Thiết bị VMS: “Mắt thần” trên biển

Công cụ quản lý nghề cá hiện đại

Luật Thủy sản năm 2017 quy định tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên phải lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm tăng cường quản lý hoạt động khai thác thủy sản, đồng thời, là một trong những giải pháp quan trọng thực hiện các khuyến nghị của EC về chống khai thác IUU.

Thời gian qua, ngành thủy sản An Giang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật, vận động ngư dân thực hiện nghiêm việc lắp đặt và duy trì hoạt động của thiết bị VMS. Theo thống kê của Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh, đến nay 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc trên địa bàn tỉnh hoàn thành việc lắp đặt thiết bị VMS.

Công chức Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh theo dõi tín hiệu tàu cá trên hệ thống giám sát hành trình. Ảnh: THÙY TRANG

Theo ông Lê Văn Tính - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh cho biết, hệ thống VMS được kết nối từ thiết bị VMS lắp đặt trên tàu với Trung tâm Giám sát tàu cá Trung ương và địa phương. Thông qua hệ thống này, cơ quan chức năng có thể theo dõi vị trí, hành trình hoạt động của tàu cá theo thời gian thực; kịp thời phát hiện trường hợp mất kết nối tín hiệu, vượt ranh giới khai thác cho phép hoặc có nguy cơ xâm phạm vùng biển nước ngoài.

Không chỉ là công cụ quản lý nhà nước, thiết bị VMS còn hỗ trợ ngư dân trong quá trình khai thác trên biển. Thông qua hệ thống, ngư dân có thể tiếp nhận thông tin cảnh báo thời tiết, hỗ trợ liên lạc, tìm kiếm cứu nạn khi xảy ra sự cố, góp phần bảo đảm an toàn cho người và phương tiện trong quá trình khai thác xa bờ.

Ông Nguyễn Văn Tâm - chủ tàu cá phường Rạch Giá cho biết, trong các chuyến biển dài ngày, thuyền viên luôn kiểm tra tín hiệu thiết bị VMS để bảo đảm duy trì kết nối liên tục. Việc duy trì hoạt động của thiết bị không chỉ là yêu cầu theo quy định mà còn giúp chủ tàu quản lý hoạt động khai thác, bảo đảm an toàn trong quá trình đánh bắt trên biển.

Tăng cường xử lý vi phạm

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý tàu cá thông qua thiết bị giám sát hành trình vẫn còn một số khó khăn. Thực tế vẫn còn trường hợp tàu cá mất kết nối tín hiệu trong quá trình hoạt động trên biển hoặc chưa chấp hành nghiêm các quy định liên quan đến thiết bị VMS.

Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh còn ghi nhận một số tàu cá mất kết nối tín hiệu hoặc vượt ranh giới cho phép khai thác. Theo Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh, tình trạng mất kết nối tín hiệu xuất phát từ nhiều nguyên nhân như thiết bị hư hỏng, nguồn điện trên tàu không ổn định, sự cố vệ tinh hoặc nhà cung cấp dịch vụ tạm ngưng kết nối khi chủ tàu chưa thanh toán phí thuê bao. Một số thiết bị còn xảy ra hiện tượng tín hiệu chập chờn, gây khó khăn cho công tác xác minh và xử lý.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh thường xuyên ban hành văn bản cảnh báo đối với các tàu cá có nguy cơ khai thác IUU; đồng thời, phối hợp các lực lượng chức năng tăng cường theo dõi, giám sát các trường hợp mất tín hiệu kéo dài hoặc hoạt động gần ranh giới biển. Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm được thực hiện nghiêm nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân.

Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành nghị quyết hỗ trợ kinh phí cho chủ tàu cá nâng cấp, thay thế thiết bị VMS. Theo quy định, chủ tàu được hỗ trợ tối đa 50% chi phí, không quá 5 triệu đồng/tàu khi nâng cấp và không quá 11 triệu đồng/tàu khi thay mới thiết bị VMS. Chính sách này góp phần giảm bớt khó khăn cho ngư dân, tạo điều kiện để các chủ tàu duy trì hoạt động ổn định của thiết bị.

Bên cạnh đó, Nghị định số 41/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thủy sản cho phép mỗi tàu cá được lắp đặt tối đa 2 thiết bị VMS. Khi thiết bị chính gặp sự cố hoặc mất tín hiệu, thiết bị dự phòng sẽ tự động kích hoạt, bảo đảm việc giám sát không bị gián đoạn. Quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần khắc phục tình trạng mất kết nối, nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu khai thác thủy sản.

Với sự vào cuộc của các cấp, ngành và sự đồng thuận của ngư dân, công tác quản lý tàu cá thông qua thiết bị VMS tiếp tục được tăng cường, góp phần xây dựng nghề cá phát triển bền vững và cùng cả nước hướng tới mục tiêu sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC.

THÙY TRANG