Thổ Châu: 51 năm từ chiến địa đến đảo xanh

Cách đây 51 năm, sau khi Tổ quốc vừa ca khúc khải hoàn, thống nhất đất nước ngày 30/4/1975, thì tại Thổ Châu, máu vẫn đổ. Lợi dụng lúc chính quyền cách mạng còn bộn bề sau giải phóng, Tập đoàn phản động Khmer Đỏ xua quân chiếm đóng quần đảo Thổ Châu vào ngày 10/5/1975, gây ra tội ác tày trời khi bắt đi hơn 500 thường dân vô tội. Đến nay, tung tích của những người dân ấy vẫn là một nỗi đau nhói lòng, một khoảng trống chưa thể lấp đầy.

Một góc đảo Thổ Châu. Ảnh: LÊ TRUNG HIẾU

Quyết không để tấc đất thiêng liêng rơi vào tay giặc, từ ngày 24/5 đến 27/5/1975, quân ta với chủ lực là Tiểu đoàn 410 cùng các lực lượng địa phương mở chiến dịch giải phóng đảo. Trong trận đánh quyết liệt ấy, những người lính Cụ Hồ vượt sóng gió, mưu trí tấn công địch tại Bãi Ngự, Bãi Dong… Đến 10 giờ 30 phút ngày 27/5/1975, tiếng súng cuối cùng lặng xuống khi bọn Khmer Đỏ đầu hàng, quân ta chiếm lĩnh, làm chủ hoàn toàn quần đảo, đánh dấu sự hồi sinh của Thổ Châu. Chiến thắng ấy không chỉ giải phóng một vùng đất mà còn khẳng định chủ quyền bất khả xâm phạm của Việt Nam trên vùng biển lịch sử.

Sau khi giải phóng, Thổ Châu gần như là một đảo “trắng” dân. Đến năm 1992, những đợt dân cư đầu tiên mới tình nguyện rời đất liền ra định cư, biến hòn đảo hoang sơ thành quê hương mới cho chủ trương của Đảng, Nhà nước. Ngày 24/4/1993, Thủ tướng Chính phủ ra Nghị định số 19-CP về việc thành lập xã mới Thổ Châu.

Từ những ngày đầu gian khó tứ bề là sóng, thiếu điện, thiếu nước ngọt, trường học và bệnh xá chỉ là những mái lá tạm bợ, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thổ Châu qua các thời kỳ đã viết nên một kỳ tích giữa trùng khơi. Kinh tế - xã hội dần được phát triển: Gắn với đánh bắt là phát triển nghề nuôi trồng thủy sản và phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá; hệ thống giáo dục được đầu tư từ mầm non đến trung học cơ sở mà hiện nay là tiến tới trung học phổ thông.

Đời sống văn hóa từng bước được nâng lên. Đền Thổ Châu - nơi thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, các anh hùng liệt sĩ và hơn 500 đồng bào bị Khmer Đỏ sát hại đã trở thành “linh hồn” của đảo, là nơi giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ… Sự phát triển của Thổ Châu là minh chứng cho tinh thần “quân - dân một lòng”. Hình ảnh bộ đội từ các đơn vị vũ trang cùng dân bám biển, bám đảo đã trở thành biểu tượng đẹp nhất nơi tiền tiêu.

Năm 2026, trong vận hội mới xây dựng Thổ Châu thành đặc khu biển, đảo xanh, mạnh, bền vững, với sự quan tâm đặc biệt của Bộ Chính trị và những chỉ đạo mang tính chiến lược của Tổng Bí thư Tô Lâm trong chuyến thăm cuối năm 2025, Thổ Châu đang chuyển mình mạnh mẽ. Tầm nhìn của Đảng là xây dựng Thổ Châu trở thành một địa chỉ mà mỗi người dân cả nước đều muốn đặt chân tới để tự hào, để tin yêu. Những quyết sách lớn, công tác quy hoạch, đầu tư đã, đang và sẽ được triển khai như xây dựng Cảng hàng không lưỡng dụng 4C, nâng cấp cảng cá trở thành trung tâm hậu cần biển của khu vực Tây Nam.

Thổ Châu nói không với phát triển nóng gây hại môi trường, thay vào đó là du lịch đẳng cấp cao, du lịch sinh thái bền vững gắn với bảo tồn rừng nguyên sinh và rạn san hô; khai thác năng lượng sạch (nắng, gió) để biến Thổ Châu thành “hòn đảo xanh” đúng nghĩa. Gắn với đó là tiếp tục củng cố quốc phòng, an ninh, biến mỗi người dân thành một “cột mốc sống”, mỗi du khách thành một “đại sứ” khẳng định chủ quyền của Việt Nam trên biển Đông…

Kỷ niệm 51 năm giải phóng cũng là thời điểm đặc khu Thổ Châu đang triển khai thực hiện tốt Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, nghị quyết Đại hội lần thứ I của Đảng bộ tỉnh và Đảng bộ đặc khu nhiệm kỳ 2025 - 2030. Những thành tựu hôm nay là đóa hoa tươi thắm nhất dâng lên Đảng, Bác Hồ kính yêu và sự hy sinh của các thế hệ xây dựng, bảo vệ Thổ Châu, nơi phên dậu tiền tiêu cực Tây Nam của Tổ quốc.

51 năm qua đi, lịch sử giải phóng và hành trình vươn mình của Thổ Châu sẽ mãi khắc ghi trong tâm khảm mỗi người dân đảo và du khách. Thổ Châu không chỉ là “phên dậu” mà còn là viên ngọc sáng, là niềm tự hào của chủ quyền biển, đảo. Hãy đến với Thổ Châu để cảm nhận hơi thở của Tổ quốc nơi miền biên viễn, để thấy rằng giữa sóng gió đại dương, ý chí người Việt Nam vẫn luôn vững chãi, xanh tươi và tràn đầy khát vọng vươn lên. Thổ Châu sẽ sáng lên, mạnh lên và vươn lên cùng dân tộc trong kỷ nguyên mới!

GIANG TRẦN