Trái ngọt bên dòng Cái Lớn

Từ phường Rạch Giá ngược dòng Cái Lớn về thăm các xã Vĩnh Tuy, Vĩnh Hòa Hưng hôm nay, làng quê đổi mới, nhịp sống tràn đầy. Từ lâu, người dân sống dọc theo bờ sông trồng khóm để phát triển kinh tế gia đình. Cứ như vậy, cây khóm bền bỉ bén rễ xanh tốt và cho trái ngọt quanh năm. Đời này truyền đời kia, bao thế hệ lớn lên đều nhờ vào những mùa trái chín ngọt. Hiện, cây khóm là một trong những cây trồng chủ lực, đặc trưng của xã Vĩnh Tuy. Năm 2025, xã có diện tích trồng khóm 3.551ha, sản lượng trên 40.000 tấn/năm. Ngoài bán khóm tươi, người dân còn chế biến đặc sản từ khóm như mứt khóm, kẹo khóm, khóm sấy dẻo, nước màu khóm.

Người dân ấp Phước Bình thu hoạch khóm. Ảnh: TIỂU ĐIỀN

Về xứ “cù lao” khóm mùa thu hoạch, dễ dàng bắt gặp những chiếc xuồng đầy ắp khóm len lỏi trong con mương nước trong veo. Những chiếc ghe thu mua chờ chất đầy khóm neo trước bến sông. Buổi sáng, gia đình của ông Trần Công Toàn, ngụ ấp Phước Bình, xã Vĩnh Tuy tất bật thu hoạch, phân loại khóm bán cho thương lái. Đây là lần thu hoạch khóm đầu tiên trong năm của gia đình ông. Ông Toàn lựa trái khóm chín vàng gọt cho tôi ăn thử vừa nói: “Ăn thử đi cô, khóm chín cây ở đây ngọt lắm”. Đúng như lời ông Toàn nói, tôi cắn thử miếng khóm vị ngọt ngào tan trên đầu lưỡi.

Ông Toàn vừa phân loại khóm vừa chia sẻ: “Tôi có hơn 1,5ha đất trồng khóm bên bờ sông Cái Lớn. Suốt mấy chục năm qua, gia đình tôi sống nhờ vào cây khóm. Mỗi năm, tôi thu hoạch từ 3 - 4 lần, mỗi lần tôi thu hoạch khoảng 6.000 - 7.000 trái khóm, giá khóm tùy thuộc vào từng thời điểm, thấp nhất là 7.000 đồng/trái, cao nhất là 15.000 đồng/trái. Mỗi năm, sau khi trừ chi phí, tôi lời trên 100 triệu đồng, đời sống kinh tế gia đình ổn định. Đợt thu hoạch này, tôi bán với giá 7.000 đồng/trái nhưng vẫn có lời”.

Hiện nay, mô hình sản xuất khóm - tôm - lúa là hướng đi bền vững cho các hộ dân ở đây. Anh Nguyễn Văn Hận - Giám đốc Hợp xã khóm - tôm ấp Phước An cho biết: “Mô hình mang lại hiệu quả kinh tế hơn so với độc canh cây khóm trên cùng một diện tích, giúp người dân khai thác tối đa tiềm năng đất đai, mang lại lợi nhuận kép. Ngoài thu nhập chính từ khóm, nguồn thu từ tôm có thể bù vào chi phí phân bón cho cây khóm, còn lúa cung cấp gạo sạch cho gia đình, hoặc có thể bán để có thêm thu nhập. Bình quân 1ha trồng khóm sau khi trừ chi phí, lợi nhuận khoảng 80 triệu đồng. Tôm thả nuôi tự nhiên chỉ tốn tiền đầu tư giống cho thu nhập cũng khá ổn định, trung bình 30 triệu đồng/ha”.

Một đoạn sông Cái Lớn tại xã Vĩnh Hòa Hưng. Ảnh: TIỂU ĐIỀN

Rời cù lao khóm, hương khóm vẫn còn, tôi theo con đường nhựa từ chợ Sóc Ven thuộc xã Gò Quao qua cầu Vĩnh Hòa Hưng Bắc ngắm nhìn con sông Cái Lớn uốn lượn từ phía xa. Hai bên bờ là vườn sầu riêng, măng cụt, mãng cầu xiêm, bưởi... phát triển tươi tốt. Những năm gần đây, xã Vĩnh Hòa Hưng quy hoạch vùng sản xuất, trồng cây ăn trái phù hợp với tình hình thực tiễn, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Xã hiện có 34 mã số vùng trồng với diện tích gần 1.100ha.

Vườn măng cụt của chị Võ Thị Vân Anh, ngụ ấp 3, xã Vĩnh Hòa Hưng đang chờ ngày thu hoạch. Ảnh: TIỂU ĐIỀN

Tôi đến thăm vườn măng cụt của gia đình chị Võ Thị Vân Anh, ngụ ấp 3, xã Vĩnh Hòa Hưng. Chị dắt tôi tham quan vườn măng cụt hơn 20 năm tuổi, len lỏi trong vườn cây ăn trái xanh mát, cảm nhận được không khí mát mẻ, vẻ hoang sơ, bình dị của một vùng quê. Vườn rộng 7.000m2 hiện có 150 gốc măng cụt đang cho trái. Trong vườn còn trồng thêm chuối, mãng cầu xiêm, chanh, tắc, sầu riêng... vừa để ăn vừa để bán kiếm thêm thu nhập trong lúc chờ vụ măng cụt. Vợ chồng chị Vân Anh có 7 công đất canh tác lúa 2 vụ, cải tạo 5.000m² đất để trồng khóm.

Vườn măng cụt của chị Võ Thị Vân Anh đang chờ ngày thu hoạch. Ảnh: TIỂU ĐIỀN

Vừa hái măng cụt, chị Vân Anh vừa chia sẻ: “Một cây măng cụt sinh trưởng tốt, có thể cho được khoảng 30kg trái. Măng cụt đang cho trái chín đầu vụ, tôi thu hoạch được khoảng 20kg, giá 70.000 đồng/kg. Cuối vụ, giá còn khoảng 40.000 đồng/kg. Mỗi vụ thu hoạch khoảng 2,5 tấn măng cụt, trừ chi phí, tôi lãi gần 70 triệu đồng. Ngoài măng cụt, các loại cây trồng trong vườn cũng cho thu nhập thường xuyên, nhờ vậy kinh tế gia đình tôi ổn định”.

Dòng Cái Lớn vẫn chảy hiền hòa qua bao mùa mưa nắng. Sông không chỉ nuôi dưỡng cây trái mà còn nuôi dưỡng cuộc sống, niềm hy vọng và những mùa quả ngọt của người dân nơi đây.

TIỂU ĐIỀN