Ẩm thực Việt Nam bùng nổ

Bún bò, phở, bánh mì làm đại sứ ẩm thực

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ăn phở vỉa hè, còn phu nhân cầm kem dạo giữa đám đông tại Hà Nội đang trở thành hình ảnh lan truyền mạnh trên truyền thông châu Á những ngày qua.

Tổng thống Hàn Quốc và phu nhân dùng bữa tối 23/04 tại một quán ở Hà Nội

Đây không phải lần đầu ẩm thực Việt tạo hiệu ứng toàn cầu. Tháng 5.2016, Tổng thống Mỹ Barack Obama cùng đầu bếp Anthony Bourdain ngồi ghế nhựa ăn bún chả tại Hà Nội, tạo nên hình ảnh lan truyền khắp thế giới. Tổng thống Mỹ Bill Clinton từng thưởng thức phở trong chuyến thăm VN năm 2000. Năm 2017, Thủ tướng Canada Justin Trudeau uống cà phê sữa đá tại TP.HCM; cùng năm, Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull ghé xe bánh mì ven đường ở Đà Nẵng và năm 2023, Thủ tướng Úc Anthony Albanese tiếp tục gây sốt khi ăn bánh mì, uống bia hơi cùng người dân Hà Nội.

Điểm chung là những nơi được chọn không phải nhà hàng sang trọng mà là phở, bún chả, bánh mì, cà phê sữa hay bia hơi..., những món ăn quá đỗi quen thuộc với người Việt.

Chia sẻ với Thanh Niên chiều 27/04, ông Dương Thanh Đảo, Phó chủ tịch phụ trách truyền thông, Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM (FBA), hào hứng nói ẩm thực Việt đang dần phát huy vai trò như một đại sứ văn hóa. Đặc biệt, Tổng thống Hàn Quốc trong chuyến thăm chính thức VN hồi năm 2023 chia sẻ rằng phở đã trở thành "món ăn quốc dân" của cả VN và Hàn Quốc. Đây không chỉ là một phát biểu mang tính ngoại giao mà phản ánh ẩm thực Việt (tiêu biểu là phở) còn góp phần thúc đẩy sự giao thoa và kết nối sâu sắc giữa các nền văn hóa. Hình ảnh các chính khách nước ngoài thưởng thức ẩm thực VN đang lan tỏa hình ảnh một đất nước thân thiện, an toàn và giàu bản sắc đến với thế giới.

Quán "bún chả Obama" ở Hà Nội vẫn đông khách sau nhiều năm

Theo TS Dương Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch, khác với nhiều quốc gia thiên về thức ăn nhanh, văn hóa Việt vẫn gắn rất chặt với bếp gia đình, sự sẻ chia và kết nối trong mỗi bữa ăn. Đây cũng là lý do hình ảnh các nguyên thủ quốc tế ngồi ăn cùng phu nhân hoặc người thân tại những quán bình dân ở VN dễ tạo thiện cảm mạnh mẽ. "Họ không chỉ thưởng thức món ăn mà đang hòa vào không gian rất đời thường, rất gần gũi của văn hóa VN. Giá trị này rất đặc biệt, không phải quốc gia nào cũng có", ông Minh nhấn mạnh.

Từ lan tỏa tự nhiên sang chiến lược bài bản

Thực tế nhiều năm nay, thông qua các du khách, nhiều món ăn của VN nổi tiếng trên toàn cầu, lọt vào top nhiều cuộc bình chọn uy tín. Trên mạng xã hội, có hẳn một cộng đồng gần 200.000 thành viên người nước ngoài chỉ để bàn về… bánh mì VN. Nhóm này có tên "Vietnam Banh Mi Appreciation Society", mỗi ngày các thành viên sôi nổi chia sẻ từ những xe bánh mì vỉa hè vô danh cho đến các tiệm nổi tiếng. Họ chấm điểm nghiêm túc, tranh luận nơi nào đáng thử, nơi nào nên tránh... Thành viên không chỉ là du khách quốc tế mà còn có cả du học sinh, người nước ngoài đang sinh sống tại VN. Tất cả đều có chung một điểm là sự hào hứng đặc biệt dành cho bánh mì Việt.

Chỉ với một ổ bánh mì, ẩm thực Việt đã khiến bạn bè quốc tế say mê đến mức lập riêng một cộng đồng để bàn luận mỗi ngày

Mới đây, bánh mì Việt tiếp tục được CNN xếp vào nhóm những món sandwich ngon nhất thế giới cho thấy sức hút của món ăn này chưa hề hạ nhiệt.

Anh Soo, du khách Hàn Quốc, đã định nghĩa về bánh mì trong suy nghĩ của mình sau khi đến VN: "Tôi từng nghĩ mình đã biết bánh mì là gì, nhưng khi đến VN, tôi nhận ra những chiếc bánh mì trước đây mình từng ăn chỉ còn là cái tên. Ăn bánh mì ở VN thật sự ở một đẳng cấp khác". Theo nam du khách Hàn Quốc, lớp vỏ bánh giòn rụm, phần nhân thịt nướng đậm vị kết hợp cùng đồ chua tạo nên sự cân bằng hoàn hảo. Chia sẻ trên mạng xã hội, nhiều du khách nước ngoài vừa rời VN đã nhớ đồ ăn và phải tìm quán Việt tại chính đất nước họ, điều đó cho thấy ẩm thực Việt tạo ra cảm giác nhớ rất mạnh.

Nghệ nhân văn hóa ẩm thực Hồ Đắc Thiếu Anh nhận định, điểm đặc biệt của ẩm thực Việt nằm ở triết lý cân bằng. Một món ăn Việt thường có sự hài hòa giữa mặn, ngọt, chua, cay và được tạo nên từ nguồn nguyên liệu bản địa phong phú. Nhiều nền ẩm thực châu Á thiên mạnh về một vị, trong khi ẩm thực Việt chú trọng sự hài hòa. Mỗi món ăn không chỉ để ngon mà còn gắn với sức khỏe.

"Mỗi vùng ở VN lại mang một bản sắc ẩm thực riêng, chẳng hạn như phở Hà Nội khác phở TP.HCM, bánh xèo miền Trung khác bánh xèo miền Tây, bún bò ở Huế cũng có hương vị, sợi bún khác phiên bản TP.HCM… Chưa kể các món vùng cao với nguyên liệu đặc trưng, khiến những vị khách phương xa luôn có cảm giác đi từ Bắc vào Nam khám phá mãi không hết", nghệ nhân Thiếu Anh nói.

Khách nước ngoài chỉ nhau những quán bánh mì ngon

TS Dương Đức Minh cùng quan điểm khi cho rằng hiện đã có nhiều món ăn nổi tiếng toàn cầu như phở, bánh mì hay bún bò Huế nhưng chưa phản ánh hết kho tàng ẩm thực khổng lồ của VN. Nước ta có 54 dân tộc, mỗi cộng đồng đều có những thực hành văn hóa riêng, trong đó có văn hóa ẩm thực. Chẳng hạn mùa nước nổi ở ĐBSCL có cá linh, bông điên điển hay nhiều đặc sản theo mùa. Nếu được tổ chức bài bản, đây hoàn toàn có thể trở thành trải nghiệm khiến du khách nhớ lâu và quay trở lại. "Hiện nay nhiều tour vẫn chỉ dừng ở việc đưa món đặc sản địa phương vào thực đơn, nhưng như vậy chưa đủ tạo nên ký ức mạnh mẽ. Du khách phải được trải nghiệm những điều mới mẻ, bất ngờ và tạo cảm xúc bùng nổ để họ muốn kể lại ngay sau chuyến đi", ông Minh nói thêm.

Ông Dương Thanh Đảo nhận định đây là thời điểm quan trọng để nâng tầm ẩm thực VN trên bản đồ thế giới. Để đi xa hơn, ẩm thực Việt cần chuyển từ sự lan tỏa tự nhiên sang một chiến lược phát triển bài bản, tập trung vào 3 định hướng trọng tâm, đó là chuẩn hóa chất lượng và trải nghiệm nhưng vẫn giữ bản sắc; xây dựng hệ sinh thái F&B kết nối ẩm thực với du lịch; truyền thông và kinh tế sáng tạo. Từ đó định vị ẩm thực VN như một trụ cột của quyền lực mềm quốc gia, gắn với xu hướng "ngon lành, xanh và bền vững".

Theo Báo Thanh Niên