Từ đối thoại đến đồng thuận

Ông Nguyễn Minh Ngọc (bìa phải) đối thoại, vận động người dân tháo dỡ công trình nằm trên hành lang an toàn giao thông. Ảnh: ĐẶNG LINH

Đồng thuận để chuyển đổi sản xuất

Ngay từ khi triển khai mô hình tôm - lúa tại ấp Tây Sơn 2, xã An Biên, công tác đối thoại đã trở thành yếu tố then chốt tạo sự đồng thuận. Trước đó, khu vực này được quy hoạch phát triển vùng tôm - lúa, song khi triển khai đã xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều. Người dân lo ngại nuôi tôm khó thành công; việc dẫn nước mặn có thể ảnh hưởng đến đất trồng lúa ở khu vực giáp ranh thị trấn Thứ Ba cũ, từ đó phát sinh mâu thuẫn.

Ông Lê Minh Dương - nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đông Yên cũ cho biết, chủ trương quy hoạch vùng tôm - lúa tại ấp Tây Sơn 2 có từ năm 2022 trên cơ sở kiến nghị của Nhân dân. Tuy nhiên, quá trình vận động ban đầu gặp không ít khó khăn do một số hộ chưa đồng thuận, cho rằng mô hình này chưa phù hợp điều kiện sản xuất. Địa phương phải tổ chức lấy ý kiến Nhân dân đến 4 lần mới đi đến thống nhất.

Khi bắt tay thực hiện, vướng mắc về thiếu bờ bao ngăn mặn giữa vùng nuôi tôm Tây Sơn 2 và ấp Đông Quý (thị trấn Thứ Ba cũ) tiếp tục xuất hiện. Lãnh đạo địa phương phải trực tiếp đến hiện trường, đối thoại, trao đổi với người dân để tìm phương án khả thi. Từ tinh thần đồng thuận ấy, ông Danh Tiên, ngụ ấp Tây Sơn 2 đã tự nguyện hiến hơn 1 công đất, đào mương làm bờ bao, tạo điều kiện để mô hình được triển khai thuận lợi.

Chị Thị Sạnh, ngụ ấp Tây Sơn 2 chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi trồng lúa, thường xuyên thất thu do triều cường. Sau khi chuyển sang mô hình 1 vụ tôm, 1 vụ lúa, 11 công đất mang lại lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng/năm. Từ khi nuôi tôm, vụ lúa sau đó cũng đạt năng suất cao hơn, lợi nhuận hơn 4 triệu đồng/công/vụ, điều trước đây chưa từng có”. Theo ông Huỳnh Tú Em - Bí thư Chi bộ, Trưởng ấp Tây Sơn 2, mô hình tôm - lúa mang lại lợi nhuận 70 - 100 triệu đồng/ha, cao hơn nhiều so với canh tác lúa 2 vụ chỉ đạt 20 - 30 triệu đồng/ha. Hiện toàn ấp có 128,1ha tôm - lúa, bên cạnh hơn 300ha lúa 2 vụ đang từng bước chuyển đổi theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kiên trì lập lại trật tự đất đai

Không chỉ trong phát triển kinh tế, đối thoại với dân còn phát huy hiệu quả trong quản lý đất đai, xây dựng. Điển hình tại xã Tân Hội sau sáp nhập. Thời điểm trước tháng 7/2025, tình trạng lấn chiếm đất công, xây dựng nhà trái phép ven kênh xáng Rạch Giá - Long Xuyên, lấn hành lang an toàn giao thông đường tỉnh 961 tại các xã Tân Thành và Tân Hội (cũ) diễn biến phức tạp. Nhiều căn nhà mọc sát mé kênh, mái che vươn ra lộ giới, vật liệu tập kết xuống lòng đường. Không ít trường hợp mua bán bằng giấy tay, tự ý sang nhượng đất công, mặt nước cặp mé kênh để kinh doanh.

Ngày 2/7/2025, sau khi công bố quyết định thành lập xã Tân Hội mới, Ủy ban nhân dân xã khẩn trương rà soát hiện trạng. Qua kiểm tra, địa phương phát hiện 22 trường hợp vi phạm, gồm 19 trường hợp xây dựng nhà trái phép và 3 trường hợp công trình khác, trong đó có 1 trường hợp lấn chiếm đất công. Đoàn công tác được thành lập đến hiện trường lập biên bản, đình chỉ thi công, đồng thời ban hành quyết định buộc khắc phục hậu quả theo quy định.

Quá trình xử lý ban đầu gặp nhiều khó khăn do người dân lo ngại thiệt hại kinh tế, nhất là trường hợp mua bán bằng giấy tay. Trường hợp ông T.T.B mua diện tích mặt nước cặp mé kênh để mở cửa hàng là ví dụ điển hình. Sau khi được cán bộ xã đối thoại, giải thích, ông đã tự nguyện tháo dỡ công trình, chấp nhận thiệt hại để tuân thủ quy định.

Đến đầu năm 2026, kết quả xử lý cho thấy hiệu quả rõ rệt. Trong 19 trường hợp xây dựng nhà trái phép, 7 trường hợp sửa chữa được hướng dẫn hoàn thiện thủ tục theo hiện trạng cũ và ký cam kết tự tháo dỡ khi Nhà nước có nhu cầu; 4 trường hợp tự khắc phục đạt yêu cầu; 8 trường hợp chưa khắc phục, đang thực hiện các bước cưỡng chế. Đối với 3 trường hợp công trình khác, 2 trường hợp đã tự khắc phục; 1 trường hợp lấn chiếm đất công tiếp tục bị xử lý cưỡng chế.

Song song với xử lý vi phạm, xã Tân Hội yêu cầu tổ chức, hộ gia đình tự giác tháo dỡ mái che, bảng hiệu, vật kiến trúc và phương tiện vi phạm hành lang giao thông; thực hiện giải tỏa từ vạch tim đường vào 5m mỗi bên. Sau các đợt ra quân, tình hình dần ổn định, không phát sinh vi phạm mới. Phần lớn người dân đồng thuận với chủ trương lập lại trật tự đất công. Ông Nguyễn Minh Ngọc - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Hội khẳng định: “Yếu tố quyết định là công tác đối thoại với dân được thực hiện xuyên suốt. Đối thoại để người dân hiểu rõ quy định pháp luật, phân biệt quyền lợi cá nhân với lợi ích cộng đồng, đồng thời tạo cơ sở thuyết phục và nhân văn cho các quyết định xử lý khi cần thiết”.

Thực tiễn trên cho thấy, khi các địa phương đặt đối thoại làm trọng tâm, kiên trì giải thích và tôn trọng tiếng nói của người dân, nhiều vấn đề “nóng” có thể được xử lý hiệu quả. Sự đồng thuận không chỉ giúp triển khai hiệu quả chủ trương phát triển kinh tế, mà còn góp phần giữ vững kỷ cương, ổn định đời sống dân cư, tạo nền tảng cho phát triển bền vững lâu dài.

ĐẶNG LINH