Tháng Thanh niên 2026: Số hóa di tích - dấu ấn sáng tạo của tuổi trẻ

Chạm vào lịch sử qua màn hình

Đầu Xuân năm 2026, chùa Phổ Minh, phường Nam Định thu hút đông đảo du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái. Ngay cổng vào chùa Phổ Minh, nhiều du khách dừng lại trước tấm bảng nhỏ dán mã QR cùng dòng hướng dẫn ngắn gọn. Du khách chỉ cần dùng điện thoại thông minh quét mã, toàn bộ thông tin cơ bản về di tích từ quá trình hình thành, giá trị kiến trúc, nghệ thuật, các nhân vật lịch sử gắn với di tích cùng nhiều hình ảnh, tư liệu minh họa hiển thị trên màn hình.

Chị Lê Thị Nhung, du khách tới từ tỉnh Hưng Yên cho biết, trước đây, khi đi lễ chùa, do thời gian có hạn nên đa phần người dân đến dâng hương xong sẽ di chuyển sang địa điểm khác, chưa kịp tìm hiểu sâu về lịch sử hay kiến trúc của ngôi chùa này. “Nay có mã QR, tôi cũng như nhiều du khách có điều kiện đọc nhanh và biết rằng, chùa Phổ Minh là Di tích quốc gia đặc biệt, nơi lưu giữ xá lỵ của Phật hoàng Trần Nhân Tông, đồng thời thờ bộ tượng Trúc Lâm Tam Tổ độc bản, một trong những bảo vật quốc gia”, chị Nhung chia sẻ.

Chùa Phổ Minh là một trong 5 điểm di tích Đoàn Thanh niên phường Nam Định triển khai số hóa trên địa bàn. Các điểm gồm: Khu Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia đặc biệt đền Trần, chùa Phổ Minh, đền Bảo Lộc, đền Lựu Phố và Nhà lưu niệm nhà thơ Trần Tế Xương. Việc gắn mã QR tại các điểm di tích không chỉ giúp hiện đại hóa cách thức giới thiệu mà còn tạo điều kiện để người dân, du khách tiếp cận thông tin một cách thuận tiện, đầy đủ hơn.

Chị Phạm Thị Hiên, Bí thư Đoàn phường Nam Định cho biết, để có dữ liệu đầy đủ, chính xác về các di tích, Đoàn Thanh niên phường đã phối hợp với Phòng Văn hóa - Xã hội, Ban Quản lý di tích và các Chi đoàn cơ sở tổng hợp nguồn thông tin, từ đó biên tập, thiết kế rõ ràng, chi tiết để người dân, khách du lịch có thể tra cứu thông qua quét mã QR.

Công trình số hóa di tích của Đoàn Thanh niên phường Nam Định chia làm 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ tháng 11 - 12/2025 hoàn thành việc số hóa và gắn mã QR tại 5 di tích. Trong giai đoạn 2 (từ tháng 1/2026 trở đi), Đoàn phường tiếp tục nâng cấp, bổ sung dữ liệu và gắn mã QR tới toàn bộ 15 di tích trên địa bàn phường.

Tại phường Duy Tiên, trong khuôn viên đền Đệ Tứ (nơi thành lập Chi bộ Đông Dương Cộng sản đảng đầu tiên của thị xã Duy Tiên - tiền thân của Đảng bộ huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam cũ), Đoàn Thanh niên phường đang hoàn thiện công trình số hóa di tích Nhà truyền thống cách mạng Trác Văn, với mong muốn giúp người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ dễ dàng tiếp cận, tìm hiểu và tra cứu thông tin về di tích này.

Anh Trịnh Phương Nam, Bí thư Đoàn phường Duy Tiên thông tin, đây là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ của phường nói riêng, tuổi trẻ Ninh Bình nói chung. Thực tế cho thấy, để tìm hiểu về một di tích lịch sử, văn hóa cần nhiều thời gian, trong khi đa số người dân, du khách, học sinh, sinh viên đến với di tích trong thời gian ngắn. Các bảng thông tin truyền thống đặt tại di tích thường có dung lượng hạn chế, khó có thể truyền tải đầy đủ những tư liệu, câu chuyện lịch sử. Bởi vậy, việc số hóa thông tin di tích, tích hợp vào mã QR được xem là giải pháp phù hợp thời kỳ hội nhập, phát triển và chuyển đổi số toàn diện trong đời sống, xã hội.

“Thay vì chỉ gói gọn trong vài dòng giới thiệu ngắn, kho dữ liệu về di tích có thể được mở rộng, cập nhật thường xuyên trên nền tảng số, giúp quá trình tìm hiểu trở nên thuận tiện, linh hoạt và phù hợp thói quen tiếp cận thông tin của công chúng hiện nay”, Bí thư Đoàn Thanh niên phường Duy Tiên nhấn mạnh.

Để triển khai số hóa di tích, Đoàn Thanh niên phường Duy Tiên chú trọng công tác thu thập các nguồn tư liệu chính thống, có sự tham gia, kiểm chứng của cấp ủy, chính quyền địa phương, các ban chuyên môn, Hội Cựu chiến binh và Ban Quản lý di tích.

Ông Trần Hân, cựu chiến binh phường Duy Tiên cho biết, Hội Cựu chiến binh đồng hành cùng Đoàn Thanh niên phường trong quá trình thực hiện số hóa di tích thông qua việc cung cấp tư liệu lịch sử, nhân chứng cách mạng, tham gia thẩm định nội dung và góp ý để bảo đảm tính chính xác của từng thông tin được số hóa.

Công trình hiện đang được xây dựng, sau khi hoàn thiện đây sẽ là địa điểm giáo dục truyền thống hiệu quả với hình thức trực quan, sinh động, qua đó bồi đắp niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và lý tưởng sống cho thế hệ trẻ, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị di sản cách mạng trong điều kiện mới.

Với phương châm quảng bá và phục vụ công tác bảo tồn di sản, giáo dục truyền thống, thời gian qua, Đoàn Thanh niên các cấp tỉnh Ninh Bình đã số hóa được 228 địa chỉ đỏ, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa với tổng trị giá trên 5 tỷ đồng. Các công trình tiêu biểu như số hóa công nghệ VR360 Di tích quốc gia đặc biệt chùa Long Đọi Sơn, số hóa “Cổng tham quan trực tuyến Nhà lưu niệm Tổng Bí thư Trường Chinh”, số hóa công nghệ 3D tại Khu tưởng niệm đồng chí Lương Văn Thăng và Tượng đài Anh hùng liệt sỹ Lương Văn Tụy…

Xung kích trên mặt trận số

Với sự năng động, nhanh nhạy trong tiếp cận công nghệ, thanh niên Ninh Bình trở thành lực lượng tiên phong đưa các ứng dụng số vào thực tiễn, từ công tác tuyên truyền, cải cách hành chính đến hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số toàn diện.

Các cấp bộ Đoàn trong tỉnh đã thành lập, duy trì 130 đội hình thanh niên tình nguyện hỗ trợ vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và cung cấp dịch vụ công trực tuyến tại cơ sở với hơn 2.600 lượt tình nguyện viên là sinh viên, cán bộ, công chức trẻ, lực lượng Công an cơ sở và những đoàn viên, thanh niên có hiểu biết, kỹ năng về công nghệ thông tin và các nền tảng số tham gia hỗ trợ trên 110.000 lượt người dân.

Đoàn Thanh niên các cấp hỗ trợ cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên rà soát, cập nhật dữ liệu đảng viên và đổi thẻ đảng viên; phối hợp các đơn vị của Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp triển khai, hướng dẫn người dân tiếp cận và sử dụng hiệu quả nền tảng “Mặt trận số”; triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”.

Thực hiện Đề án số 06 của Chính phủ, toàn tỉnh thành lập 2.380 đội hình thanh niên tình nguyện chuyển đổi số cộng đồng với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hỗ trợ hơn 1,2 triệu lượt người dân cài đặt và kích hoạt tài khoản định danh điện tử VneID; hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, tài khoản thanh toán trực tuyến, hỗ trợ cấp căn cước công dân cho công dân Việt Nam dưới 14 tuổi và dưới 6 tuổi; xây dựng các mô hình “Đám cưới không dùng tiền mặt”, “Cửa hàng thanh niên thanh toán không tiền mặt”; thư viện số, tủ sách điện tử...

Theo Bí thư Tỉnh đoàn Ninh Bình Trần Ngọc Nam, với phương châm lấy cơ sở làm trung tâm, lấy nhu cầu thực tiễn làm điểm xuất phát, Đoàn Thanh niên các cấp trong tỉnh đã đẩy mạnh chuyển đổi số trong cải cách hành chính, phát triển kinh tế số nông thôn, thương mại điện tử cho sản phẩm OCOP, số hóa di tích lịch sử, địa chỉ đỏ… Qua đó, tạo điều kiện để thanh niên trực tiếp tham gia, giải quyết vấn đề đặt ra từ thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả công việc.

Đoàn Thanh niên xây dựng và duy trì lực lượng thanh niên nòng cốt về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; tiếp tục phối hợp củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động các Tổ công nghệ số cộng đồng, đội hình thanh niên tình nguyện chuyển đổi số; chú trọng bồi dưỡng kỹ năng, tư duy đổi mới sáng tạo cho cán bộ Đoàn, đoàn viên, để mỗi cơ sở Đoàn thực sự có “hạt nhân dẫn dắt”.

Ban Thường vụ Tỉnh đoàn đẩy mạnh tổ chức các cuộc thi, diễn đàn, mô hình chuyển đổi số, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; tăng cường kết nối với sở, ngành, doanh nghiệp, chuyên gia hỗ trợ thanh niên hiện thực hóa ý tưởng, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thanh niên, tạo môi trường và cơ chế thuận lợi để tuổi trẻ phát huy sáng kiến, ý tưởng đổi mới sáng tạo.