Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng trở nên cấp thiết, nông nghiệp công nghệ cao không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu hướng tất yếu. Để hiện thực hóa mục tiêu này, vai trò kiến tạo của Nhà nước cùng sự tham gia chủ động của doanh nghiệp, nhà khoa học và người dân được xem là yếu tố then chốt, tạo nên hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, hiệu quả.
Công nghệ và doanh nghiệp - động lực thúc đẩy chuyển đổi
Thực tế cho thấy, nhiều mô hình ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp đã và đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Điển hình là giải pháp ứng dụng công nghệ vi sinh mật độ cao (HCDF) trong xử lý rơm rạ trên nền tảng quản lý số hóa.
Theo ông Phí Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh, Giám đốc dự án, đơn vị đã triển khai thành công phương pháp xử lý rơm rạ tươi ngay sau thu hoạch trực tiếp trên đồng chỉ trong 8-10 ngày bằng công nghệ hiếu khí, phù hợp với từng vùng trồng và giống lúa.
Quy trình xử lý được chuẩn hóa với các bước đơn giản, dễ áp dụng: thu gom hoặc băm nhỏ rơm rạ, phun chế phẩm vi sinh Ozym-HCDF liều cao, bổ sung nước giữ ẩm, cày vùi xuống lớp bùn và duy trì độ ẩm trước khi chuẩn bị gieo sạ vụ mới.
Không chỉ giúp phân hủy rơm rạ nhanh chóng, công nghệ này còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực như tiết kiệm gần 40% lượng phân bón, giảm tỷ lệ lúa mọc lại dưới 1%, hạn chế độc tố trong đất do phân hủy yếm khí, cải thiện tình trạng đất phèn và nâng cao tỷ lệ nảy mầm, giúp cây lúa phát triển khỏe hơn.
Từ những kết quả khả quan, ông Phí Anh Tuấn kiến nghị địa phương tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chương trình khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, qua đó mở rộng ứng dụng công nghệ vi sinh trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại các vùng trồng lúa, hướng đến mục tiêu giảm phát thải và phát triển bền vững.
Cùng với đó, câu chuyện của Hoàng Gia Farm cho thấy một hướng đi toàn diện hơn trong chuyển đổi nông nghiệp. Với cách tiếp cận "chuyển đổi kép" - vừa số hóa quản trị, vừa xanh hóa sản xuất - mô hình này đã tái định nghĩa phương thức canh tác truyền thống. Thay vì chỉ tập trung vào sản lượng ngắn hạn, Hoàng Gia Farm hướng đến mục tiêu dài hạn là nâng cao năng suất sinh thái và phát triển bền vững.
Kiểm tra hoạt động của hệ thống bơm tưới cho nhà dưa lưới khi điều khiển bằng ứng dụng trên điện thoại thông minh của Delco Farm - Mô hình trang trại thông minh, giải pháp nông nghiệp công nghệ cao (Bắc Ninh). (Ảnh: Minh Quyết/TTXVN)
Trang trại ứng dụng hệ thống cảm biến IoT, nhật ký điện tử để quản trị theo dữ liệu; vận hành tài nguyên theo mô hình tuần hoàn khép kín; tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để ủ compost; đồng thời đẩy mạnh sử dụng năng lượng sạch. Nhờ hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp che phủ gốc, lượng nước được tiết kiệm từ 30%-50%. Việc lắp đặt điện mặt trời áp mái và bơm nước bằng năng lượng tái tạo cũng giúp giảm đáng kể chi phí vận hành và phát thải carbon.
Không dừng lại ở sản xuất, Hoàng Gia Farm còn chú trọng minh bạch thị trường thông qua truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, kể chuyện sản phẩm và phát triển thương mại điện tử. Theo Tiến sỹ Phan Hoàng Tuấn, chuyên gia của trang trại, "chuyển đổi kép" không chỉ là giải pháp tăng trưởng cho một doanh nghiệp mà còn là bản vẽ tất yếu cho nông nghiệp tương lai, khi công nghệ số và phát triển bền vững phải song hành.
Nhà nước kiến tạo - kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Bên cạnh vai trò tiên phong của doanh nghiệp, Nhà nước giữ vị trí trung tâm trong việc định hướng, tạo lập môi trường và kết nối các nguồn lực cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Tại Tây Ninh, tinh thần này được thể hiện rõ qua việc triển khai các chủ trương, chính sách cụ thể nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Ông Nguyễn Minh Hải, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Tây Ninh cho biết, ngay sau khi có Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, Sở đã chủ động tham mưu tỉnh tập trung vào khâu tổ chức thực thi, với yêu cầu các cơ chế, chính sách phải được cụ thể hóa nhanh chóng, đi vào thực chất.
Những nội dung mang tính đột phá như hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số hay thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào sản xuất đều được định hướng rõ ràng.
Trên cơ sở đó, tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo phát triển khoa học và công nghệ, xây dựng Đề án đột phá giai đoạn 2025-2030 với các mục tiêu cụ thể; trong đó, phấn đấu đến năm 2030, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đạt trên 25%, tỷ trọng kinh tế số vượt 20% GRDP. Đây là những chỉ tiêu quan trọng, phản ánh vai trò của khoa học công nghệ trong tăng trưởng kinh tế.
Để đạt được mục tiêu này, tỉnh chú trọng huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là từ doanh nghiệp. Theo đó, đầu tư cho khoa học công nghệ ngân sách nhà nước chiếm 30%-40%, phần còn lại huy động từ khu vực tư nhân. Hội đồng Nhân dân tỉnh cũng đã cam kết bố trí khoảng 6.700 tỷ đồng cho lĩnh vực này.
Song song đó, hạ tầng phục vụ đổi mới sáng tạo cũng được quan tâm đầu tư. Trung tâm Đổi mới sáng tạo Tây Ninh đã hoàn thành giai đoạn 1, cùng với kế hoạch xây dựng các trạm, trại thực nghiệm tại khu vực Đồng Tháp Mười, tạo thành các "đầu mối" kết nối giữa viện, trường và doanh nghiệp, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ vào thực tiễn.
Một điểm đáng chú ý là cách tiếp cận chủ động của cơ quan quản lý trong việc "đặt hàng" các viện, trường khảo sát nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp. Kết quả cho thấy khoảng 80% doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng khoa học công nghệ, nhưng còn gặp khó khăn trong tiếp cận chính sách và triển khai thực tế. Do đó, việc kết nối, đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.
Ông Nguyễn Minh Hải cũng chia sẻ, nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực phục vụ chuyển đổi số, vẫn đang là thách thức lớn. Tỉnh đang từng bước triển khai các chương trình đào tạo, hợp tác với các trường đại học nhằm bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Có thể thấy, phát triển nông nghiệp công nghệ cao không chỉ là câu chuyện của riêng doanh nghiệp hay người nông dân, mà là bài toán tổng thể đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống.
Khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong đổi mới, nhà khoa học cung cấp giải pháp và người dân chủ động tiếp cận công nghệ, một hệ sinh thái nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững sẽ dần hình thành, góp phần nâng cao giá trị nông sản và năng lực cạnh tranh của địa phương trong thời kỳ hội nhập./.
Đọc nhiều
