sư phạm tiểu học, cô tiếp tục học thêm các chứng chỉ nghiệp vụ giáo dục đặc biệt để phù hợp với công việc. Năm 2015, khi mới ra trường, cô đến trường với suy nghĩ dạy học cho trẻ em khó khăn. Nhưng càng gắn bó, cô càng hiểu học sinh nơi đây cần nhiều hơn những con chữ. “Có em 10 tuổi nhưng chưa biết tự đánh răng hay đi vệ sinh. Vì vậy, ngoài dạy chữ, chúng tôi phải dạy từ những kỹ năng nhỏ nhất để các em có thể tự lập”, cô Nhung chia sẻ.

Những năm đầu, cô Nhung phụ trách lớp khiếm thính. Khi trường tiếp nhận nhiều trẻ chậm phát triển trí tuệ, tự kỷ và tăng động, cô chuyển sang dạy lớp chuyên biệt. Hiện, cô chủ nhiệm lớp 2A với 12 học sinh từ 6 - 15 tuổi. Ở lớp học của cô, có em đang học bảng chữ cái, em khác mới tập cầm bút. Một chữ cái đôi khi cô phải dạy suốt cả tuần. Có học sinh học cả năm vẫn chưa thuộc hết bảng chữ cái.

Vì khả năng tiếp thu của mỗi học sinh khác nhau nên cô Nhung vừa dạy chung cả lớp vừa phải kèm riêng từng em. Có học sinh đang ngồi học bỗng chạy ra ngoài, có em chỉ tập trung vài phút rồi quên ngay bài vừa học. “Làm nghề này phải thật sự kiên nhẫn. Có lúc tôi nói cả chục lần các em vẫn quên, rồi hôm sau lại bắt đầu lại từ đầu. Chỉ cần học sinh nhớ thêm được một chữ hay biết nói lời cảm ơn là tôi vui rồi”, cô Nhung cười hiền nói.

Niềm vui của cô giáo trẻ không đến từ thành tích hay điểm số mà từ những thay đổi rất nhỏ của học sinh. Đó có thể là lần đầu tiên một em biết tự xúc cơm ăn, biết khoanh tay chào khách hay chịu ngồi yên học bài vài phút. Dù vậy, phía sau tình yêu nghề là không ít áp lực đời thường. Là giáo viên hợp đồng của cơ sở từ thiện, mức lương của cô Nhung khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng sau khi trừ bảo hiểm. Thu nhập không cao, đường đi lại xa, nhưng cô Nhung vẫn chọn gắn bó với nghề. “Có lúc cũng chạnh lòng khi bạn bè cùng trang lứa ổn định hơn. Nhưng nghĩ tới học sinh, tôi lại không nỡ rời đi”, cô Nhung tâm sự.

Gắn bó bằng tình thương

Cô Vũ Phương Liễu (33 tuổi), ngụ xã Hòn Đất có hơn 11 năm gắn bó với Trường Khuyết tật Tình thương Mỹ Lâm bằng một cơ duyên tình cờ. Năm 2014, sau khi tốt nghiệp cao đẳng sư phạm tiểu học, qua lời giới thiệu của một sơ ở quê nhà, cô tìm đến trường với suy nghĩ đây là nơi dạy trẻ có hoàn cảnh khó khăn. Thế nhưng ngày đầu bước vào lớp, cô gần như “sốc” khi thấy học sinh không nói chuyện mà giao tiếp bằng cử chỉ tay. “Lúc đó tôi hoang mang vì không hiểu các em đang nói gì. Sau này được các sơ và giáo viên đi trước hướng dẫn, tôi mới học dần ngôn ngữ ký hiệu rồi quen lúc nào không hay”, cô Liễu nhớ lại.

Hiện, cô Liễu chủ nhiệm lớp 4 khiếm thính với 12 học sinh từ 15 - 16 tuổi. Với học sinh khiếm thính, cô vừa dùng ngôn ngữ ký hiệu vừa kết hợp khẩu hình để các em quan sát và hiểu bài. Các em học theo chương trình tiểu học nhưng được giản lược những phần quá trừu tượng. Giáo viên vừa dạy kiến thức vừa hướng dẫn học sinh có kỹ năng để hòa nhập cộng đồng. Nhiều học sinh sau khi hoàn thành chương trình tại trường đã tiếp tục học lên ở các cơ sở chuyên biệt khác. Với cô Liễu, đó là thành quả lớn nhất sau nhiều năm gắn bó.

Từ nhà đến trường hơn 20km, thu nhập không nhiều, cuộc sống còn chật vật, nhưng cô Liễu chưa từng nghĩ sẽ rời bỏ nơi này. Cô Liễu chia sẻ: “Ngoài kia có nơi lương cao hơn, nhưng tôi thương học sinh ở đây quá. Nhìn các em tiến bộ từng chút, tôi thấy công sức của mình có ý nghĩa”.

Hiểu rõ những khó khăn ấy, Sơ Phạm Nguyễn Minh Hiếu - Phó Hiệu trưởng Trường Khuyết tật Tình thương Mỹ Lâm luôn cố gắng đồng hành, hỗ trợ giáo viên cả trong công việc lẫn cuộc sống. Theo Sơ Hiếu, trường hiện có 11 lớp gồm: 4 lớp khiếm thính và 7 lớp dành cho trẻ chậm phát triển trí tuệ, tự kỷ, tăng động và hội chứng Down. Sơ Hiếu cho biết: “Có những em hơn 20 tuổi nhưng khả năng nhận thức vẫn như trẻ nhỏ nên việc dạy học phải dựa theo năng lực chứ không thể theo độ tuổi. Không chỉ dạy chữ, trường còn hướng các em học nghề như may, thêu, vẽ để có thêm kỹ năng tự lập sau này”.

Trong điều kiện tự thu, tự chi, không có nguồn hỗ trợ thường xuyên, việc duy trì hoạt động của trường gặp nhiều khó khăn. Dù vậy, trường vẫn cố gắng đảm bảo thu nhập ổn định và hỗ trợ thêm nhu yếu phẩm để giáo viên yên tâm gắn bó. “Chúng tôi luôn khuyến khích các cô học nâng cao trình độ. Nếu sau này có cơ hội tốt hơn hay muốn chuyển công tác gần nhà, trường sẵn sàng ủng hộ”, Sơ Hiếu nói.

Rời Trường Khuyết tật Tình thương Mỹ Lâm, chúng tôi nhớ mãi những tiếng chào chưa tròn tiếng và ánh mắt háo hức của học sinh nơi đây. Ở ngôi trường ấy, các em được dạy từ con chữ đến cách cầm muỗng cho đúng, biết khoanh tay chào người lớn, biết nói lời cảm ơn. Và những cô giáo vẫn lặng lẽ gieo hy vọng bằng tình thương của người mẹ.

THU OANH