Nhanh chóng kiểm soát tình hình dịch bệnh tay chân miệng ở khu vực phía Nam

Trước tình hình dịch bệnh tay chân miệng đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt đã ghi nhận 8 trường hợp tử vong ở khu vực phía Nam, sáng 29/3, Đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương dẫn đầu đã có buổi kiểm tra thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và làm việc với Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Y tế, bệnh viện các tỉnh, thành khu vực phía Nam.

Gia tăng ca mắc nặng, tử vong do chủng virus EV71

Tiến sỹ, Bác sỹ Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh thông tin từ đầu năm 2026 đến nay, bệnh tay chân miệng tại các tỉnh, thành khu vực phía Nam tăng cao hơn so với cùng kỳ năm 2025.

Tính đến tuần 12, khu vực phía Nam ghi nhận 17.078 ca mắc tay chân miệng, tăng 1,9 lần so với cùng kỳ năm 2025, tập trung chủ yếu tại Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tây Ninh, Cần Thơ, Đồng Tháp.

Đáng chú ý, khu vực phía Nam đã có 8 trường hợp tử vong (Thành phố Hồ Chí Minh 4 ca, An Giang, Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp mỗi địa phương 1 ca). So với cùng kỳ năm 2025 và trung bình 5 năm trở lại đây, số ca bệnh trong năm 2026 đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt là ở những khu vực có mật độ dân số cao.

Theo Tiến sỹ Nguyễn Vũ Thượng, năm 2026 khu vực phía Nam ghi nhận sự trở lại của chủng virus EV71, chiếm tỷ lệ 56% trong tổng số mẫu xét nghiệm dương tính với tay chân miệng. Đây là biến chứng nguy hiểm, nguy cơ chuyển nặng cao hơn các chủng khác gấp 3 lần.

Đại diện Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh dự báo số ca mắc tay chân miệng tại khu vực phía Nam sẽ gia tăng trong thời gian tới do năm 2026 là năm nằm trong chu kỳ tăng của bệnh (chu kỳ 3 năm).

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của chủng virus EV71 cũng là nguyên nhân khiến cho các ca bệnh nặng gia tăng. Thực tế, tại các địa phương đã ghi nhận nhiều ca bệnh nặng độ 3, độ 4, trong khi năm 2025 không nhiều ca bệnh nặng do không có sự xuất hiện của chủng virus EV71.

So với cùng kỳ năm 2025, Thành phố Hồ Chí Minh có số ca mắc tăng 209% và tăng 353% so với trung bình 5 năm trở lại đây. Thành phố đã phát sinh 332 ổ dịch tay chân miệng, trong đó có 181 ổ dịch tại trường học.

Đặc biệt, Thành phố Hồ Chí Minh đã có 4 trường hợp tử vong do tay chân miệng, tập trung chủ yếu ở khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ).

Theo bác sỹ Nga, số ca mắc tay chân miệng đang có sự gia tăng ở cả 3 khu vực, tuy nhiên ở khu vực trung tâm (Thành phố Hồ Chí Minh cũ) đang gia tăng nhanh do mật độ dân cư đông.

Cũng như các tỉnh, thành khu vực phía Nam khác, tỷ lệ các mẫu bệnh phẩm dương tính với chủng virus EV71 gia tăng, chiếm 1/3 tổng số mẫu mắc tay chân miệng.

Theo báo cáo của Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai, do dịch năm 2025 kéo dài đến tháng 1/2026 nên từ đầu năm đến nay tổng số ca mắc tay chân miệng trên địa bàn khá cao với 2.223 ca bệnh tay chân miệng.

Đặc biệt, từ đầu tháng 3/2026 đến nay, số ca mắc bệnh tăng cao, trong đó 74% trẻ dưới 3 tuổi. Điểm khác biệt của năm nay là xuất hiện nhiều trường hợp nặng độ 3, độ 4 phải thở máy, lọc máu.

Trong 3 tháng đầu năm tại Đồng Nai có ghi nhận một trường hợp tử vong do tay chân miệng, đó là một bé trai 23 tháng tuổi được đưa vào Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai, sau đó chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (Thành phố Hồ Chí Minh) nhưng đã tử vong do sốc tim, viêm cơ tim.

Báo cáo từ các bệnh viện tuyến cuối Thành phố Hồ Chí Minh như: Bệnh viện Nhi đồng 1, Nhi đồng 1, Nhi đồng Thành phố, từ đầu năm 2026 đến nay, số ca bệnh tay chân miệng đến khám và điều trị liên tục gia tăng so với cùng kỳ năm 2025.

Tăng cường năng lực tuyến y tế cơ sở, hạn chế tử vong

Đại diện Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh lo ngại, nguy cơ lây lan dịch bệnh tay chân miệng trong các trường học hiện nay rất lớn. Theo Tiến sỹ Nguyễn Vũ Thượng, hệ số lây lan của bệnh tay chân miệng là 1,1-5,5, nghĩa là một trẻ mắc bệnh có thể lây cho từ 1-5 trẻ khác.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn còn thiếu sự kết nối giữa trường học và cơ quan y tế, nhiều trường mầm non có ca bệnh nhưng không báo cáo với trạm y tế. Việc báo cáo chưa đầy đủ dẫn đến công tác kiểm soát, phòng ngừa dịch không chặt chẽ và khiến dịch lây lan. Bên cạnh đó, một số tuyến xã, phường vẫn chưa đủ nguồn lực, nhân lực để triển khai các hoạt động kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh lây lan.

Bên cạnh tay chân miệng, hiện nay dịch bệnh sốt xuất huyết tại các địa phương khu vực phía Nam cũng chưa ổn định, do đó, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Thượng cảnh báo, nguy cơ dịch chồng dịch sẽ xảy ra trong thời gian tới nếu các địa phương, sở, ngành không có các biện pháp quyết liệt kiểm soát dịch bệnh.

Kết luận buổi làm việc, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế đánh giá nguy cơ bùng phát dịch bệnh tay chân miệng ở khu vực phía Nam là rất lớn, trong đó nguy hiểm nhất là sự trở lại của chủng virus EV71.

Để chủ động ngăn ngừa sự bùng phát của dịch bệnh tay chân miệng, Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị các địa phương, các Sở Y tế cần tiếp tục tăng cường công tác giám sát, phát hiện sớm, nhanh chóng xử lý ổ dịch trên địa bàn.

Đối với các bệnh viện, Thứ trưởng yêu cầu tuân thủ nghiêm phác đồ điều trị bệnh tay chân miệng đã được Bộ Y tế ban hành; chuẩn bị thuốc, vật tư y tế để ứng phó với các tình huống bệnh gia tăng; thực hiện nghiêm công tác thu dung, điều trị, cách ly ca bệnh, tránh lây nhiễm chéo trong bệnh viện.

Các bệnh viện tuyến cuối tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng cần thường xuyên thực hiện hướng dẫn, tập huấn, hội chẩn ca bệnh nặng với tuyến dưới để tăng cường năng lực điều trị cho tuyến dưới, nhất là tuyến y tế cơ sở. Việc chuyển viện cũng cần được tuân thủ nghiêm theo quy định, tránh trường hợp chuyển tuyến không an toàn, gây ra tử vong cho người bệnh.

Chính vì thế, cần đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền phòng bệnh, tập huấn cho nhân viên y tế, sẵn sàng vật tư, nhân lực để ứng phó với các tình huống dịch bệnh phức tạp./.