An Giang định hình lại không gian phát triển

Cầu Châu Đốc bắc qua sông Hậu, kết nối giao thông đưa hàng hóa từ các tỉnh nội địa ra biên giới được nhanh hơn. Ảnh: MINH HIỂN

Tái định hình không gian

Quy hoạch đặt mục tiêu đưa An Giang từ tỉnh nông nghiệp truyền thống trở thành trung tâm kinh tế biển, logistics, nông nghiệp công nghệ cao của vùng Mekong, phát triển theo hướng xanh, hiện đại và hội nhập quốc tế. Trong định vị mới, tỉnh hướng đến vai trò trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia, cửa ngõ giao thương quốc tế, kết nối biên giới, biển, đảo, sông và đô thị.

Toàn tỉnh được tổ chức phát triển trên 3 trục không gian chính gồm: Biển đảo, biên giới, đồng bằng; lấy kinh tế xanh, chuyển đổi số, khoa học công nghệ làm động lực; lấy con người và chất lượng sống làm trung tâm; phát triển theo hành lang kinh tế, vùng động lực và cực tăng trưởng. Mục tiêu đến năm 2030, tăng trưởng GRDP đạt từ 11%/năm trở lên; GRDP bình quân đầu người đạt từ 6.300 USD; kinh tế số chiếm 30% GRDP; tỷ lệ đô thị hóa trên 50%.

Làng bè Châu Đốc nằm trên sông Hậu, điểm tham quan du lịch thu hút nhiều du khách đến tham quan. Ảnh: MINH HIỂN

Theo đó, tỉnh hình thành 4 hành lang kinh tế chủ đạo gồm: Hành lang biên giới giữ vai trò cửa ngõ giao thương với Campuchia và kết nối tiểu vùng Mekong; hành lang Hà Tiên - Rạch Giá - Cà Mau phát triển kinh tế biển, đô thị ven biển và logistics; hành lang Châu Đốc - Cần Thơ hình thành trục công nghiệp, đô thị và dịch vụ; hành lang Bắc - Nam giữ vai trò liên kết quốc gia, tích hợp giao thông và các chuỗi giá trị liên vùng.

Trên nền tảng đó, tỉnh tổ chức 5 tiểu vùng động lực gồm: Phía Tây, phát triển kinh tế biển và năng lượng; phía Bắc, tập trung du lịch tâm linh, sinh thái và kinh tế biên mậu; phía Đông là trung tâm nông nghiệp công nghệ cao; phía Nam, phát triển nông nghiệp gắn với năng lượng và đô thị ven biển và khu vực hải đảo với Phú Quốc, Thổ Châu định hướng trở thành trung tâm du lịch, dịch vụ đẳng cấp quốc tế.

Thực tiễn cho thấy, điểm cốt lõi của quy hoạch không nằm ở danh mục dự án mà ở việc tổ chức lại không gian phát triển. Từ mô hình phụ thuộc vào lúa và thủy sản, tỉnh đang chuyển sang phát triển tích hợp, kết nối nông nghiệp với logistics, kinh tế số và kinh tế xanh, mở rộng liên kết từ đầu nguồn Mekong ra biên giới và hướng ra biển.

Giám đốc Sở Tài chính Phạm Minh Tâm cho biết: “Quy hoạch không chỉ xác lập các hành lang kinh tế, tiểu vùng hay trụ cột phát triển mà quan trọng hơn là tạo ra cấu trúc liên kết đồng bộ, có tính dẫn dắt. Trên nền tảng đó, các không gian kinh tế không còn vận hành riêng lẻ mà được kết nối thành hệ sinh thái, hình thành các cực tăng trưởng mới và mở rộng dư địa phát triển”.

Kích hoạt động lực mới

Sự thay đổi đang dần hiện hữu qua các trục kết nối chiến lược. Nổi bật là trục cao tốc trung tâm tỉnh, kết nối Rạch Giá - Long Xuyên, giữ vai trò liên kết trung tâm hành chính với các đô thị động lực. Cùng với đó, hệ thống cảng biển và logistics được định hình với các cảng ven Rạch Giá - Hà Tiên và mạng lưới logistics biển - sông - biên giới, tạo nền tảng gắn kết hành lang ven biển với chuỗi xuất khẩu quốc tế.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hồ Văn Mừng khẳng định: “Quy hoạch lần này không chỉ là sắp xếp lại không gian phát triển mà là tái định vị vai trò của An Giang trong liên kết vùng và hội nhập. Trên nền tảng đó, tỉnh phải khai thác hiệu quả lợi thế biên giới, mở rộng kết nối và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị”.

Doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa từ các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long lên Cửa khẩu Quốc tế Vĩnh Xương để xuất khẩu sang Campuchia. Ảnh: Thiều Phúc

Quý I /2026, tăng trưởng GRDP của tỉnh ước đạt 8,31% cho thấy nội lực đang được củng cố, đồng thời mở ra dư địa phát triển từ việc tổ chức lại không gian kinh tế.

Trong cấu trúc mới, hạ tầng và nguồn lực đóng vai trò dẫn dắt. Nổi bật là tuyến Long Xuyên - Rạch Giá, tổng vốn khoảng 16.000 tỷ đồng, dự kiến triển khai giai đoạn 2026 - 2027, kết nối trung tâm kinh tế của tỉnh với không gian biển, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và dịch vụ. Song song đó, không gian công nghiệp và logistics đang hình thành rõ nét. Khu Công nghiệp Vàm Cống quy mô 199,2 ha, tổng vốn hơn 4.800 tỷ đồng được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng mới gắn với chuỗi sản xuất, chế biến và xuất khẩu.

Ở khu vực biên giới, Vĩnh Xương tiếp tục là điểm nhấn. Việc nâng cấp, mở rộng quốc lộ 80B và xây dựng mới tuyến đường tỉnh 956, kết nối Cửa khẩu quốc tế Khánh Bình với Vĩnh Xương sẽ hình thành hành lang giao thương mới giữa Việt Nam và Campuchia, đồng thời tạo chuyển động rõ nét trong đời sống người dân. Bà Trần Thị Lan Anh, ngụ xã Vĩnh Xương chia sẻ: “Trước đây, người dân chủ yếu buôn bán nhỏ lẻ, sản xuất nông nghiệp nên thu nhập còn bấp bênh. Thời gian tới khi hạ tầng được đầu tư, kết nối thuận lợi hơn, người dân kỳ vọng giao thương dễ dàng, hàng hóa tiêu thụ tốt hơn, từ đó mở ra cơ hội ổn định sinh kế và nâng cao thu nhập”.

Về nguồn lực, ông Phạm Minh Tâm cho biết: “Tỉnh sẽ cơ cấu lại nguồn lực theo hướng tập trung, ưu tiên các dự án hạ tầng có tính dẫn dắt. Đầu tư công giữ vai trò vốn mồi để thu hút các nguồn lực xã hội, tạo dòng chảy đầu tư đồng bộ và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn”.

Từ hạ tầng, công nghiệp đến hành lang biên giới, các yếu tố nền tảng của tăng trưởng đang dần hình thành. Khi không gian được mở, nguồn lực được khơi thông, quy hoạch không còn là định hướng mà trở thành động lực phát triển cụ thể.

Tái định hình không gian phát triển không phải là sự điều chỉnh hình thức mà là bước chuyển căn bản trong tư duy và tổ chức nền kinh tế. Khi các trục liên kết được thiết lập, các cực tăng trưởng được hình thành, An Giang đang từng bước định vị lại vai trò trong liên kết vùng và phát triển quốc gia.

MINH HIỂN