Thảo luận về tình hình kinh tế-xã hội tại kỳ họp Quốc hội, nhiều đại biểu cho rằng bên cạnh những kết quả tích cực, việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính đang bộc lộ những bất cập về cơ cấu tổ chức, áp lực biên chế và chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ cán bộ cơ sở.
Trong các phiên thảo luận chiều 20/4 và sáng 21/4, các đại biểu Quốc hội đã chia sẻ nhiều thực tế từ địa phương khi vận hành mô hình chính quyền này, đồng thời kiến nghị các giải pháp tháo gỡ mang tính đặc thù.
Một phòng phải hướng dẫn chuyên môn của 06/07 sở
Đánh giá về chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, đại biểu Nguyễn Đặng Ân, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn khẳng định đây là hướng đi đúng đắn, giúp bộ máy dần ổn định, phục vụ người dân và doanh nghiệp thuận lợi hơn. Tuy nhiên, thực tế triển khai đang xuất hiện những điểm nghẽn cần điều chỉnh kịp thời.
Về cơ cấu tổ chức, hiện nay các phòng chuyên môn tại đơn vị hành chính cấp xã mới chỉ có Phòng Kinh tế và Phòng Văn hóa-Xã hội. Theo đại biểu Ân, sự phân chia này chưa đảm bảo tính chuyên sâu. "Một phòng phải chịu sự quản lý, hướng dẫn chuyên môn của 5 đến 6 sở dẫn đến tình trạng quá tải. Việc tổ chức các phòng theo Nghị định 370 của Chính phủ cần sớm có văn bản hướng dẫn cụ thể để đảm bảo tính thống nhất trên phạm vi cả nước," đại biểu nhấn mạnh.
Về nhân sự, tình trạng "thiếu và yếu" vẫn là bài toán khó. Nhiều địa phương không chỉ thiếu về số lượng mà còn rất thiếu công chức có chuyên môn sâu như xây dựng, giao thông, công nghệ thông tin. Trong khi đó, khối lượng công việc thực tế với người dân và doanh nghiệp lại lớn hơn nhiều so với trước khi sắp xếp.
Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên Hà Sỹ Huân phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
Cùng quan điểm, đại biểu Hà Sỹ Huân, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên lập luận rằng sau khi kết thúc chính quyền cấp huyện, đội ngũ công chức cấp xã trở thành lực lượng chủ đạo thực hiện phân cấp, phân quyền. Họ không còn làm việc chuyên sâu một lĩnh vực mà phải chuyển sang đa nhiệm, đa lĩnh vực. Một cán bộ phải tham mưu nhiệm vụ cho 06/07 sở, ngành, tạo ra áp lực rất lớn về trách nhiệm pháp lý và năng lực nghiệp vụ.
Bất cập từ đặc thù địa bàn và biên chế
Một vấn đề nổi cộm được các đại biểu nêu ra là sự thiếu linh hoạt trong giao biên chế, đặc biệt tại các vùng khó khăn. Đại biểu Nguyễn Đặng Ân chỉ rõ, các đơn vị sự nghiệp công lập như y tế, giáo dục đang chịu áp lực nặng nề từ chỉ tiêu giảm biên chế.
Ông kiến nghị cần rà soát tổng thể dựa trên tiêu chí diện tích, dân số và các yếu tố đặc thù như miền núi, biên giới, hải đảo. Đặc biệt, quy định khống chế hợp đồng lao động không quá 70% phần thiếu hụt đang làm mất đi tính linh hoạt trong việc bù đắp nhân lực tại chỗ.
Đáng chú ý, việc sáp nhập giữa xã và phường thành khối phố tại các tỉnh miền núi đang tạo ra những nghịch lý về quản lý. "Có những khối phố rộng đến 6,44 km2 nhưng chỉ có 75 hộ dân. Nếu tiếp tục sáp nhập theo tiêu chuẩn dân số, diện tích có thể lên tới 10 km2. Trong điều kiện hạ tầng giao thông và công nghệ thông tin chưa đồng bộ, Bí thư và Trưởng khối rất khó bao quát công việc," đại biểu Lạng Sơn dẫn chứng.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng phản ánh tình trạng thiếu hướng dẫn về chế độ chính sách. Ví dụ, cán bộ được điều động đến các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số khu vực III từ ngày 01/07/2025 hiện vẫn chưa rõ mức hưởng trợ cấp lần đầu theo Nghị định 76. Hay như số phận của hơn 330 người hoạt động không chuyên trách tại Lạng Sơn sau thời điểm 31/05/2026 vẫn đang chờ hướng dẫn bố trí.
Cần đánh giá lại tiền lương và công năng trụ sở
Bên cạnh nhân lực, hạ tầng làm việc cũng là vấn đề cần quan tâm. Đại biểu Hà Sỹ Huân cho biết, tại Thái Nguyên, nhiều xã miền núi sau hợp nhất phải bố trí trụ sở làm việc tại 02/03 nơi khác nhau, cách nhau tới hơn 10km, gây khó khăn cho vận hành. Ông kiến nghị Chính phủ cần có cơ chế đặc thù để các xã này được xây dựng trụ sở tập trung theo quy hoạch.
Về chế độ đãi ngộ, đại biểu tỉnh Thái Nguyên cho rằng mức phụ cấp chức vụ hiện nay của cán bộ cấp xã còn thấp, chưa tương xứng với tính chất công việc đa nhiệm. Cụ thể, trưởng phòng cấp xã chỉ hưởng phụ cấp 0,25 (so với 0,5 ở cấp tỉnh), phó phòng là 0,15 (so với 0,3 ở cấp tỉnh).
"Chính phủ cần có đánh giá tổng thể về chính sách tiền lương, phụ cấp đối với cán bộ, công chức cấp xã, phường để họ yên tâm công tác, góp phần nâng cao hiệu lực hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở," đại biểu Huân đề nghị.
Kết thúc nội dung thảo luận, các đại biểu thống nhất rằng việc tiếp tục sắp xếp tinh gọn thôn, tổ dân phố theo chỉ đạo của Thủ tướng là cần thiết, nhưng các chính sách kèm theo về nhân lực, tiền lương và hướng dẫn thực hiện phải được ban hành đồng bộ và kịp thời để phù hợp với thực tiễn chính quyền địa phương hai cấp./.
Đọc nhiều
