Giá cá tra tăng, người nuôi vẫn lo

Chi phí đầu tư cao

Ông Nguyễn Văn Tư, ngụ xã Bình Thạnh Đông - người có nhiều năm nuôi cá tra thương phẩm, ngồi thẫn thờ trước dãy hầm 30.000m² của mình. Hầm có sẵn, giá cá thương phẩm đang ở mức cao, nhưng đến cuối tháng 3/2026, ông vẫn chưa thả cá giống để nuôi trở lại. Nguyên nhân do chi phí đầu vào vẫn ở mức cao, áp lực nợ nần và vốn lưu động, rủi ro dịch bệnh, thời tiết, cùng với tính bền vững của thị trường xuất khẩu chưa ổn. 4 yếu tố này chính là “điểm nghẽn” khiến ngành hàng cá tra, từ người nuôi đến doanh nghiệp, người nằm trong hệ sinh thái sản xuất đều cảm thấy ngao ngán. “Chi phí sản xuất bình quân khoảng 24.000 - 26.000 đồng/kg, giá cá tra hiện nay giúp người nuôi lãi từ 8.000 - 10.000 đồng/kg. Mức lợi nhuận này hấp dẫn với nhiều hộ nuôi suốt nhiều năm qua, nhưng đến nay nhiều hộ dân nuôi cá ở vùng này vẫn chưa quay lại”, ông Tư chia sẻ.

Tỷ lệ hao hụt cao chính là khó khăn của nghề nuôi cá tra giống hiện nay. Ảnh: MINH HIỂN

Thực tế cho thấy, dù giá bán tăng, nhưng chi phí đầu vào cũng leo thang tương ứng. Chi phí nuôi cá tra hiện phổ biến từ 28.000 - 30.000 đồng/kg, cao hơn đáng kể so với những năm trước, khiến biên lợi nhuận thực tế bị thu hẹp.

Đầu tháng 3/2026, khi giá dầu thô thế giới tăng mạnh do biến động địa chính trị, các nhà cung cấp thức ăn đồng loạt điều chỉnh giá, tăng từ 1.200 - 1.500 đồng/kg. Đối với ngành hàng cá tra, thức ăn chiếm đến 70 - 80% giá thành sản xuất. Hiện tại, ngư dân mua bằng tiền mặt giá khoảng 13.200 đồng/kg, nhưng phần lớn phải mua theo hình thức công nợ nên giá thực tế lên đến 13.500 đồng/kg. Như vậy, chỉ riêng tiền thức ăn đã chiếm khoảng 24.000 đồng cho mỗi kg cá thành phẩm. Với hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) trung bình 1,5 - 1,6, áp lực chi phí rất lớn, nhất là trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào như ngô, đậu tương trên thế giới vẫn còn nhiều biến động.

Thiếu con giống

Ông Lê Trung Dũng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản An Giang phân tích, về con giống, có 2 vấn đề cần bàn. Khi giá con giống tăng cao, đi kèm với đó là chất lượng con giống giảm. Đây là rào cản lớn nhất hiện nay. Do giá cá tra giống thấp trong thời gian dài, nhiều cơ sở giống bỏ nghề dẫn đến thiếu hụt nguồn cung. Hiện giá cá giống (mẫu 30 con/kg) có lúc vọt lên 90.000 đồng/kg, hoặc tính theo con là từ 3.000 - 4.000 đồng/con, so với mức 1.000 đồng trước đây, làm người nuôi ngán ngại.

Thời vụ 2024 - 2025, giá con giống từ 1.000 - 1.500 đồng/con, nay tăng lên từ 3.000 - 4.000 đồng/con. Sự gia tăng này không chỉ do khan hiếm nguồn cung, mà còn do tỷ lệ hao hụt cao trong quá trình sản xuất, làm đội chi phí thực tế trên mỗi con giống. Trước những rủi ro đó, người nuôi hiện chưa dám mạo hiểm tái đầu tư. Chu kỳ nuôi cá tra kéo dài từ 6 - 8 tháng, trong khi đến thời điểm thu hoạch, giá cá có thể biến động theo cung, cầu hoặc chịu tác động từ các rào cản kỹ thuật của thị trường nhập khẩu.

Đợt tăng giá hiện nay một phần xuất phát từ việc thiếu hụt nguồn cung cá nguyên liệu sau thời gian dài người dân “treo ao”, giảm thả nuôi. Khi nhu cầu chế biến và xuất khẩu phục hồi, nguồn cung chưa kịp đáp ứng đã đẩy giá lên cao. Tuy nhiên, thị trường xuất khẩu vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Các doanh nghiệp hiện chủ yếu sản xuất theo đơn hàng, hạn chế ký kết hợp đồng dài hạn do lo ngại biến động. Điều này khiến người nuôi thiếu cơ sở để tính toán kế hoạch đầu tư ổn định, dài hạn.

Để hỗ trợ người nuôi quay lại, cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn của cơ quan chức năng trong việc bình ổn chi phí đầu vào, đặc biệt là thức ăn và con giống. Đồng thời, cần quy hoạch lại hệ thống sản xuất giống theo hướng nâng cao chất lượng đàn cá bố mẹ, cải thiện di truyền theo hướng tăng trưởng nhanh, kháng bệnh tốt; tăng cường kiểm soát chất lượng và giảm tỷ lệ hao hụt trong giai đoạn ương nuôi. Về lâu dài, ngành cá tra cần phát triển theo chuỗi giá trị bền vững, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, tăng liên kết giữa doanh nghiệp và người nuôi nhằm đảm bảo đầu ra ổn định.

MINH HIỂN