Sà lan điện đầu tiên tại Việt Nam vận hành, mở lối cho logistics xanh

Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026) vừa diễn ra ở TPHCM, TS Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), nhấn mạnh vai trò của logistics xanh gắn với ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Logistics hiệu quả không chỉ giúp hàng hóa lưu chuyển an toàn, đúng thời gian, với chi phí hợp lý mà còn góp phần tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo số liệu được ông Nghiêm dẫn tại diễn đàn, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam năm 2025 đạt 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước. Trong 9 tháng đầu năm nay, con số này đạt 888 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm 2025. Điều này thúc đẩy các doanh nghiệp đổi mới, sáng tạo thực hiện mục tiêu logistics xanh.

Trong đó, việc tăng cường kết nối vận tải đường thủy với các trung tâm sản xuất, kho bãi và cảng biển là một trong những giải pháp giúp giảm chi phí, hạn chế phát thải trong logistics.

Định hướng này đang từng bước được hiện thực hóa tại cụm cảng Cái Mép - Thị Vải (TPHCM) với việc đưa vào vận hành sà lan chạy hoàn toàn bằng điện tại cảng Gemalink, mở ra hướng đi mới cho vận tải hàng hóa xanh tại Việt Nam.

Cụ thể, chiếc sà lan điện đầu tiên tại Gemalink do CMA CGM, Nike và Gemadept phối hợp triển khai sẽ chính thức được đưa vào vận hành từ ngày 29/10.

Dự án đánh dấu bước tiến trong ứng dụng năng lượng sạch vào vận tải đường thủy nội địa, hướng đến giảm phát thải trong chuỗi cung ứng hàng hóa. Đây cũng là chiếc sà lan điện đầu tiên của CMA CGM, một trong ba hãng vận tải biển lớn nhất thế giới.

Khách hàng đầu tiên của chiếc sà lan điện là Nike - tập đoàn đa quốc gia của Mỹ, thực hiện kết nối điểm giao nhận hàng nội địa của Nike tại TPHCM (trước đây thuộc tỉnh Bình Dương) với cảng nước sâu Gemalink. Hành trình khứ hồi có tổng chiều dài 180km.

Chiếc sà lan điện đầu tiên tại Việt Nam sẽ được vận hành từ ngày 29/10 (Ảnh: Nam Bình).

Phương tiện sử dụng hệ thống động lực hoàn toàn bằng điện, với pin do CATL cung cấp. Chiếc sà lan không phát thải khí nhà kính trực tiếp trong quá trình vận hành và dự kiến giúp tránh phát thải khoảng 778 tấn CO₂ mỗi năm, tính theo vòng đời nhiên liệu từ khâu khai thác năng lượng đến sử dụng (well-to-wheel).

Dự án tích hợp hạ tầng sạc chuyên dụng tại cảng Gemalink với nguồn điện từ trang trại điện mặt trời, cho phép sạc đầy pin sà lan trong khoảng 4 giờ bằng điện tái tạo được chứng nhận.

Với năng lực vận chuyển dự kiến hơn 50.000 TEU mỗi năm, sà lan điện được kỳ vọng góp phần giảm lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ, qua đó hạn chế phát thải từ hoạt động logistics.

CMA CGM, Nike và Gemadept cho biết, dự án là kết quả hợp tác nhằm phát triển các giải pháp logistics phát thải carbon thấp hơn tại Việt Nam. Mô hình được thiết kế để có thể nhân rộng tại những khu vực khác và điều chỉnh phù hợp với nhu cầu của các chuỗi cung ứng khác nhau.

Bà Christine Cabau, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách tài sản và vận hành của CMA CGM cho rằng, việc giảm phát thải trong chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi các doanh nghiệp chuyển từ mục tiêu sang những giải pháp cụ thể, có khả năng mở rộng. Sự hợp tác giữa doanh nghiệp vận tải biển, khách hàng và đơn vị khai thác cảng có thể giúp thúc đẩy các phương án vận tải nội địa phát thải thấp.

Trạm sạc sử dụng nguồn điện từ trang trại điện mặt trời ngay tại cảng Gemalink (Ảnh: Nam Bình).

Ông Đỗ Công Khanh, Phó Tổng giám đốc Gemadept kiêm Chủ tịch Cảng nước sâu Gemalink, cho hay việc kết nối cảng biển, đường thủy nội địa và năng lượng sạch là yếu tố quan trọng đối với tương lai của logistics bền vững.

Dự án tích hợp phương tiện điện, hạ tầng sạc và điện mặt trời tại Gemalink được kỳ vọng mở ra khả năng phát triển các mô hình vận tải tương tự.

Gemalink hiện là cảng nước sâu lớn nhất tại khu vực Cái Mép - Thị Vải, có khả năng tiếp nhận các tàu container công suất lớn. Trong khi đó, nhu cầu vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy tại Việt Nam cũng rất lớn nhờ hoạt động xuất nhập khẩu sôi động.

Theo Báo Dân Trí