Ruộng lúa bờ hoa mang lợi nhuận kép

Cán bộ ngành nông nghiệp xã Châu Phú đến gặp gỡ, trao đổi với nông dân áp dụng mô hình. Ảnh: THANH TIẾN

Những ngày này, anh Nguyễn Văn Nông, ngụ ấp Bình Châu, xã Châu Phú ra ruộng mỗi ngày, tất bật thu hoạch mướp. Tận dụng bờ ruộng dài 120m, anh áp dụng mô hình “Ruộng lúa bờ hoa” nhưng không theo cách truyền thống. “Tôi trồng những loại rau ăn trái, có hoa đẹp để thu hút thiên địch, lại có thể thu hoạch để tăng thu nhập”, anh Nông cho biết. Hiện, mỗi ngày anh thu hoạch khoảng 10kg mướp, cân cho bạn hàng với mức 15.000 đồng/kg nên có nguồn thu đều đặn.

“Nguồn thu này giúp tôi có thêm thu nhập. Vừa canh tác lúa theo hướng sinh thái vừa giúp tăng nguồn thu nên tôi rất phấn khởi. Thực tế, những nông dân không có bờ ruộng đủ lớn để trồng mướp, bầu, bí như tôi thì có thể trồng hoa để thu hút thiên địch”, anh Nông chia sẻ.

Theo anh Nông, mô hình “Ruộng lúa bờ hoa” dễ thực hiện mà hiệu quả tốt. Do đó, những nông dân có đất canh tác lân cận với anh Nông cũng làm theo. Theo bà Trần Thị Mộng Tuyền - viên chức Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Châu Phú, mô hình “Ruộng lúa bờ hoa” được nhiều nông dân triển khai với cách làm linh hoạt, sáng tạo. Ngoài các loại hoa như sao nhái, cúc mặt trời hay hoa đậu biếc, nông dân còn tận dụng bờ bao, bờ ruộng để trồng mướp, đậu bắp, khổ qua, dưa leo, các loại đậu hoặc rau màu ngắn ngày có hoa.

“Những loại hoa, rau màu này dễ trồng, ít tốn diện tích, tận dụng được nguồn nước và công chăm sóc sẵn có. Chỉ mất 45 - 60 ngày gieo trồng, nông dân có thể thu hoạch. Tùy theo giá thị trường, lợi nhuận từ vài chục đến vài trăm ngàn đồng/ngày, góp phần tăng thu nhập trong khi chờ đến cuối vụ lúa”, bà Mộng Tuyền phân tích.

Ngoài giá trị kinh tế, các loại hoa trên bờ ruộng còn tạo môi trường thuận lợi cho ong ký sinh, bọ rùa, nhện bắt mồi và nhiều côn trùng có ích khác phát triển, góp phần kiểm soát tự nhiên các đối tượng sâu hại trên đồng ruộng. Nhờ đó, nông dân tham gia mô hình có thể giảm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế tác động đến môi trường.

Song song với mô hình “Ruộng lúa bờ hoa”, anh Nguyễn Văn Nông còn áp dụng quy trình “1 phải, 5 giảm” trong canh tác lúa. “Tôi thực hiện quy trình qua nhiều vụ và nhận thấy hiệu quả thực tế. Khi áp dụng quy trình mới, tôi có thể giảm 300.000 - 400.000 đồng/công so với khoản chi phí khoảng 3 triệu đồng/công từ lúc gieo sạ đến thu hoạch lúa khi canh tác theo cách truyền thống”, anh Nông cho biết.

Vụ hè thu 2026, đến thời điểm lúa được 65 ngày tuổi, anh đã tiết kiệm được khoảng 10kg phân bón/công, tương đương khoảng 160.000 đồng. Về thuốc bảo vệ thực vật, anh cũng giảm được khoảng 2 cữ phun, tiết kiệm thêm 120.000 đồng/công mà lúa vẫn khá mướt mắt. Anh kỳ vọng sẽ có thêm vụ lúa đạt năng suất cao, tiết kiệm chi phí đầu tư trong bối cảnh vật tư nông nghiệp, giá nhiên liệu và giá lúa trên thị trường biến động liên tục.

Tuy nhiên, anh Nông và nhiều nông dân khác cũng băn khoăn vì thời tiết trong từng vụ canh tác khác nhau, việc áp dụng đúng 100% lý thuyết của quy trình “1 phải, 5 giảm” sẽ rất khó khăn. “Vụ hè thu mưa nhiều, các loại cua, ốc cắn lúa nhiều, nông dân cần tăng mật độ sạ. Lúa quá thưa, nông dân cấy dặm sẽ lại phát sinh chi phí. Với vụ đông xuân, mô hình thực sự có hiệu quả, có thể áp dụng lâu dài để giảm bớt chi phí đầu tư cho nông dân”, anh Nông nói.

“Chúng tôi sẽ thường xuyên thăm đồng, hướng dẫn nông dân đảm bảo yêu cầu kỹ thuật mô hình. Bên cạnh đó, phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh thực hiện mô hình tưới ngập - khô xen kẽ thuộc Dự án Green Carbon trên địa bàn xã, diện tích 169ha. Đây là cơ sở để chúng tôi nhân rộng mô hình, hướng nông dân Châu Phú tham gia phát triển nông nghiệp xanh, bền vững trong thời gian tới”, bà Trần Thị Mộng Tuyền thông tin.

THANH TIẾN