Tại tọa đàm “Ngưỡng tính thuế 1 tỷ đồng: Tác động thực thi và những vấn đề đặt ra đối với hộ kinh doanh” do Báo Nhân Dân tổ chức ngày 26/5, các chuyên gia, cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ đã cùng phân tích những tác động thực tế cũng như yêu cầu hoàn thiện chính sách trong quá trình triển khai.
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Ngọc Thanh, Trưởng Ban Nhân Dân điện tử, Báo Nhân Dân cho biết, nội dung nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế lên 1 tỷ đồng/năm đang nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận. Ông kỳ vọng các diễn giả sẽ chia sẻ thêm những góc nhìn thực tiễn và giải đáp các vấn đề được hộ kinh doanh quan tâm.
Đồng chí Nguyễn Ngọc Thanh, Trưởng Ban Nhân Dân điện tử phát biểu tại tọa đàm.
Từ điều chỉnh ngưỡng thuế đến thay đổi tư duy quản lý hộ kinh doanh
Tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế (Cục Thuế) cho biết, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 141/2026/NĐ-CP nâng ngưỡng doanh thu không thuộc diện chịu thuế từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng/năm là chính sách có ý nghĩa tích cực, thể hiện rõ chủ trương đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh phát triển ổn định, bền vững.
Theo bà Thu, chính sách này không chỉ góp phần giảm nghĩa vụ tài chính cho hộ kinh doanh nhỏ, siêu nhỏ, giúp người kinh doanh có thêm nguồn lực duy trì hoạt động, mở rộng sản xuất, mà còn bảo đảm tính hợp lý, công bằng trong chính sách thuế giữa các nhóm người nộp thuế. Đồng thời, việc nâng ngưỡng doanh thu cũng tạo điều kiện để hộ kinh doanh giữ lại phần thu nhập lớn hơn để tái đầu tư, ổn định hoạt động và từng bước phát triển quy mô kinh doanh trong bối cảnh chi phí đầu vào và áp lực thị trường còn nhiều biến động.
Bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế (Cục Thuế) tại buổi tọa đàm. (Ảnh: Ngọc Duy)
Bà Thu cho rằng khi áp lực thuế và chi phí tuân thủ được điều tiết phù hợp, người nộp thuế sẽ có thêm động lực kê khai doanh thu trung thực, minh bạch hơn; đồng thời mạnh dạn mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo thêm việc làm và đóng góp cho nền kinh tế. Đây cũng là giải pháp góp phần thực hiện chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW, đồng thời giúp cơ quan thuế từng bước chuyển mạnh sang phương thức quản lý hiện đại dựa trên dữ liệu số và quản lý rủi ro, vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.
Làm rõ hơn các nội dung liên quan, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho rằng việc nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế lên 1 tỷ đồng là bước tiến thể hiện nỗ lực rất lớn của Chính phủ và Quốc hội trong việc giảm điều tiết thuế, “khoan thư sức dân”, hỗ trợ hộ kinh doanh trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn.
Theo bà Cúc, hộ kinh doanh hiện đang chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào gia tăng như vận hành, hàng hóa, quảng cáo, mặt bằng cũng như những tác động từ bối cảnh kinh tế chung. Trước đây, ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng và miễn thuế thu nhập cá nhân là 100 triệu đồng/năm, áp dụng từ năm 2015. Chính sách này sau đó đã được đề xuất điều chỉnh tăng dần qua các thời kỳ lên 200 triệu đồng, 500 triệu đồng và hiện nay là định hướng nâng lên mức 1 tỷ đồng/năm.
Đáng chú ý, bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng việc nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng chưa chắc làm giảm nguồn thu ngân sách như nhiều người lo ngại. Theo bà, khi chính sách minh bạch và thuận lợi hơn, nhiều hộ kinh doanh trước đây “né thuế” hoặc kê khai không đúng do bất cập của cơ chế thuế khoán sẽ chủ động khai báo đúng thực tế để chuyển sang diện chính thức.
Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam. (Ảnh: Ngọc Duy)
“Tôi có thể đưa ra minh chứng tại thành phố Hà Nội, khi thí điểm nâng ngưỡng lên 500 triệu đồng, dự báo ban đầu có đến 90% hộ không phải nộp thuế. Nhưng sau khi cơ quan thuế địa phương tuyên truyền, vận động và tạo điều kiện kê khai thuận lợi, tỷ lệ hộ không phải nộp thuế thực tế chỉ là 42%, còn lại 58% hộ đã phát sinh và tự nguyện nộp thuế. Do đó, nâng ngưỡng thuế lên 1 tỷ đồng/năm không làm giảm nguồn thu mà giúp nuôi dưỡng nguồn thu bền vững”, bà Nguyễn Thị Cúc chia sẻ.
Các chuyên gia cũng cho rằng việc nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng giúp nhiều hộ kinh doanh nhỏ có thêm “không gian thích nghi”, tạo động lực quản trị bài bản hơn khi quy mô tăng lên. Điều này phần nào giúp họ có thêm dư địa để tập trung ổn định hoạt động kinh doanh trong giai đoạn đầu phát triển.
Một nội dung được nhiều hộ kinh doanh đặc biệt quan tâm là cách xác định doanh thu đối với cá nhân có nhiều cơ sở kinh doanh. Trả lời tình huống một cá nhân có 3 cửa hàng tạp hóa ở 3 địa điểm khác nhau, mỗi cửa hàng doanh thu khoảng 400 triệu đồng/năm, bà Nguyễn Thị Thu khẳng định doanh thu tính thuế được xác định là tổng doanh thu trong năm của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh từ toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.
Do đó, trong trường hợp tổng doanh thu của cả 3 cửa hàng là 1,2 tỷ đồng/năm thì cá nhân kinh doanh này thuộc diện phải chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo quy định.
Theo bà Thu, nguyên tắc này nhằm bảo đảm phản ánh đúng quy mô hoạt động kinh doanh thực tế của cá nhân; đồng thời bảo đảm tính công bằng, minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ thuế, tránh tình trạng phân tách doanh thu giữa các địa điểm kinh doanh để xác định nghĩa vụ thuế không đầy đủ. Hiện nay, ngành thuế thực hiện quản lý hộ kinh doanh kết hợp theo mã định danh cá nhân và theo địa điểm kinh doanh. Người nộp thuế sử dụng mã định danh cá nhân để kê khai tập trung doanh thu và nghĩa vụ thuế của toàn bộ các địa điểm kinh doanh trên cùng một hồ sơ khai thuế.
Bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo. (Ảnh: Ngọc Duy)
Đại diện doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ, bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo cho rằng ngưỡng 1 tỷ đồng hiện nay không chỉ là vấn đề về nghĩa vụ thuế mà còn khiến nhiều hộ kinh doanh quan tâm hơn tới việc quản lý doanh thu và vận hành kinh doanh bài bản hơn. Theo ghi nhận từ doanh nghiệp, các hộ kinh doanh hiện quan tâm nhiều hơn tới phần mềm bán hàng, QR, POS hay hóa đơn điện tử để theo dõi doanh thu và vận hành hiệu quả hơn. “Việc áp dụng hóa đơn điện tử là một bước chuyển trong cách vận hành kinh doanh, nhưng cũng tạo ra cơ hội quản trị minh bạch hơn cho hộ kinh doanh”, bà Khuê chia sẻ.
Khi doanh thu, dòng tiền và dữ liệu cùng song hành
Một trong những vấn đề được thảo luận sôi nổi tại tọa đàm là tâm lý của hộ kinh doanh khi doanh thu bắt đầu tiến sát ngưỡng 1 tỷ đồng. Thực tế hiện nay cho thấy nhiều hộ kinh doanh khi doanh thu tiệm cận ngưỡng này cũng đồng nghĩa phải quan tâm nhiều hơn tới hóa đơn, kê khai và quản lý dòng tiền. Từ đó xuất hiện câu hỏi liệu có tâm lý điều chỉnh doanh thu để duy trì trạng thái dưới ngưỡng hay không.
Các khách mời tham gia buổi tọa đàm. (Ảnh: Ngọc Duy)
Bà Nguyễn Thị Thu cho biết cơ quan thuế ghi nhận đây là thực tế có tồn tại nhưng không phải là xu hướng phổ biến.
“Ở đây có hai xu hướng song song. Một mặt, các hộ kinh doanh vẫn muốn mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh; mặt khác, đâu đó vẫn có tâm lý muốn thực hiện nghĩa vụ thuế ở mức thấp nhất có thể. Tuy nhiên, tôi cho rằng phần lớn sẽ lựa chọn hướng phát triển kinh doanh bền vững. Khi hoạt động kinh doanh phát triển tốt thì họ cũng sẽ dần chấp nhận thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế”, bà Thu nhấn mạnh.
Theo bà Thu, trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, các giao dịch hóa đơn, chuyển khoản hay quan hệ kinh doanh đều sẽ được đồng bộ dữ liệu. Đến một thời điểm nhất định, cơ quan quản lý hoàn toàn có thể đối chiếu, phân tích dữ liệu để phát hiện dấu hiệu bất thường. Những trường hợp cố tình bán hàng nhưng không xuất hóa đơn hoặc không ghi nhận đầy đủ doanh thu có thể phải đối mặt với các biện pháp xử phạt hành chính, truy thu thuế, thậm chí là những chế tài nghiêm khắc hơn.
Theo Trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế Nguyễn Thị Thu, quan điểm của ngành là luôn ưu tiên tuyên truyền, hỗ trợ, nhắc nhở để người nộp thuế tự giác tuân thủ. Thời gian qua, Chính phủ, Bộ Tài chính và cơ quan thuế đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh như nâng ngưỡng doanh thu không thuộc diện chịu thuế; đơn giản hóa thủ tục hành chính; hỗ trợ đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế điện tử; phối hợp với các đơn vị cung cấp giải pháp để hỗ trợ phần mềm hóa đơn điện tử, kế toán với chi phí phù hợp.
“Về cơ bản, pháp luật về quản lý thuế và pháp luật liên quan đã có sự đồng bộ nhằm bảo đảm không có ‘khoảng trống dữ liệu’ trong quản lý”, bà Thu nhấn mạnh.
Ở góc độ chuyên gia tư vấn thuế, bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng sẽ không nhiều người chấp nhận kìm hãm năng lực phát triển chỉ để duy trì doanh thu dưới 1 tỷ đồng nhằm được miễn thuế.
“Nếu họ mở rộng kinh doanh và chấp nhận nộp từ 0,5% đến 1,5% cho phần doanh thu vượt ngưỡng, thì khoản chi phí thuế này thực tế là không đáng kể. Nếu đặt khoản chi phí thuế đó trong mối tương quan với tổng lợi nhuận thu về, chắc chắn giá trị lợi nhuận ròng mà họ nhận được vẫn sẽ lớn hơn rất nhiều”, bà Cúc phân tích.
Theo bà Cúc, kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển như Nhật Bản cho thấy việc thực hiện nghĩa vụ thuế cao chính là thước đo cho sự thành công và là biểu tượng cho niềm tự hào cá nhân. Vì vậy, điều quan trọng là phải xây dựng được môi trường nộp thuế thuận lợi, minh bạch và có sự đồng hành của các doanh nghiệp công nghệ để người dân yên tâm thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.
Đồng tình với quan điểm này, bà Nguyễn Thị Minh Khuê cho rằng thực tế vẫn có thể xuất hiện tâm lý điều chỉnh doanh thu để duy trì dưới ngưỡng chịu thuế. Một số hộ kinh doanh có thể lựa chọn dừng bán khi doanh thu tiệm cận ngưỡng hoặc vẫn kinh doanh vượt ngưỡng nhưng kê khai thấp hơn thực tế.
Lý giải tâm lý này, bà Khuê cho biết hiện nay nhiều hộ kinh doanh vẫn có suy nghĩ rằng chỉ bán thêm một khoản nhỏ nhưng lại phát sinh nghĩa vụ thuế trên toàn bộ doanh thu vượt ngưỡng, từ đó nảy sinh tâm lý không muốn kê khai thêm. Theo bà, vì vậy việc điều chỉnh chính sách có ý nghĩa rất quan trọng, trong đó đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng được xem là tín hiệu tích cực, tạo thêm dư địa cho hộ kinh doanh phát triển.
Từ dữ liệu vận hành thực tế, bà Khuê cho biết nhiều hộ kinh doanh hiện đã chủ động hơn trong việc theo dõi doanh thu, dòng tiền và quản trị hoạt động kinh doanh khi doanh thu tiến gần ngưỡng 1 tỷ đồng. Theo ghi nhận từ doanh nghiệp, nhiều hộ hiện đã quen với việc theo dõi dashboard doanh thu, kiểm soát doanh thu theo ngày hoặc tháng, quan tâm đến biên lợi nhuận, tồn kho và dòng tiền. Đây được xem là tín hiệu cho thấy hoạt động quản trị kinh doanh đang dần chuyển sang hướng minh bạch, bài bản và chuyên nghiệp hơn nhờ quá trình số hóa dữ liệu kinh doanh.
Minh bạch dữ liệu để quản lý hiệu quả và phát triển bền vững
Một nội dung quan trọng khác tại tọa đàm là vai trò của hóa đơn điện tử trong quản lý thuế và câu hỏi liệu dưới ngưỡng 1 tỷ đồng có còn là “khoảng trống dữ liệu” trong quản lý hay không.
Theo bà Nguyễn Thị Thu, hóa đơn điện tử hiện nay là một trong những nguồn dữ liệu rất quan trọng phục vụ cả người nộp thuế và cơ quan quản lý nhà nước. Đối với người nộp thuế, dữ liệu hóa đơn điện tử giúp hỗ trợ kê khai, đối chiếu thông tin, giảm sai sót trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế; đồng thời minh bạch hóa giao dịch, chứng minh nguồn gốc hàng hóa và bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.
Đối với cơ quan thuế, dữ liệu hóa đơn điện tử giúp theo dõi doanh thu, tình hình sử dụng hóa đơn, đối chiếu với dữ liệu kê khai, dữ liệu thanh toán và các nguồn dữ liệu quản lý khác để phục vụ phân tích rủi ro, nhận diện dấu hiệu bất thường và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.
Các khách mời nhận được nhiều câu hỏi từ các tình huống thực tiễn của các hộ kinh doanh. (Ảnh: Ngọc Duy)
Theo bà Thu, đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống, nếu đáp ứng điều kiện và có nhu cầu thì được đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Trường hợp chưa sử dụng hóa đơn điện tử thì vẫn phải thực hiện lưu giữ chứng từ, ghi chép doanh thu theo quy định pháp luật liên quan để phục vụ xác định nghĩa vụ thuế.
Ở góc độ chuyên gia, bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng hóa đơn điện tử không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho chính hộ kinh doanh. Khi doanh nghiệp thu mua hàng hóa có đầy đủ chứng từ minh bạch, họ sẽ thuận lợi hơn trong hạch toán chi phí hợp lý; đồng thời bức tranh tài chính cũng trở nên rõ ràng hơn, giúp tăng niềm tin của các tổ chức tín dụng và nhà đầu tư. Đây cũng là cơ sở để hộ kinh doanh mở rộng cơ hội tiếp cận vốn và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của nền kinh tế.
Từ thực tế khảo sát tại nhiều địa phương, bà Cúc cho rằng việc kinh doanh tại các chợ truyền thống hoặc quán ăn bình dân hiện vẫn còn khá thủ công. Nhiều nơi nhân viên vẫn tính tiền bằng cách “đếm đĩa”, thu tiền mặt trực tiếp tại bàn, khiến việc kiểm soát doanh thu thực tế gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, cần kết hợp đồng bộ các phương thức thanh toán điện tử qua mã QR hoặc ứng dụng hệ thống máy tính tiền kết nối dữ liệu với cơ quan thuế để cả chủ hộ và cơ quan quản lý đều có thể kiểm soát chính xác dòng tiền.
Theo bà Nguyễn Thị Thu, thời gian tới Cục Thuế sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp nhằm hỗ trợ tối đa cho hộ kinh doanh; đồng thời tổng hợp cơ sở dữ liệu về tình hình khai, nộp thuế của hộ kinh doanh trong năm 2026 và các năm tiếp theo để hình thành cơ sở dữ liệu lớn phục vụ đánh giá nguồn doanh thu, đặc điểm hoạt động, yếu tố rủi ro và mức độ tuân thủ của từng nhóm hộ kinh doanh. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan thuế hỗ trợ đúng đối tượng, cảnh báo sớm sai sót và tập trung quản lý với các trường hợp có rủi ro cao.
Song song với đó, ngành thuế cũng mong muốn việc chuyển đổi phương pháp quản lý thuế không chỉ phục vụ yêu cầu minh bạch, công bằng trong quản lý nhà nước mà còn hướng tới mục tiêu chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ; từng bước hỗ trợ hộ kinh doanh quản trị tốt hơn, hoạt động chuyên nghiệp hơn và phát triển bền vững hơn.
Đồng quan điểm này, bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng để hộ kinh doanh tự nguyện chấp hành tốt nghĩa vụ thuế, điều quan trọng là các phần mềm ứng dụng phải phù hợp, tiện dụng, giúp việc nộp thuế trở nên nhanh chóng, thuận tiện và khắc phục kịp thời các lỗi phát sinh để tạo niềm tin cho người nộp thuế.
Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Minh Khuê nhấn mạnh thách thức hiện nay không còn nằm ở công nghệ mà chủ yếu nằm ở thói quen của nhiều hộ kinh doanh nhỏ vốn quen ghi chép thủ công, bán hàng theo kinh nghiệm và ngại thay đổi. Tuy nhiên, theo bà, khi đã áp dụng công nghệ và xuất hóa đơn điện tử thành thạo, hộ kinh doanh sẽ thấy giảm thất thoát, dễ đối soát, minh bạch doanh thu – chi phí và thuận tiện hơn trong quản lý. “Vai trò của doanh nghiệp công nghệ như Sapo chúng tôi là làm cho quá trình chuyển đổi đó đơn giản nhất có thể”, bà Khuê chia sẻ.
Thực tế cho thấy cùng với chủ trương chuyển đổi số của Chính phủ, môi trường kinh doanh đang ngày càng minh bạch hơn, dữ liệu số ngày càng phổ biến hơn và nhu cầu của hộ kinh doanh cũng đang thay đổi. Điều mà hộ kinh doanh cần hiện nay không chỉ là công cụ quản lý thuế mà còn là những giải pháp công nghệ đủ đơn giản để giúp họ “nhẹ việc” hơn, quản trị hiệu quả hơn và từng bước thích ứng với mô hình kinh doanh minh bạch trong nền kinh tế số.
Đọc nhiều
