Xuân của thương hồ

Chợ nổi Long Xuyên nép mình bên đô thị hiện đại ven sông.

NHỘN NHỊP VỤ MUA BÁN TẾT

Tôi về đến Long Xuyên trong ngày gió bấc se se lạnh. Bến đò Ô Môi dưới ánh nắng hanh hao như đón chào “người cũ” quay về. Ngỏ ý muốn ra chợ nổi, tôi được ông Nguyễn Văn Cho (Tám Cho), ngụ phường Long Xuyên xởi lởi chào mời. Tiếng máy đò lạch tạch đưa tôi ra thăm chợ nổi, gió sông Hậu phả hơi mát vào mặt khách đường xa. Ông Tám Cho thiệt tình: “Chợ nổi Long Xuyên giờ không còn sung túc như trước nhưng vẫn có ghe cắm sào mua bán. Phải đợi sang tháng chạp thì không khí mới nhộn nhịp hơn”.

Theo lời ông Tám Cho, tầm chục năm về trước, chợ nổi Long Xuyên nhộn nhịp hơn giờ. Thương hồ từ các miệt của đồng bằng châu thổ tấp nập cắm sào, bẹo hàng ken đặc cả khúc sông. Từ trái dừa Sóc Trăng đến củ khoai ngọt Long An, từ trái bí miệt Vĩnh Long đến trái khóm xứ Kiên Giang đều góp mặt, bởi thương hồ là dân tứ xứ nên nông sản cũng gắn mác nhiều vùng.

“Tôi làm nghề chạy đò mấy chục năm nên thương cái chợ nổi này lắm! Tới mấy ngày giữa tháng chạp, chợ sung túc phát ham! Người ta ra ghe ngày 2 - 3 bận, mỗi chuyến lấy vài trăm ký đồ. Tiếng người, tiếng máy đò rôm rả cả khúc sông từ sáng tới chiều”, ông Tám Cho nhớ lại. Trong câu chuyện của người lái đò kỳ cựu ấy, tôi thấy hiện lên hình ảnh hàng trăm chiếc ghe đậu san sát nhau thành hàng trên khúc sông thoáng đãng. Dân thương hồ đậu ghe theo khu hẳn hoi. Chỗ nào bán trái cây, nơi nào bán hàng củ có phân biệt rõ ràng để người mua dễ tìm.

“Người ta bẹo hàng trên ghe, nhìn là biết bán gì nên chạy thẳng tới mua. Người dưới ghe ăn ngay nói thẳng, giá cả cứ “tiếng một” là xong, không kỳ kèo thêm bớt. Họ bán chục, bán trăm chứ không cân vài ký mà trả giá. Có những ghe trọng tải vài chục tấn từ Châu Đốc, Tân Châu cũng xuống đây lấy hàng về bán Tết”, ông Tám Cho kể.

Không chỉ bạn hàng ghe hay người đưa đò như ông Tám Cho mà những ghe hàng cũng vào mùa bán đắt nhất trong năm. Vì chợ quá tấp nập, dân thương hồ tất bật từ sáng tới chiều nên ghe hàng sinh ra để phục vụ họ. Những chiếc ghe nhỏ với tiếng rao hàng lanh lảnh mang chút hơi ấm trên bờ làm cho chợ nổi thêm xôm tụ.

“Không phải tự dưng người ta kêu chợ nổi, vì nó đúng nghĩa là cái chợ. Tôi theo nó từ hồi còn trẻ, giờ ngoài 60 tuổi rồi mà vẫn gắn bó hằng ngày. Dù chợ không còn như trước nhưng tới Tết cũng đông vui lắm. Tôi chỉ mong chợ nổi còn tồn tại để còn sinh kế lâu dài!”, ông Tám Cho trải lòng.

Anh Nguyễn Văn Chia chăm sóc mai đón Tết.

NÔN NAO ĐÓN TẾT

Câu chuyện của ông Tám Cho chưa dứt, đò đã tấp vào ghe khóm của ông Huỳnh Công Danh, ngụ phường Thới Long (TP. Cần Thơ). Sau mấy câu chào hỏi thân tình, chúng tôi ngồi trên mui chuyện trò rôm rả. Câu chuyện thương hồ của ông Danh đều đều theo cái lắc lư của sóng nước mênh mông.

Ông Danh cho biết, ông lấy khóm từ Gò Quao, theo đôi dòng Cái Lớn - Cái Bé thẳng hướng Giồng Riềng, qua Cờ Đỏ rồi nhập vào sông Hậu, đến đậu ở chợ nổi Long Xuyên. Mỗi chuyến, ghe chở tầm 10.000 trái khóm đủ loại, từ khóm cơi (loại nhất) cho đến khóm lở (loại 2, loại 3). Bạn hàng chủ yếu là mối quen vì ông đã gắn bó với chợ nổi Long Xuyên hơn 30 năm.

Khi được hỏi về những cái Tết của dân thương hồ, đôi mắt ông Danh nhìn xa xăm: “Sống trôi nổi cả năm, Tết phải về nhà dọn dẹp, thắp hương cho ông bà. Chừng ngày 25 - 26 tháng chạp, tôi quay ghe về quê. Năm nào bán đắt hàng thì đợi tới ngày 28 Tết, dù trong lòng nôn nao lắm!”.

Theo lời ông Danh, mỗi khi thấy mấy ghe chở bông kiểng từ các nơi đi ngang chợ nổi, ông lại nhớ nhà cồn cào. Tết là để trở về nên dân thương hồ những ngày đó vừa lo bán hàng vừa ngóng về quê. Có người nhớ quá réo ghe bông kiểng mua ít chậu vạn thọ, chậu cúc để trên ghe “cho có Tết”. Họ chưng bông trên mũi ghe, cắm thêm vài nén hương để mang chút hơi ấm cho lòng người viễn xứ. “Dân sông nước trọng cái mũi ghe lắm vì nó giống như cái bàn thờ ở nhà. Chú nhìn kỹ sẽ thấy người ta thắp hương, treo bông ở đây. Mình tin tưởng Bà Cậu thì sẽ được phù hộ trên bước đường phiêu bạt”, ông Danh chia sẻ.

Vì vụ bán Tết là dịp kiếm tiền nên dân thương hồ cũng sẵn lòng ở lại. Tết đến, mấy mối quen trên bờ tăng số lượng gấp đôi, gấp ba. Bây giờ, bạn hàng xe xuất hiện ngày càng nhiều, đường sá thông thương nên dân thương hồ không còn tất bật như trước. Ông Danh với những “đồng nghiệp” ở chợ nổi Long Xuyên cũng về quê ăn Tết sớm hơn.

Tuy nhiên, vẫn có những người đón Tết trên ghe. Theo anh Nguyễn Văn Chia, ngụ xã Kế Sách (TP. Cần Thơ), đón Tết trên ghe buồn vui lẫn lộn. “Để có thêm thu nhập nên có năm tôi cắm sào ăn Tết ở chợ nổi Long Xuyên. Vợ chồng tôi sắm sửa không thiếu gì, từ bánh mứt cho đến nồi thịt kho trong bếp. Dọn bữa cơm trên ghe rồi khấn vái ông bà về ăn Tết, thấy cũng đỡ nhớ quê”.

Như những thương hồ khác, anh Chia sắm hẳn cây mai vàng đặt trước mũi ghe. Anh cho biết, chợ nổi xôm tụ đến ngày 28 tháng chạp, sang ngày 29 chỉ còn vài ghe ở lại. Họ rủ nhau neo ghe sát lại cùng ăn Tết cho vui. Ở đó, họ tìm thấy niềm vui, sự chia sẻ của kiếp thương hồ trên bước đường mưu sinh. “Tôi có xuồng nhỏ bơi vô bờ đi chơi Tết. Tôi thấy ở Long Xuyên đón Tết cũng vui. Trước đây mới ăn Tết trên ghe chứ vài năm gần đây tôi về quê sớm. Thấy người ta rút sào, quay ghe là mình nôn cái ruột. Kệ, còn mớ đồ cũng bán rẻ để còn về xứ”, anh Chia trải lòng.

Tạm biệt những thương hồ hào sảng, tôi trở vào bờ với những suy nghĩ về cái nghề buôn bán trên sông. Dù vất vả ngược xuôi, họ vẫn giữ tình cảm sâu nặng với quê hương. Có lẽ, dân thương hồ cũng như bất cứ người Việt Nam nào, luôn khát khao cái Tết đoàn viên trong gian nhà ấm cúng của mình.

THANH TIẾN