Đổi mới từ các chương trình phi lợi nhuận để thu hút lao động đi làm việc ở nước ngoài

Đào tạo tiếng Hàn cho người lao động muốn đi làm việc tại Hàn Quốc theo chương trình EPS tại Trung tâm Lao động ngoài nước. (Ảnh: MINH DUY)

Chương trình phi lợi nhuận mở rộng cơ hội làm việc ở nước ngoài

Trung tâm Lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ) đang được giao triển khai 8 chương trình đưa người lao động đi làm việc tại 5 thị trường trọng điểm gồm: Hàn Quốc, Nhật Bản, Cộng hòa Liên bang Đức, Australia và Đài Loan (Trung Quốc).

Đây là các chương trình hoạt động theo nguyên tắc không vì mục tiêu lợi nhuận, minh bạch, chi phí xuất cảnh thấp (nhiều chương trình đài thọ 100% chi phí đào tạo, vé máy bay). Đồng thời, người lao động được hưởng mức lương, điều kiện làm việc, bảo hiểm và phúc lợi tương đương lao động của nước sở tại.

Tại thị trường Hàn Quốc, chương trình cấp phép cho lao động nước ngoài của Chính phủ Hàn Quốc (chương trình EPS) được triển khai từ năm 2004.

Thời gian qua, Trung tâm Lao động ngoài nước đã phối hợp Cơ quan phát triển nguồn nhân lực Hàn Quốc (HRD Korea) phái cử và tiếp nhận gần 150 nghìn lượt người lao động sang Hàn Quốc làm việc.

Người lao động tham gia chương trình chỉ đóng khoản chi phí tương đương 630 USD (bao gồm chi phí hành chính, phí xin cấp visa, đào tạo định hướng, vé máy bay). Mức lương tối thiểu của lao động tại Hàn Quốc hiện là 2.156.880 won, tương đương khoảng 40 triệu đồng/tháng.

Tại thị trường Nhật Bản có 3 chương trình.

Chương trình đưa thực tập sinh Việt Nam đi thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản được thực hiện từ năm 2006 theo Thỏa thuận giữa Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (trước đây) và Tổ chức Phát triển nhân lực quốc tế Nhật Bản (chương trình IM Japan).

Trung tâm Lao động ngoài nước hợp tác với IM Japan triển khai phái cử 9.377 lượt người lao động sang thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản. Người lao động được IM Japan đài thọ học phí, tiền ký túc xá trong 4 tháng đào tạo chính thức trước phái cử. Thu nhập bình quân của lao động khoảng 27 triệu đồng/tháng. Khi về nước người lao động được hỗ trợ tiền khuyến khích phát triển sự nghiệp tương đương 100 triệu đồng.

Cùng với đó là chương trình Osaka được triển khai từ cuối năm 2019. Trung tâm Lao động ngoài nước hợp tác với Hiệp hội chăm sóc y tế Osaka Nhật Bản tuyển chọn và phái cử hộ lý sang làm việc tại Nhật Bản. Tham gia chương trình này, người lao động được phía đối tác đài thọ toàn bộ học phí trong 8 tháng đào tạo trước phái cử. Thu nhập bình quân của lao động khoảng 32 triệu đồng/tháng, khi kết thúc hợp đồng về nước được hỗ trợ khoản tiền tương đương 36 triệu đồng. Đến nay đã phái cử được 38 người lao động sang làm việc.

Chương trình “We are Asian” được ký kết từ tháng 2/2025. Tham gia chương trình lao động được phía đối tác đài thọ toàn bộ học phí, sinh hoạt phí trong 8 tháng đào tạo trước phái cử. Thu nhập bình quân của lao động khoảng 32 triệu đồng/tháng. Trung tâm Lao động ngoài nước đang phối hợp với Hiệp hội phi lợi nhuận We are Asian Nhật Bản quảng bá để tuyển chọn ứng viên hộ lý.

Bên cạnh đó, tại thị trường Đài Loan (Trung Quốc), có chương trình tuyển mộ trực tiếp được triển khai từ năm 2016. Người lao động tham gia chương trình tạm ứng đóng chi phí hành chính 11.150.000 đồng, tiền vé máy bay, lệ phí visa và học phí đào tạo định hướng. Toàn bộ các chi phí này sẽ được Công ty tiếp nhận hỗ trợ, hoàn trả cho người lao động sau khi nhập cảnh. Tiền lương cơ bản của lao động Đài Loan (Trung Quốc) khoảng 27 triệu đồng/tháng. Trung tâm Lao động ngoài nước phối hợp với Trung tâm tuyển mộ trực tiếp của Đài Loan (Trung Quốc) triển khai chương trình này. Đến nay đã phái cử được 175 lượt người lao động sang làm việc.

Tại thị trường Cộng hòa Liên bang Đức có 2 chương trình.

Chương trình Vivantes được triển khai giai đoạn 1 từ năm 2015, kết thúc năm 2022; giai đoạn này đã phái cử 916 điều dưỡng viên sang học tập và làm việc tại CHLB Đức.

Trong giai đoạn 2 triển khai từ tháng 2/2025, đã tuyển chọn điều dưỡng viên và đưa vào đào tạo tiếng Đức khóa I và II từ tháng 9/2025. Tham gia chương trình lao động được phía đối tác đài thọ toàn bộ học phí học tiếng Đức, sinh hoạt phí trong 12 tháng đến 18 tháng đào tạo; thu nhập bình quân của người lao động khoảng 90 triệu đồng/tháng.

Chương trình "Hand in Hand" hiện đã kết thúc tuyển chọn, phái cử 53 lao động, thu nhập bình quân của người lao động khoảng 90 triệu đồng/tháng.

Tại thị trường Australia, có chương trình tuyển chọn lao động đi làm việc tại Australia trong ngành nông nghiệp (chương trình VLMA). Sau khi phái cử 50 lao động, phía bạn chưa có thông báo mới về việc tuyển chọn. Các cơ quan chức năng của hai nước đang tiếp tục trao đổi, đàm phán để thúc đẩy nối lại việc tuyển dụng.

Những điểm mới để thu hút người lao động

Thời gian qua, Trung tâm Lao động ngoài nước đã thực hiện một số điểm mới trong triển khai các chương trình phi lợi nhuận đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Cụ thể, một cơ sở đào tạo chương trình phi lợi nhuận tại thành phố Cần Thơ đã ra đời nhằm khắc phục rào cản về khoảng cách địa lý và chi phí đi lại cho lao động muốn đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tại khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.

Từ ngày 31/3/2026, cơ sở đào tạo của Trung tâm Lao động ngoài nước tại thành phố Cần Thơ đào tạo trực tiếp cho người lao động tham gia chương trình IM Japan và chương trình EPS. Việc tuyển chọn và học tập tại chỗ, giúp giảm thiểu đáng kể chi phí ăn ở, đi lại cho người lao động so với việc phải di chuyển ra Hà Nội như trước đây.

Tại đây, Trung tâm đã tổ chức tuyển chọn, đào tạo 2 khóa đào tạo chương trình IM Japan cho 82 học viên và 3 khóa đào tạo chương trình EPS cho 240 học viên.

Song song với đó là đổi mới phương thức tuyển chọn lao động ngành công nghiệp gốc của chương trình EPS.

Từ năm 2025 trở về trước, việc tuyển chọn lao động ngành công nghiệp gốc (hàn, khuôn mẫu) được thực hiện với các đối tượng là học sinh, sinh viên tại các trường nghề. Tuy nhiên, mô hình này bộc lộ nhiều hạn chế như phát sinh khâu trung gian, có biểu hiện phát sinh tiêu cực, lãng phí nguồn nhân lực.

Từ năm 2026, để sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực, Trung tâm đề xuất đổi mới phương án tuyển chọn. Nguồn tuyển mới tập trung vào nhóm lao động đã tham gia kỳ thi tiếng Hàn ngành sản xuất chế tạo không đạt yêu cầu theo điểm chuẩn của kỳ thi nhưng đạt từ điểm sàn 110 điểm trở lên, hoặc hồ sơ hết hạn năm 2023. Phương án này giúp tuyển đúng đối tượng, người lao động đã học tiếng Hàn, hiểu biết về chương trình, rút ngắn thời gian học tiếng (chỉ còn 120 tiết so với 240 tiết trong các năm trước).

Chương trình được thông báo rộng rãi tới các Sở Nội vụ, Trung tâm dịch vụ việc làm, thông báo công khai trên website và nhắn tin trực tiếp tới người lao động đủ điều kiện đăng ký, bảo đảm quy trình công khai, minh bạch. Kết thúc thời gian đăng ký, Trung tâm đã tiếp nhận được 512 hồ sơ đủ điều kiện và tổ chức khóa đào tạo từ tháng 7/2026.

Đây là chương trình được triển khai từ năm 2018 cho một số quốc gia phái cử sang Hàn Quốc. Lao động Việt Nam được đánh giá cao nhất, chỉ tiêu được phía Hàn Quốc giao lớn nhất, và đặc biệt, 100% lao động tham gia các khóa đào tạo từ năm 2018 đến năm 2024 đã xuất cảnh. Năm 2025 có 669 lao động gửi hồ sơ, sau 6 tháng giới thiệu hồ sơ có 426 lao động lao động được ký hợp đồng tuyển chọn, chiếm tỷ lệ 64%. Theo đánh giá, hết năm 2026 toàn bộ số lao động này sẽ được phái cử.

Đơn vị sẽ tiếp tục đề xuất mô hình tuyển chọn đối với người lao động có điểm thi tiếng Hàn trên điểm sàn nhưng không đạt yêu cầu qua kỳ thi tiếng Hàn, người lao động đã đăng ký dự tuyển, hồ sơ hết hiệu lực nhưng chưa được lựa chọn để tham gia chương trình này trong những năm tiếp theo.

Song hành với đó, hệ thống Hợp đồng điện tử (ColabContract) đã được đưa vào vận hành từ ngày 15/6/2025.

Trung tâm chính thức áp dụng việc giao kết Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và Hợp đồng ký quỹ trên hệ thống phần mềm dưới hình thức dữ liệu điện tử và chữ ký số.

Giải pháp này mang lại ý nghĩa quan trọng trong công tác quản lý và vận hành các chương trình, đáp ứng yêu cầu chiến lược của kế hoạch chuyển đổi số. Việc thực hiện ký hợp đồng điện tử giải quyết bài toán về cơ sở dữ liệu số tập trung, an toàn; phục vụ công tác quản lý, dễ dàng tra cứu, bảo vệ người lao động, việc lưu trữ hợp đồng điện tử trên các thiết bị điện tử bảo đảm an toàn, dễ dàng, tiện lợi. Đồng thời, việc ký điện tử cắt giảm thủ tục và thời gian thực hiện thủ tục rút tiền ký quỹ, ký quỹ cho người lao động đi làm việc tại Hàn Quốc theo chương trình EPS.

Trước đây, việc trao đổi thông tin thực hiện thông qua văn bản giấy tờ, người lao động phải chờ đợi việc trao đổi, xác nhận thông tin giữa hai bên. Hiện nay, việc quản lý thông tin điện tử, chỉ sau khi thực hiện ký hợp đồng đưa đi là có thể ký quỹ ngay, hoặc sau khi ký biên bản thanh lý có thể rút tiền ký quỹ.

Về cải cách thủ tục, giảm bớt giấy tờ dự tuyển, Trung tâm đã tiến hành rà soát và cắt giảm nhiều loại giấy tờ không cần thiết trong giai đoạn đăng ký ban đầu. Cụ thể: không yêu cầu người lao động phải chứng thực căn cước công dân; không yêu cầu xin xác nhận sơ yếu lý lịch của chính quyền cấp xã; giảm bớt các hạng mục khám sức khỏe chuyên sâu chưa cần thiết ở vòng dự tuyển, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại cho người lao động.

Ngoài ra, Trung tâm tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ với các địa phương, thường xuyên trao đổi, chia sẻ thông tin về công tác tuyển chọn, phái cử, nắm bắt tình hình thị trường, cung cầu lao động. Sản xuất các clip, phim ngắn, file phát thanh để phối hợp với các địa phương phát trên hệ thống phát thanh, đài truyền thanh, truyền hình, báo chí tại địa phương, đăng tải, chia sẻ thông báo tuyển chọn trên các fanpage của các trung tâm dịch vụ việc làm.

Theo Nhandan.vn