Bảo vệ rau màu, cây ăn trái trước hạn mặn

Nông dân xã Mỹ Thuận cắt tỉa cành, bao trái phòng ngừa sâu bệnh cho cây ăn trái. Ảnh: THÙY TRANG

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến nay, các địa phương trong tỉnh xuống hơn 18.500ha rau màu các loại, diện tích thu hoạch 9.303ha. Tổng diện tích cây ăn trái trên địa bàn tỉnh 44.873ha; trong đó, chủ lực là: Xoài, khóm, dừa, chuối, mít, sầu riêng, cây có múi, nhãn.

Từ đầu mùa khô, ngành nông nghiệp tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp từ vận hành các công trình thủy lợi đảm bản nguồn nước cho sản xuất. Các cơ quan chuyên môn của sở như Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Trung tâm Khuyến nông phối hợp các địa phương tăng cường hướng dẫn người dân chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống hạn mặn như chuyển đổi cây trồng phù hợp, thực hiện các biện pháp tích trữ nước, áp dụng phương pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, sử dụng nguồn nước hiệu quả, chống thất thoát và lãng phí.

Xã Đông Thái nằm trong vùng chịu ảnh hưởng trực tiếp của xâm nhập mặn thuộc các xã vùng U Minh Thượng. Theo nhiều nông dân, do điều kiện tự nhiên đặc thù, một phần giáp biển, vào mùa khô, mặn xâm nhập sâu vào các kênh nội đồng, nông dân không thể chủ động nguồn nước ngọt cho sản xuất.

Ở những vùng chịu ảnh hưởng mặn thường xuyên, nhiều nông dân mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình tôm - lúa. Đây là hướng đi phù hợp, tận dụng lợi thế tự nhiên của địa phương. Mùa khô, khi nước mặn xâm nhập sâu, bà con tập trung nuôi tôm; đến mùa mưa, nước ngọt trở lại thì trồng lúa. Ông Nguyễn Văn Phương, ngụ ấp Nam Quý, xã Đông Thái chia sẻ: “Trước đây, tôi làm lúa 2 vụ nhưng do ảnh hưởng nước mặn xâm nhập, lúa thất mùa, năng suất không đạt. Từ khi chuyển sang sản xuất theo mô hình tôm - lúa thu nhập gia đình tôi ổn định hơn, đỡ lo rủi ro do thời tiết”.

Ngoài chuyển đổi sản xuất để thích ứng với biến đổi khí hậu, đối với các vùng chuyên trồng cây ăn trái ở các ấp Phú Lâm, Phú Hưởng… trong mùa khô này, nông dân chủ động triển khai nhiều giải pháp để đảm bảo nguồn nước tưới cho cây trồng. Tại các vườn cây ăn trái thuộc ấp Phú Lâm, xã Đông Thái, trước khi mùa khô bắt đầu, các nhà vườn chủ động nạo vét, gia cố hệ thống mương vườn, tranh thủ tích trữ nước đầy các mương để phục vụ sản xuất trong những tháng cao điểm hạn mặn. Bên cạnh đó, các nhà vườn còn khoan các giếng nước ngầm để dự phòng khi nguồn nước trong mương thiếu. Ông Lê Văn Tâm - nhà vườn chuyên trồng bưởi da xanh ngụ ấp Phú Lâm, xã Đông Thái cho biết: “Những năm gần đây, nước mặn xâm nhập sâu hơn. Tôi vừa khoan thêm 1 giếng nước ngầm để lấy nước ngọt kết hợp với nước trữ trong mương vườn cũng đủ tưới cho vườn cây. Cây bưởi cần nhiều nước tưới, nếu thiếu nước cây mất sức, dễ chết”.

Tại các vùng chuyên canh trồng rau màu và cây ăn trái của xã U Minh Thượng, để đảm bảo đủ nước tưới cho cây trồng trong mùa khô, người dân chủ động bơm tích trữ nước từ kênh vào các mương vườn. Đối với những vùng chuyên trồng rau màu, nông dân chọn xuống giống các loại rau ăn lá ngắn ngày, nhu cầu nước tưới ít để phòng tránh bị thiếu nước. Việc linh hoạt chuyển đổi cơ cấu cây trồng không chỉ giúp tiết kiệm nước tưới mà còn giảm rủi ro thiệt hại trong sản xuất.

Nhiều nhà vườn mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt, tưới phun cục bộ. Các hệ thống này giúp đưa nước trực tiếp đến gốc cây, hạn chế thất thoát, đồng thời đảm bảo độ ẩm cần thiết cho cây trồng trong điều kiện nắng nóng kéo dài. Trong chăm sóc vườn cây ăn trái, nông dân áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp kỹ thuật như tỉa cành, tạo tán hợp lý để giảm nhu cầu nước, phủ rơm hoặc màng phủ nông nghiệp giữ ẩm cho đất, tăng cường bón phân hữu cơ nhằm cải thiện độ phì nhiêu của đất và nâng cao khả năng chống chịu của cây trước điều kiện bất lợi. Nhờ đó, nhiều vườn cây phát triển ổn định dù thời tiết khắc nghiệt.

Ông Lý Văn Tình - nhà vườn ấp Kinh 5, xã U Minh Thượng nói: “Rút kinh nghiệm từ đợt hạn mặn lịch sử năm 2024, tôi chủ động tích trữ nước ngọt từ sớm bằng cách tận dụng ao, mương vườn kết hợp bơm nước vào các bể chứa để dự phòng. Mùa nắng nóng, ngoài tưới nước thường xuyên, tôi theo dõi và bổ sung các loại phân bón hữu cơ để tăng sức chống chịu của cây trước điều kiện thời tiết khắc nghiệt”.

THÙY TRANG