Người làm sạch phố ngày mưa

Công nhân Công ty Cổ phần Phát triển Đô thị Kiên Giang phối hợp thu gom rác tại miệng cống.

Chạy trước những điểm ngập

Mưa lâm râm phủ một lớp nước mỏng lên mặt đường. Bên cạnh chiếc xe chuyên dụng, các công nhân Công ty Cổ phần Phát triển Đô thị Kiên Giang khoác áo mưa, mang theo móc sắt, xô đựng rác lặng lẽ đi dọc các tuyến đường Tôn Đức Thắng, Nguyễn Trung Trực, đường 3 tháng 2…

Người cúi sát xuống miệng cống. Người dùng thanh sắt khơi lớp rác mắc bên dưới song chắn. Người mang xô hứng bùn đất, người nhanh tay gom những túi nylon, chai nhựa, lá cây vừa được kéo lên. Khi lớp rác được lấy đi, dòng nước bắt đầu cuộn xuống cống.

Anh Lê Thanh Bảy đang khơi thông miệng cống trên đường Tôn Đức Thắng (phường Rạch Giá).

Đang cặm cụi khơi thông một miệng cống trên đường Tôn Đức Thắng (phường Rạch Giá), anh Lê Thanh Bảy cho biết đã làm công việc này khoảng 2 năm. Trước đó, anh có khoảng 10 năm thu gom rác sinh hoạt. Anh Bảy đã quen với mùi bùn, nước đọng và rác thải.

Những gì người khác thường tránh xa lại trở thành môi trường làm việc hằng ngày của anh. “Làm lâu rồi cũng quen. Trước đây tôi đi thu gom rác, nay chuyển sang công việc này nên cũng không thấy quá xa lạ”, anh Bảy nói.

Công nhân chuyển bùn rác vừa nạo vét lên xe để vận chuyển, xử lý.

Mưa càng lớn, công việc càng nặng nhọc. Áo mưa chỉ giúp hạn chế phần nào nước mưa, còn bùn đất, nước cống và mùi hôi vẫn bám vào quần áo, găng tay.

Gắn bó với Công ty Cổ phần Phát triển Đô thị Kiên Giang suốt 26 năm, anh Trần Văn Thịnh hiện là lái xe của Đội Dịch vụ vận chuyển, đơn vị chuyên xử lý cống, rãnh thoát nước.

Trước đây, anh Thịnh làm việc ở bộ phận cây xanh. Sau đó, anh chuyển sang đội vận chuyển và có hơn 10 năm đồng hành cùng công việc nạo vét, khơi thông hệ thống thoát nước đô thị.

Công nhân móc lá cây mắc kẹt trong miệng cống, giúp dòng nước lưu thông và hạn chế ngập cục bộ trong những ngày mưa.

Theo anh Thịnh, nhiều người thường nghĩ công nhân thoát nước chỉ làm việc khi trời mưa hoặc đường bắt đầu ngập. Thực tế, việc nạo vét phải được thực hiện thường xuyên quanh năm. Những ngày nắng ráo là thời điểm thuận lợi để mở nắp hố ga, lấy bùn đất và rác tích tụ trong lòng cống.

Công việc làm từ trước mùa mưa giúp tăng khả năng tiêu thoát nước, giảm nguy cơ tắc nghẽn khi xuất hiện mưa lớn. Tuy nhiên, hệ thống thoát nước dù đã được nạo vét vẫn có thể bị nghẽn trở lại bởi rác phát sinh trên mặt đường.

Một túi rác đặt không đúng nơi, vài chiếc hộp nhựa hoặc một lớp lá cây bị nước cuốn đi cũng có thể nhanh chóng che kín miệng cống. Vì vậy, vào những ngày mưa, công nhân phải trở lại từng tuyến đường để kiểm tra. Trên xe luôn có móc sắt, xẻng, xô, dây thừng và các dụng cụ mở cống, kéo rác.

“Công việc này cực, bùn, rác, mùi hôi đều phải tiếp xúc thường xuyên, nhưng chúng tôi đã quen việc. Điều quan trọng là làm sao các tuyến cống được thông thoáng, hạn chế ngập nước, người dân đi lại an toàn”, anh Thịnh nói.

Nói là “quen” nhưng dưới các miệng cống là bùn đặc, rác phân hủy, vật sắc nhọn và nhiều nguy hiểm. Công nhân phải cẩn trọng trong từng thao tác, nhất là lúc làm việc dưới trời mưa, mặt đường trơn trượt và phương tiện vẫn lưu thông bên cạnh.

Có lúc công nhân phải khom sát mép đường, đưa tay xuống dòng nước đục để tìm điểm tắc. Có lúc cả nhóm hợp sức nâng nắp hố ga nặng, kéo từng xô bùn lên xe. Nạo vét xong một vị trí, họ lại tiếp tục chuyển sang miệng cống khác.

Công nhân thu gom lá cây khô hạn chế việc bị nước mưa cuốn dồn về miệng cống.

Không chờ đến lúc trời mưa

Ông Phạm Văn Hiến, Đội phó Đội Dịch vụ vận chuyển thuộc Công ty Cổ phần Phát triển Đô thị Kiên Giang, cho biết đội hiện có 10 công nhân, phụ trách nạo vét cống, khơi thông rãnh thoát nước trên các tuyến đường chính.

“Công việc được triển khai theo kế hoạch hằng tháng. Những khu vực có nguy cơ xảy ra ngập cục bộ được ưu tiên nạo vét từ đầu mùa mưa. Đơn vị đã tổ chức nạo vét, thông cống tại những đoạn đường có nguy cơ ngập cao. Khi mưa lớn hoặc thời tiết diễn biến phức tạp, công nhân tiếp tục túc trực, móc rác, bùn đất tại các miệng cống để dòng nước thoát nhanh hơn”, ông Hiến cho biết.

Theo ông Hiến, ngập nước trên địa bàn chủ yếu xuất hiện cục bộ tại một số vị trí trên các tuyến đường Nguyễn Trung Trực, đường 3 Tháng 2 và đường Tôn Đức Thắng (phường Rạch Giá). Trong buổi sáng mưa lâm râm, đội đã huy động 3 xe cùng 9 công nhân đến các tuyến đường này để kiểm tra, thu gom rác và khơi thông các miệng cống bị bít kín.

Công việc phải được triển khai nhanh, bởi tình trạng tắc nghẽn có thể hình thành trong thời gian rất ngắn. Lá cây, cỏ, túi ni lông và rác sinh hoạt theo dòng nước tập trung về miệng cống. Khi rác phủ kín song chắn, nước không thể thoát xuống cống. Mỗi nhóm công nhân được phân công theo từng đoạn đường.

Có xe vận chuyển đi cùng để tiếp nhận bùn, rác vừa được thu gom. Tại những nơi có nhiều lá cây hoặc rác bị dồn thành mảng lớn, công nhân phải liên tục vớt, chuyển lên xe rồi quay lại kiểm tra dòng chảy.

Công nhân chuyển rác vừa vét miệng cống lên xe.

Ông Hiến cho rằng công tác chuẩn bị từ đầu mùa mưa rất quan trọng, nhưng việc giữ cho hệ thống thoát nước hoạt động hiệu quả không thể chỉ dựa vào lực lượng công nhân. Nếu rác vẫn bị vứt xuống đường hoặc đặt ngay bên cạnh miệng cống, nguy cơ tái nghẽn rất cao.

Có miệng cống vừa làm sạch xong, vài giờ sau đã xuất hiện thêm lá cây, bao bì trôi đến. Công việc vì thế gần như không có điểm dừng rõ ràng trong những ngày mưa kéo dài. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực của đơn vị quản lý, ý thức của mỗi người dân trong việc bỏ rác đúng nơi, đúng thời gian cũng góp phần trực tiếp hạn chế ngập cục bộ.

Công việc nặng nhọc, thường xuyên tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, điều những công nhân mong mỏi là có việc làm ổn định, thu nhập và chế độ đãi ngộ phù hợp hơn, hài hòa hơn với tính chất công việc để yên tâm gắn bó lâu dài.

Mưa vẫn rơi. Trên tuyến đường vừa được khơi thông, nước đã rút dần khỏi mặt đường. Các công nhân thu dọn dụng cụ, đưa những xô rác lên xe rồi tiếp tục di chuyển đến vị trí khác. Không có nhiều thời gian nghỉ, bởi ở một tuyến phố khác, lá cây và rác có thể đang tiếp tục dồn về miệng cống.

Giữ phố sạch trong ngày mưa không chỉ là quét hết rác trên mặt đường. Đó còn là việc giữ cho những dòng chảy dưới lòng phố không bị bít lại. Công việc ấy bắt đầu từ những thao tác nhỏ, lặp đi lặp lại: nhặt một túi nylon, kéo một cành cây, gom lá cây khô, xúc một xô bùn…

Mỗi túi rác được bỏ đúng chỗ, mỗi miệng cống không bị che kín sẽ giảm bớt một phần công việc cho họ và giảm nguy cơ ngập nước khi mưa lớn. Giữa những ngày mưa, phố sạch và đường thông không tự nhiên mà có. Đó là kết quả từ những bàn tay âm thầm vớt rác từng miệng cống.

Bài và ảnh: KIỀU DIỄM