Đầu vụ vững, mùa lúa bền

Chủ động lịch thời vụ

Từ xã Vĩnh Xương đến xã Châu Phong, phường Tân Châu và Long Phú, nông dân không chỉ bám chắc lịch thời vụ, né rầy hiệu quả mà còn chuyển mạnh sang sản xuất lúa chất lượng cao, giảm chi phí, nâng giá trị ngay từ vụ sản xuất đầu năm. “Vùng đầu nguồn sông Tiền có đặc thù chịu tác động trực tiếp của lũ, nguồn nước và lịch thời vụ. Trước những biến động ngày càng rõ nét của khí hậu, việc tổ chức sản xuất theo hướng chủ động, khoa học không còn là giải pháp tình thế mà trở thành yêu cầu mang tính bắt buộc, thể hiện rõ sự chuyển đổi tư duy trong sản xuất nông nghiệp”, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Xương Bùi Thái Hoàng chia sẻ.

Nông dân cùng chia sẻ kinh nghiệm sản xuất. Ảnh: MINH HIỂN

Những năm qua, thực hiện chủ trương của tỉnh về bố trí lịch thời vụ linh hoạt, xuống giống sớm, tập trung và đồng loạt nhằm né rầy, né hạn, giảm rủi ro, các địa phương vùng đầu nguồn thống nhất phương châm sản xuất “2 năm 5 vụ” kết hợp linh hoạt việc xả lũ để đồng ruộng được bồi đắp phù sa, phục hồi độ phì tự nhiên. Theo ông Phan Hồng Khanh - Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Long Phú, việc tuân thủ nghiêm lịch thời vụ là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả vụ sản xuất. Chính quyền phường chủ động phối hợp ngành chuyên môn, nông dân thống nhất khung thời vụ, xuống giống đồng loạt, vận hành hệ thống cống, bửng, trạm bơm hợp lý để bảo đảm nguồn nước, hạn chế thấp nhất rủi ro do thời tiết và dịch hại.

Vụ đông xuân 2025 - 2026 cho thấy, sự chủ động đó phát huy hiệu quả rõ nét không chỉ ở phường Long Phú mà cả phường Tân Châu. Phường Tân Châu xuống giống 1.022ha lúa, dự kiến năng suất bình quân đạt 7,5 tấn/ha, sản lượng khoảng 7.665 tấn. Khung thời vụ được thực hiện tập trung từ ngày 10 đến 25/12/2025, bảo đảm đồng loạt, né rầy từ đầu vụ.

Nông dân tham quan cánh đồng lúa tại xã Châu Phong. Ảnh: THANH TIẾN

Còn tại xã Châu Phong, vụ đông xuân năm nay được triển khai trên diện tích 3.737ha, đạt 100% kế hoạch. Đây là vùng sản xuất lúa trọng điểm của khu vực đầu nguồn sông Tiền. Lúa hiện đang ở giai đoạn 30 ngày tuổi, được theo dõi chặt chẽ sinh vật gây hại, kịp thời hướng dẫn nông dân phòng trừ, tạo nền tảng cho cả vụ sản xuất. Theo ông Tống Phước Điều - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Châu Phong, việc bám sát lịch thời vụ không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn giúp nông dân yên tâm. “Chúng tôi xem việc chủ động lịch thời vụ, điều tiết nước và né rầy là giải pháp quan trọng để thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm sản xuất ổn định và bền vững cho vùng đầu nguồn”.

Nâng chất hạt lúa

Chuyển đổi tư duy trong sản xuất lúa ở vùng đầu nguồn sông Tiền bắt đầu từ những việc cụ thể, sát ruộng đồng và gắn với điều kiện tự nhiên của từng địa phương. Không chỉ phấn đấu “được mùa”, vụ đông xuân năm nay, các xã đang chuyển mạnh sang hướng nâng cao chất lượng hạt lúa, giảm chi phí đầu vào và gia tăng giá trị. Đây là bước chuyển rõ nét trong tư duy sản xuất, phù hợp với định hướng tái cơ cấu ngành lúa gạo và mục tiêu nâng cao giá trị xuất khẩu theo chủ trương của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Nông dân phường Tân Châu đẩy mạnh cơ giới hoá trong khâu làm đất. Ảnh: MINH HIỂN

Tại phường Tân Châu, năm 2026 địa phương triển khai 600ha tham gia Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Trên diện tích này, các quy trình canh tác tiên tiến được áp dụng đồng bộ, giúp giảm 20% lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới; 100% diện tích có liên kết tiêu thụ, nâng lợi nhuận cho nông dân lên trên 40%.

Xã Châu Phong xác định lúa chất lượng cao là hướng đi chủ đạo trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Năm 2026, tổng diện tích gieo trồng lúa của xã khoảng 9.000ha, trong đó giống lúa chất lượng cao chiếm hơn 97%, năng suất bình quân đạt 6 - 7 tấn/ha. Riêng vụ đông xuân, sản lượng ước hơn 28.000 tấn, tiếp tục khẳng định vai trò vùng sản xuất trọng điểm của khu vực đầu nguồn. Ông Trịnh Văn Dứt - Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Phú A1 cho rằng, chuyển đổi tư duy làm lúa phải gắn với liên kết. “Khi nông dân tham gia hợp tác xã, sản xuất theo quy trình thống nhất, giảm giống, giảm chi phí và có doanh nghiệp bao tiêu, hiệu quả kinh tế cao hơn so với cách làm manh mún trước đây”, ông Dứt cho biết. Ông Khưu Bá Phú, ngụ xã Châu Phong chia sẻ: “Giờ làm lúa không còn chạy theo số lượng như trước mà chú trọng chất lượng, giảm chi phí. Làm đúng kỹ thuật, theo lịch chung, có nơi tiêu thụ ổn định nên nông dân yên tâm”.

Từ thực tiễn ở các phường Tân Châu, Long Phú hay các xã Vĩnh Xương, Châu Phong, Tân An cho thấy xu hướng chung của vùng đầu nguồn sông Tiền là làm lúa không chỉ để có nhiều sản lượng mà để ít rủi ro hơn, sạch và hiệu quả hơn. Vụ đông xuân 2025 - 2026 không chỉ mở ra một mùa no ấm cho nông dân mà còn đặt nền tảng quan trọng cho mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu của toàn vùng trong những năm tới.

MINH HIỂN