Số hóa tri thức địa phương

Được cán bộ Thư viện tỉnh hướng dẫn, tôi tra cứu tìm kiếm các tác phẩm viết về An Giang, chỉ với vài thao tác đơn giản trên máy tính, hàng loạt kết quả nhanh chóng xuất hiện. Từ các sáng tác văn học, các bài nghiên cứu cho đến những ghi chép về đời sống, con người, địa phương nhanh chóng được tìm thấy, tiết kiệm thời gian hơn nhiều so với cách tra cứu thủ công trước đây.

Hằng năm, công tác số hóa tài liệu của Thư viện tỉnh được xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể, bài bản và liên tục, trung bình khoảng 50 tài liệu/năm được số hóa góp phần hình thành nguồn tài nguyên thông tin số phong phú, phục vụ hiệu quả nhu cầu tra cứu, nghiên cứu của bạn đọc. Trung bình mỗi tuần, phần tài liệu đã được số hóa của Thư viện tỉnh thu hút hơn 1.500 lượt truy cập, phần lớn độc giả là học sinh và sinh viên. Thư viện sẽ ưu tiên số hóa các nhóm tài liệu mang giá trị đặc thù và lâu dài như tài liệu địa chí, tư liệu lịch sử, văn hóa của tỉnh, các ấn phẩm báo, tạp chí địa phương. Bà Tô Huỳnh Mai - Phó Giám đốc Thư viện tỉnh cho biết, việc ưu tiên số hóa tri thức địa phương xuất phát từ nhu cầu cấp thiết trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc thù của tỉnh. Hiện, có khoảng 1.374 tài liệu địa chí An Giang về cách lĩnh vực văn hóa, lịch sử, phong tục, tín ngưỡng có trên phần mềm quản lý thư viện điện tử EmicLib để phục vụ bạn đọc trên môi trường số.

Một số tài liệu được Thư viện tỉnh số hóa và cập nhật trên phần mềm để độc giả truy cập. Ảnh: TƯỜNG VI

Em Trần Hải Phương Vy - học sinh Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Võ Văn Kiệt, phường Rạch Giá đang ngồi trước màn hình, chăm chú tra cứu tài liệu. Những thao tác tìm kiếm, ghi chép được Vy thực hiện khá thành thạo. Vy cho biết, em đang thực hiện bài nghiên cứu về văn hóa Óc Eo. “Nhờ thư viện số hóa tài liệu nên em dễ tìm hơn. Em có thể xem được nhiều nguồn cùng lúc, hình ảnh cũng rõ nên dễ hiểu hơn”, Vy vui vẻ nói.

Đến Phòng Công nghệ - Truyền thông của thư viện, tôi bắt gặp anh Lê Thanh Nguyên - cán bộ Phòng Công nghệ - Truyền thông đang miệt mài thực hiện công việc số hóa tài liệu. Bên cạnh anh Nguyên là máy quét chuyên dụng, từng trang tài liệu được lật nhẹ, đặt ngay ngắn rồi đưa vào quét. Sau khi hoàn tất việc quét tài liệu, dữ liệu sẽ được chuyển sang các bộ phận tiếp theo để xử lý.

Khi được hỏi về khó khăn của công tác số hóa tài liệu, anh Nguyên nói: “Khối lượng tài liệu cần số hóa ngày càng nhiều, trong khi thiết bị đôi lúc còn hạn chế về tốc độ xử lý và dung lượng lưu trữ nên tiến độ cũng bị ảnh hưởng phần nào. Khối lượng dữ liệu ảnh thô phát sinh sau mỗi lần quét khá lớn, trong khi chưa có giải pháp lưu trữ thật sự tối ưu, nên dữ liệu dễ bị phân tán, khó kiểm soát. Sau khi hoàn thiện, dung lượng tài liệu số vẫn tiếp tục tăng nhanh, khiến áp lực về lưu trữ ngày càng lớn”.

Theo bà Tô Huỳnh Mai, đơn vị sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác số hóa, trong đó ưu tiên các nguồn tài liệu về tri thức địa phương vì đây là “tài sản riêng” mang đậm bản sắc của tỉnh. “Chúng tôi sẽ từng bước nâng cấp cơ sở vật chất, đầu tư thêm máy móc, thiết bị chuyên dụng để nâng cao chất lượng số hóa. Đồng thời, hoàn thiện hạ tầng lưu trữ theo hướng đồng bộ, an toàn và ổn định hơn. Về lâu dài, thư viện hướng đến việc xây dựng một kho dữ liệu số có tính hệ thống, giúp người dùng không chỉ dễ dàng tra cứu mà còn có thể tiếp cận tri thức địa phương sâu hơn, đầy đủ hơn”, bà Mai bày tỏ.

Rời khỏi thư viện, tôi hào hứng không chỉ vì tìm được tài liệu mình cần mà còn vì thấy rõ những nỗ lực trong việc số hóa tri thức địa phương đang dần phát huy hiệu quả.

TƯỜNG VI