Chạm khắc gỗ Chợ Thủ: Giữ lửa nghề xưa

Anh Trần Trung Hảo điêu khắc lọ lục bình rồng theo đơn đặt hàng.

Được mệnh danh là “Đệ nhất nghề mộc và chạm khắc gỗ vùng Tây Nam Bộ”, làng nghề mộc Chợ Thủ (tỉnh An Giang) đã tồn tại và phát triển hơn trăm năm qua. Theo các nghệ nhân cao niên, nghề chạm khắc tại đây có nguồn gốc từ miền Bắc, theo chân những người dân di cư vào Nam lập nghiệp. Họ định cư, truyền nghề cho con cháu và dạy lại cho người dân địa phương.

Từ việc làm đồ gia dụng phục vụ sinh hoạt ban đầu, những người thợ Chợ Thủ đã phát triển thêm các công đoạn chạm trổ công phu, tạo nên dấu ấn sắc sảo rất riêng cho sản phẩm. Tiếng vang của làng nghề lớn mạnh đến mức nhiều nghệ nhân tài hoa nơi đây từng được mời đi khắp Nam Bộ để tạo tác các công trình kiến trúc và thờ tự lớn.

Vào những ngày giáp Tết, các cơ sở tại làng nghề mộc Chợ Thủ (tỉnh An Giang) đều hoạt động hết công suất để kịp cung ứng sản phẩm cho thị trường cuối năm.

Ông Trần Minh Đoàn, đại diện làng nghề, cho biết nghề mộc tại đây đã có truyền thống hàng trăm năm. Nếu trước kia chỉ sản xuất các vật dụng cơ bản như tủ thờ, bàn ghế, giường, thì nay sản phẩm đã đa dạng, phong phú về mẫu mã, đáp ứng theo yêu cầu của khách hàng. Tùy vào chất liệu gỗ, kích thước và độ tinh xảo, mỗi sản phẩm có giá từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng.

Các sản phẩm thô sẽ được chà nhám trước khi phủ sơn PU.

Dù các sản phẩm được sản xuất và bày bán quanh năm, thị trường Chợ Thủ hút hàng nhất là vào dịp cận Tết Nguyên đán do nhu cầu mua sắm, sửa sang nội thất của người dân tăng cao. Để kịp phục vụ mùa cao điểm này, các chủ cơ sở đã phải chuẩn bị nguồn nguyên liệu gỗ từ tháng năm, tháng sáu âm lịch.

“Những ngày cận Tết, sản phẩm tiêu thụ mạnh nên nhiều cơ sở phải thuê thêm thợ, làm việc khẩn trương để kịp giao hàng. Dù vậy, người dân làng nghề không xem nhẹ chất lượng và mẫu mã. Mỗi sản phẩm đẹp, chất lượng không chỉ đảm bảo uy tín cho cơ sở mà còn góp phần quảng bá, nâng cao thương hiệu làng nghề mộc truyền thống của địa phương”, ông Đoàn chia sẻ.

Thợ sơn PU lên các sản phẩm.

Ông Trần Minh Hải, chủ cơ sở mộc Minh Tú (ấp Long Thuận 2), cho biết nhờ chất lượng gỗ bền đẹp và sự tài hoa của người thợ, các mặt hàng từ nội thất dân dụng đến đồ mỹ nghệ cao cấp (tranh, tượng gỗ, bao lam, câu đối…) luôn đạt giá trị nghệ thuật cao. Sản phẩm mộc Chợ Thủ hiện không chỉ có uy tín lớn trong nước mà còn được xuất khẩu sang Campuchia.

Thợ lắp kính tủ trước khi giao cho khách hàng.

Quy trình làm ra một sản phẩm mộc rất phức tạp, từ chọn gỗ, xẻ gỗ, đục thô đến lắp ráp, sơn và gắn khóa. Trong đó, chạm khắc tinh xảo là công đoạn khó và tốn thời gian nhất, đòi hỏi người thợ phải tập trung cao độ, kiên trì và khéo léo.

Anh Trần Trung Hảo (ấp Long Bình), người có hơn 10 năm kinh nghiệm, cho biết các sản phẩm có mẫu sẵn như tủ, bàn, ghế chỉ mất vài ngày, nhưng những tác phẩm điêu khắc lớn, độ khó cao phải mất vài tháng. Anh chia sẻ: “Ngày nay dù có máy móc hỗ trợ, nhiều công đoạn vẫn phải làm thủ công thì sản phẩm mới hoàn hảo, sắc sảo”.

Cũng theo anh Hảo, người thợ không chỉ tuân thủ quy luật tạo hình, phong thủy mà còn phải khéo léo bố trí sao cho vân gỗ rơi vào đúng các điểm nhấn, tạo nên nét độc đáo, độc nhất vô nhị cho tác phẩm.

KHÁNH MY