Sửa Luật Hộ tịch: Đẩy mạnh hộ tịch số và kết nối liên thông

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 55, chiều 18/3, tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Giấy tờ hộ tịch bản điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, dự thảo Luật quy định Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch. Người dân có quyền yêu cầu đăng ký hộ tịch tại bất kỳ Ủy ban nhân dân cấp xã nào, không phụ thuộc vào nơi cư trú, địa giới hành chính.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung quy định về quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch cư trú tại Việt Nam; quy định bảo đảm quyền đăng ký khai sinh cho trẻ em được sinh ra tại Việt Nam hoặc sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam.

Cũng theo dự thảo, cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trên cơ sở dữ liệu liên quan phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu; chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ và không chính xác.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc trình bày tờ trình dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Nội dung mới nữa của dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) là quy định giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử, xác định dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác. Người dân có quyền lựa chọn nộp hồ sơ, nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến hoặc trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính đối với tất cả các thủ tục đăng ký hộ tịch.

Dự thảo Luật cũng quy định sử dụng dữ liệu điện tử, sổ hộ tịch điện tử đăng ký trực tuyến toàn trình đối với tất cả các thủ tục, trừ thủ tục đăng ký kết hôn sử dụng đồng thời điện tử và lập sổ giấy để phù hợp với đặc thù truyền thống và yêu cầu hai bên nam nữ phải có mặt để thể hiện nguyện vọng, ký vào sổ đăng ký kết hôn, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn. Quy định rõ các loại giấy tờ hộ tịch bao gồm: giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử và các văn bản xác nhận hộ tịch.

Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hộ tịch năm 2014 với những lý do nêu tại Tờ trình của Chính phủ.

Nhất trí đề xuất đăng ký hộ tịch phi địa giới, song Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị đánh giá, rà soát kỹ lưỡng điều kiện bảo đảm thực hiện, nhất là hạ tầng công nghệ và việc cập nhật thông tin hộ tịch theo thời gian thực, việc kết nối liên thông Cơ sở dữ liệu hộ tịch để bảo đảm tính khả thi, đặc biệt là ở các địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn.

Áp dụng triệt để điện tử trong thực hiện các thủ tục liên quan đến hộ tịch

Góp ý kiến vào dự thảo Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng cần đẩy mạnh hộ tịch số và kết nối liên thông; trước đây ưu tiên bản giấy có dấu mộc đỏ, nhưng khi sửa đổi phải ưu tiên bản điện tử để người dân "ở đâu cũng có thể đăng ký được hộ tịch", không phụ thuộc vào nơi cư trú, địa giới hành chính.

"Về giá trị pháp lý của bản điện tử cũng phải có giá trị tương đương với bản giấy trong mọi giao dịch", Chủ tịch Quốc hội lưu ý, đồng thời yêu cầu cần quy định trách nhiệm cập nhật dữ liệu hộ tịch vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và phải bảo đảm theo đúng thời gian thực tế, tránh sai lệch thông tin khi người dân đi làm thủ tục.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị phải bảo vệ quyền con người trong các trường hợp đặc biệt, như trẻ em chưa xác định được cha mẹ; theo đó, nên linh hoạt hơn về thủ tục khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi, bảo đảm mọi trẻ em sinh ra đều được khai sinh, được hưởng quyền giáo dục và y tế.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn góp ý kiến vào dự thảo Luật. (Ảnh: DUY LINH)

Nêu thực tế khi thực hiện cải cách thủ tục hành chính về hộ tịch, có trường hợp sai sót do cán bộ hoặc do lịch sử để lại, đòi hỏi nhiều giấy tờ chứng minh từ thập kỷ trước, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần áp dụng nguyên tắc lấy lợi ích của người dân làm trọng, nếu sai sót do lỗi của cơ quan nhà nước trong quá trình chuyển đổi hoặc do ghi chép, cơ quan tư pháp phải có trách nhiệm đối chiếu, tự rà soát để chỉnh sửa, không bắt buộc người dân phải đi tìm chứng cứ cũ.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh bày tỏ thống nhất với các quy định mới như mở rộng đối tượng điều chỉnh bao gồm người gốc Việt chưa xác định được quốc tịch cư trú tại Việt Nam hay quy định về thẩm quyền đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú; trách nhiệm chủ động đăng ký khai sinh, khai tử từ Ủy ban nhân dân cấp xã đối với trẻ em sinh ra hoặc người chết tại cơ sở y tế đã có đủ thông tin để đăng ký khai sinh, khai tử.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, hiện nay khối lượng công việc của cán bộ cấp xã rất là lớn, yêu cầu thời gian xử lý nhanh, đúng thời hạn do đó việc duy trì chế độ đăng ký kép (cả sổ giấy và điện tử) cần phải cân nhắc.

“Chúng ta cần áp dụng triệt để điện tử, chỉ những gì liên quan đến tính pháp lý bắt buộc mới để bằng giấy, phải khai thác tối đa việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dự thảo Luật nhằm giảm thiểu công việc và các quy trình thao tác, giảm thiểu các giấy tờ cần thiết cho việc đăng ký hộ tịch và những nội dung có liên quan đến hộ tịch”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.