NHỮNG CỘT MỐC TRONG LÒNG DÂN - Bài cuối: Từ lòng dân dựng thành lũy biên cương

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Hà Tiên hỗ trợ nông dân thu hoạch khoai lang bị ngập nước. Ảnh: DANH THÀNH

Khi chủ quyền bắt đầu từ mỗi người dân

Một buổi sáng đầu tháng 7, mặt trời vừa nhô lên khỏi mặt biển, những tia nắng đầu tiên phủ lên cột mốc chủ quyền trên xã đảo Tiên Hải. Quanh khu vực cột mốc, vài đoàn viên, thanh niên đã có mặt từ sớm. Người quét lá, người phát cỏ quanh chân cột mốc. Mỗi động tác đều chậm rãi, cẩn thận như đang chăm sóc chính một phần ngôi nhà của mình. Hoạt động ấy đã trở thành việc làm thường xuyên của tuổi trẻ xã đảo. Bí thư xã Đoàn Tiên Hải Phan Thị Thúy Diễm cho biết: “Mỗi lần trực tiếp vệ sinh cột mốc, các bạn trẻ hiểu rằng giữ chủ quyền không phải điều gì quá xa vời mà bắt đầu từ việc biết giữ gìn từng cột mốc, từng tấc đất, từng vùng biển của quê hương mình”.

Từ xã đảo Tiên Hải, chúng tôi quay về phường biên giới Hà Tiên. Ở nơi ấy, thế trận lòng dân lại được viết tiếp bằng một cách rất khác. Sau những ngày vào bờ, những con tàu lần lượt nhổ neo hướng ra ngư trường. Trên boong tàu KG-61843TS, ông Đinh Văn Hà, ngụ phường Hà Tiên, kiểm tra lại dây neo, can dầu và những thùng nước ngọt trước chuyến biển mới. Hơn 20 năm lênh đênh trên vùng biển Tây, ông Hà hiểu rằng biển không chỉ cho người dân cá, tôm để mưu sinh mà còn dạy họ biết dựa vào nhau giữa những lúc gian khó. “Ngày trước, mỗi tàu ra khơi gần như mạnh ai nấy đi. Giữa biển mênh mông, nếu hỏng máy hay cạn nước ngọt thì tự xoay xở. Bây giờ khác rồi, chỉ cần gọi anh em trong tổ tàu thuyền an toàn là tàu gần nhất sẽ chạy tới. Không ai bị bỏ lại giữa biển khơi”, ông Hà nói.

Ông Hà vẫn chưa quên lần con tàu của mình gặp sự cố giữa biển, bất ngờ chết máy giữa lúc sóng bắt đầu mạnh dần. Những người trên tàu loay hoay tìm cách khởi động lại nhưng không thành. “May lúc đó anh em trong tổ tàu thuyền an toàn nghề cá đến hỗ trợ. Chỉ hơn một giờ sau đã có tàu đưa về nơi an toàn rồi hỗ trợ sửa máy. Nếu không có anh em, không biết hôm đó sẽ ra sao...”, ông Hà kể.

Không chỉ hỗ trợ nhau khi gặp nạn, ngư dân còn chủ động thông báo lực lượng chức năng khi phát hiện phương tiện có dấu hiệu bất thường, phối hợp cứu hộ, cứu nạn và nhắc nhau chấp hành nghiêm quy định về khai thác hải sản. Với họ, mỗi chuyến vươn khơi là hành trình mưu sinh và cũng là cách khẳng định sự hiện diện của người Việt trên vùng biển quê hương.

Câu chuyện ở Tiên Hải và Hà Tiên khiến chúng tôi nhớ đến những nông dân bám ruộng nơi Giang Thành, những phụ nữ cùng bộ đội tuần tra cột mốc ở Ba Chúc, những vị sư Khmer, cán bộ Mặt trận và người có uy tín đã gặp trong suốt hành trình dọc tuyến biên giới An Giang. Có một điều dễ nhận ra suốt hành trình ấy: Người dân nơi biên giới rất ít khi nói những điều lớn lao về chủ quyền hay biên cương. Họ chỉ nhắc đến ruộng lúa, con tàu, mái nhà, ngôi chùa hay cột mốc quen thuộc. Nhưng chính từ tình yêu với những điều gần gũi ấy, ý thức giữ gìn chủ quyền được hình thành một cách tự nhiên. Khi quê hương trở thành điều để yêu thương và gìn giữ, biên giới không còn là khái niệm ở cuối bản đồ mà hiện diện trong từng việc làm hằng ngày của mỗi người dân.

Điều gì đã kết nối những con người rất khác nhau ấy để họ cùng tự nguyện góp sức giữ gìn biên cương? Đó là thế trận lòng dân được bền bỉ vun đắp từ sự chăm lo đời sống nhân dân, từ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và niềm tin giữa Đảng, chính quyền với người dân đã tạo nên thành lũy vững chắc nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Khơi dậy sức mạnh từ những “cánh tay nối dài”

Sau sáp nhập, An Giang có tuyến biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia dài khoảng 148km, địa bàn rộng, 29 dân tộc, đa tôn giáo. Chính sự đa dạng ấy đặt ra yêu cầu phải xây dựng được khối đại đoàn kết vững chắc để mỗi người dân đều thấy mình là một phần của sự bình yên nơi biên cương.

Ở vùng biên hôm nay, những con đường mới mở rộng về tận xóm, ấp. Những cánh đồng từng khô hạn được đầu tư thủy lợi. Những mái nhà đại đoàn kết lần lượt được dựng lên cho hộ nghèo. Những mô hình sinh kế giúp người dân yên tâm bám đất, bám biển. Cùng với chăm lo phát triển kinh tế, cấp ủy, chính quyền các địa phương luôn quan tâm xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ gìn bản sắc văn hóa, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Trong hành trình ấy, Mặt trận Tổ quốc trở thành cầu nối gắn kết ý Đảng với lòng dân. Thông qua các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước và công tác an sinh xã hội, Mặt trận Tổ quốc khơi dậy sức mạnh đoàn kết trong cộng đồng. Theo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, từ năm 2021 đến tháng 12/2025, ban vận động quỹ vì người nghèo các cấp trong tỉnh tiếp nhận tiền mặt, hiện vật với tổng trị giá hơn 1.500 tỷ đồng. Từ nguồn quỹ này, các địa phương triển khai xây dựng mới 12.000 căn nhà đại đoàn kết, sửa chữa 793 căn nhà. Những mái ấm ấy không chỉ giúp người dân an cư mà còn tiếp thêm niềm tin để họ gắn bó với quê hương, tích cực tham gia các phong trào thi đua ở địa phương.

Theo Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Hà Tiên Hồ Thanh Thuấn, xây dựng thế trận lòng dân trước hết phải bắt đầu từ việc để người dân thấy mình là chủ thể của sự bình yên nơi biên giới. Theo ông Thuấn, thông qua các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước và sự phối hợp chặt chẽ với lực lượng bộ đội biên phòng, Mặt trận đã phát huy vai trò tập hợp các tầng lớp nhân dân tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, phòng, chống buôn lậu, khai thác hải sản đúng quy định và bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo. Ông Thuấn nhận định: “Khi người dân hiểu rằng giữ gìn biên giới cũng chính là giữ gìn cuộc sống bình yên của gia đình mình thì không cần ai nhắc, mỗi người sẽ tự giác góp sức xây dựng quê hương, bảo vệ chủ quyền quốc gia”.

Nhiều năm qua, An Giang luôn dành nguồn lực đáng kể thực hiện chính sách an sinh xã hội, đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sinh kế, chăm lo giáo dục, y tế cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới. Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo, tổng nguồn vốn thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 hơn 1.000 tỷ đồng. Nhờ thực hiện chương trình tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số bình quân mỗi năm giảm 1,82%, xã có đường ô tô đến trung tâm xã được trải nhựa hoặc bê tông hóa đạt 100%, ấp có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa đạt 100%. Những đổi thay ấy tạo nền tảng để người dân yên tâm bám đất, bám biên giới.

Từ những chuyến đi dọc tuyến biên giới, chúng tôi nhận ra một điểm chung: Ở đâu người dân có cuộc sống ổn định, ở đó sức mạnh cộng đồng được khơi dậy mạnh mẽ hơn. Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Danh Phúc cho rằng xây dựng thế trận lòng dân nơi biên giới trước hết phải bắt đầu từ việc chăm lo đời sống nhân dân, lắng nghe và tạo điều kiện để người dân phát huy vai trò chủ thể. “Khi yên tâm làm ăn, cuộc sống ngày càng ổn định, người dân sẽ tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, giữ gìn an ninh, trật tự và bảo vệ chủ quyền biên giới. Đó cũng là nền tảng để khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng bền chặt”, ông Danh Phúc nói.

Đồng hành với cấp ủy, chính quyền và Mặt trận là lực lượng bộ đội biên phòng. Đại tá Phạm Văn Thắng - Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh cho biết thời gian qua Bộ đội Biên phòng tỉnh với phương châm “lấy người dân khu vực biên giới làm trung tâm” chú trọng xây dựng thế trận biên phòng toàn dân gắn với thế trận lòng dân vững chắc. Cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương, lực lượng bộ đội biên phòng phát huy vai trò của các vị sư, chức sắc tôn giáo, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số để mỗi người trở thành một “cánh tay nối dài” trong bảo vệ chủ quyền Tổ quốc, giữ gìn an ninh, trật tự.

Song song nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới, các chương trình “Nâng bước em tới trường”, “Con nuôi đồn biên phòng”, “Mẹ đỡ đầu”, “Xuân biên phòng ấm lòng dân bản”... tiếp tục góp phần chăm lo đời sống người dân vùng biên, bồi đắp tình quân - dân. Thực tiễn đã chứng minh điều đó, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, người dân cung cấp 259 nguồn tin có giá trị phục vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm và chống khai thác IUU, cùng hơn 120 lượt thông tin hỗ trợ công tác cứu hộ, cứu nạn. Phía sau những con số ấy là hàng ngàn người dân ngày ngày đồng hành cùng lực lượng chức năng giữ gìn sự bình yên nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Bình minh vừa hé, nông dân bắt đầu buổi thăm đồng. Trên biển Tây, những con tàu vẫn tiếp tục hướng ra ngư trường. Ở đâu đó trên con đường tuần tra, những bước chân của người dân và người lính vẫn cùng đi về một hướng. Rời tuyến biên giới, chúng tôi vẫn nhớ những người đã gặp trên suốt hành trình: Nông dân bám ruộng, ngư dân bám biển, vị sư Khmer, người có uy tín, cán bộ Mặt trận, những đoàn viên trẻ... Biên cương được giữ từ những điều bình dị như thế. Khi lòng dân đã thành thế trận, mỗi người dân sẽ trở thành một “cột mốc sống”, cùng dựng nên thành lũy biên cương vững bền từ chính niềm tin, trách nhiệm và tình yêu dành cho Tổ quốc.

DANH THÀNH - TÚ MINH